Đạo đức mang tính lễ hội

Vào cuối năm 2005, các buổi lễ từ Bắc chí Nam, với sự đón tiếp nồng hậu và cung kính dành cho Đức Hồng y Sepe, Tổng trưởng Bộ Truyền giáo, nhân chuyến viếng thăm của ngài, chắc đã làm cho ngài cảm động sâu sắc về lòng đạo đức của giáo dân Việt Nam cũng như sự trọng vọng của họ đối với ngài và qua ngài đối với Đức Thánh Cha Biển Đức XVI.

Có thể nói lòng đạo đức này cộng với sự trung thành tuyệt đối của tín hữu và hàng giáo phẩm là nét đặc sắc chỉ có ở Việt Nam. Có lẽ cũng chỉ ở Việt Nam người ta mới đi lễ đông như thế vào các ngày Chúa nhật, các lễ trọng, các lễ truyền thống như Lễ Tro, Lễ Lá…

Mong rằng tình trạng này còn kéo dài và trở nên bền vững. Nếu không bền vững thì ngay từ bây giờ phải tìm cách đề phòng. Vậy đề phòng bằng cách nào đây? Thưa bằng cách giáo dục đức tin qua giáo lý, các lời diễn nghĩa về Kinh Thánh cũng như giáo huấn của Công đồng Vaticano II và các tài liệu cập nhật của Tòa Thánh cùng những thông tin cần thiết về các biến chuyển trên thế giới và ngoài xã hội.

Bên Âu – Mỹ có một thời sống đạo sầm uất

Tất nhiên, chẳng ai muốn cho tình trạng suy sụp xảy ra. Nhưng nhìn vào những nước đạo gốc ở Âu châu như Bỉ, Bồ Đào Nha, Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Ý hiện nay, người ta phải đặt câu hỏi tại sao đạo ở những nước đó bây giờ ra nông nỗi như vậy, thánh đường hoang vắng!

Phải chăng là do nền văn minh vật chất, phong hóa thời đại và các trào lưu tư tưởng mới lạ lôi cuốn làm cho lòng người ra khác? Chính sự đổi khác ấy làm cho người ta thờ ơ với đạo, coi đạo như một cái gì ở bên ngoài cuộc sống không cần thiết và hạn chế tự do của con người.

Có thể là như vậy. Chúng ta cứ nhìn vào những ngôi nhà thờ nguy nga đồ sộ bên trời Âu mà suy nghĩ. Chắc hẳn thời trước những nhà thờ đó cũng đã là nơi diễn ra những buổi lễ linh đình. Chẳng vậy tại sao họ lại xây lên những nhà thờ vĩ đại như thế.

Mùa hè năm 2000, nhân dịp hành hương khu vực Đền thánh Anne de Beaupré của các cha Dòng Chúa Cứu Thế tại Québec – Canada, tôi có gặp cha Camille Dupé. Vị linh mục trước kia đã ở Việt Nam nhiều năm.

Cha nói rằng cách đây khoảng 40 năm, 50 năm, đạo nghĩa tại Canada cũng sầm uất lắm, nhưng bây giờ thì không còn như thế nữa. Người ta ít đi nhà thờ, ngay cả các cháu của cha cũng vậy.

Nghe cha nói và nhìn vào các nhà thờ ở Montréal mà lấy làm tiếc. Các nhà thờ trong thành phố nằm sát nhau gần giống như vùng Hố Nai – Đồng Nai của ta. Hầu như mỗi phố hay vài ba phố cạnh nhau là có một nhà thờ. Nhà thờ vẫn còn nhưng sinh hoạt thì thưa thớt so với các nhà thờ ở Việt Nam. Nếu chỉ căn cứ vào hiện tượng này, người ta có thể bi quan.

Mấy năm gần đây Hội đồng giám mục Pháp đã tỏ ra rất băn khoăn về đạo nghĩa của người Công giáo Pháp và đặt ra câu hỏi phải làm thế nào để chấn chỉnh lại tình trạng này.

Về phương diện loài người, tình trạng trên rất đáng lo ngại. Phong trào trần tục hóa, giải trừ sự thiêng thánh, chủ nghĩa duy vật, vô thần, lối sống vô kỷ cương theo bản năng… tất cả đều như vũ bão tàn phá đạo lý của Chúa.

Nhưng không phải bây giờ mới như vậy mà ngay từ thời thánh Phaolô đã như thế, khiến ngài phải viết: “Đến thời người ta không còn chịu nghe giáo lý lành mạnh, nhưng theo những dục vọng của mình mà kiếm hết thầy này đến thầy nọ, bởi ngứa tai muốn nghe” (2 Tm 4,3).

Nhưng may thay lại có lời ngôn sứ Mikha nói về số người còn sót lại trong Israel. Chính nhờ số người còn sót này mà Israel được cứu như Đức Chúa phán: “Ta sẽ qui tụ cả nhà Giacóp, sẽ qui tụ số còn sót của nhà Israel, sẽ gom chúng lại như đàn chiên trong chuồng, như đàn vật giữa đồng cỏ, khiến chúng không còn sợ ai nữa”. (Mk 2,12)

Như vậy, dù ở Âu-Mỹ hay nơi nào khác nữa trên thế giới, có nhiều người bỏ đạo hay không giữ đạo, nhưng trong Hội Thánh vẫn còn những người trung thành giữ đạo và sống đạo. Có thể họ là số ít hay số còn sót lại như ở Nhật Bản từ thế kỷ XVII-XIX, ở Liên Xô, Trung Quốc hay Âu Mỹ hiện nay.

Lòng đạo đức tinh tuyền phải vừa tĩnh lại vừa động

Do đấy, cần hiểu cho đúng và đặt lại vấn đề đạo đức. Thực ra đi đạo hay theo đạo thì phải giữ đạo và cố gắng làm cho mình nên người đạo đức. Nhưng thế nào là đạo đức? Thông thường người ta vẫn hiểu đạo đức là giữ luật Chúa, đi lễ, đi nhà thờ, đọc kinh, lần hạt, viếng Mình Thánh Chúa, năng lãnh nhận các bí tích, đi đàng Thánh Giá…

Những việc này xưa nay giáo dân Việt Nam vẫn làm và làm một cách rất đáng khen, theo truyền thống cha ông để lại, khiến nhiều vị giám mục Mỹ phải ca ngợi và tỏ ra hài lòng về cộng đồng giáo dân Việt Nam đang cư ngụ trên đất nước các ngài. Nhiều người đã dựa vào đó và lấy đó làm thước đo để đánh giá lòng đạo đức.

Nhưng bấy nhiêu là chưa đủ, dù đã là rất tốt. Chưa đủ vì đó mới là đạo đức ở thế tĩnh và mang tính cá nhân, mà chưa phải là đạo đức ở thế động và mang chiều kích xã hội. Trong khi lòng đạo đức tinh tuyền phải vừa tĩnh lại vừa động, vừa mang tính cá nhân lại vừa mang tính xã hội, như thánh Giacôbê dạy: “Ai cho mình là đạo đức mà không kiềm chế miệng lưỡi là tự dối lòng mình, vì đó chỉ là thứ đạo đức hão. Có lòng đạo đức tinh tuyền và không tỳ ố trước mặt Thiên Chúa là thăm viếng cô nhi, quả phụ gặp bước gian truân và giữ lòng cho khỏi mọi vết nhơ của trần gian” (Gc 1,26-27).

Đó là chuẩn mực cho lòng đạo đức tinh tuyền và không tì ố về mặt cá nhân và xã hội. Về cá nhân thì kiềm chế miệng lưỡi, nghĩa là tránh vu oan giáng họa cho người ta, không nói lời gây buồn phiền chia rẽ, hay phê bình chỉ trích chê bai châm chọc, mỉa mai, bóng gió…

Chúng ta giữ lòng cho khỏi lây nhiễm những vết nhơ của trần gian, nghĩa là chiến đấu chống lại gương xấu dịp tội và lối sống buông thả của nhiều người chung quanh. Về xã hội thì lo thực thi bác ái, thăm viếng giúp đỡ người cô thế cô thân, những người lâm cảnh ngặt nghèo, như bị bệnh tật, cháy nhà, lụt lội và bão tố, túng thiếu…

Những hành vi này đòi buộc con người phải chiến đấu với chính mình, bằng lòng chịu rầy rà mà đi đến với người ta, hy sinh thời giờ tiền bạc và công khó cho người khác. Lòng đạo đức này rầy rà hơn và do đó cũng đòi hỏi nhiều hơn.

LM ANRÊ ĐỖ XUÂN QUẾ, OP

>> Thuế nhà thờ hay sổ tiết kiệm Thiên đàng?

The post Nhìn thánh đường hoang vắng bên Tây, lo ngại bên ta appeared first on Đồng Hành.

Thế nhưng cũng không ít người băn khoăn thắc mắc rằng có qui định nào cho việc dâng thánh lễ đồng tế. Phải chăng chỉ có các đấng bậc, linh mục, thân sinh linh mục và những ân nhân có nhiều đóng góp vật chất (tất nhiên phải thuộc tầng lớp ăn nên làm ra, có của cải) khi sống thì lúc qua đời mới được cử hành thánh lễ đồng tế?

Linh mục Ngô Tôn Huấn, tiến sĩ thần học, khẳng định rằng: “Thánh lễ đồng tế là thánh lễ được cử hành do một vài hay nhiều linh mục cùng dâng lễ chung với giám mục hay với một linh mục khác làm chủ tế (celebrant). Việc này rất thông thường và hợp pháp trong giáo hội khắp mọi nơi và không hề có khoản giáo lý, giáo luật nào ngăn cấm hay hạn chế việc đồng tế…”.

Nhưng tại Việt Nam, thánh lễ đồng tế thường chỉ cử hành trong các dịp đại lễ, như Lễ Dầu (Charism Mass), lễ truyền chức hay an táng linh mục, giám mục, lễ an táng thân sinh các đấng bậc hay tu sĩ. Còn giáo dân thì không thể, hoặc rất hãn hữu, như trong một dịp lễ hôn phối tại nhà thờ Thánh Gia (Tân Định) cách nay gần 8 năm, mà tôi đã tham dự.

Thực tế tại một giáo xứ thuộc Giáo phận Xuân Lộc, cách nay đã hơn một năm có gia đình mà khi ông bố qua đời, khá đông anh em, con cháu là linh mục, cùng với ba, bốn linh mục từ các nơi mà gia đình từng sinh sống trước đây về dự tang lễ, muốn được đồng tế dâng thánh lễ cho ông.

Thế nhưng linh mục quản xứ yêu cầu nhiều thủ tục như phải làm đơn trình cha quản xứ, cha quản xứ phê chuẩn rồi nhà hiếu “đội đơn” (nguyên văn) lên xin đức giám mục, chỉ khi nào đức giám mục chấp nhận thì mới được làm. Thế là tất cả vì vâng lời, nên đành đứng cuối nhà thờ chung hàng ngũ với tang gia.

Rất nhiều linh mục xác nhận: Không có Giáo luật hay luật phụng vụ nào cấm linh mục đồng tế trong lễ cưới hay lễ tang của giáo dân cả. Nếu có nơi nào cấm, chắc chỉ vì muốn tránh những lạm dụng, hãnh diện thái quá của gia đình có nhiều quan hệ với linh mục nên có nhiều cha về đồng tế, và gây nên sự bất bình chia rẽ trong cộng đoàn.

Tuy nhiên, cũng cần thấu tình đạt lý khi thực hiện các quy định dưới luật của Giáo hội địa phương, như trường hợp nêu trên của Giáo phận Xuân Lộc, cần cho phép vì tình cảm gia đình và các mối liên hệ với các linh mục thực sự không có mục đích khoa trương.

Ở Mỹ, việc dâng lễ đồng tế cho giáo dân thật dễ dàng, ngay trong dịp lễ tết Nguyên đán, ngày lễ thánh bổn mạng, lễ giỗ thân tộc. Không ít gia đình đã được cả chục linh mục về nhà riêng đồng tế, có bị ngăn trở gì đâu!

THẠCH PHÙNG

>> Chuyện cha sở “xé rào”

The post Lễ đồng tế không dành cho… dân thường appeared first on Đồng Hành.

Đóng cửa hơn 20 nhà thờ và sáp nhập gần 100 giáo xứ

Ước tính có khoảng 70% diện tích đất ở Anh là nông nghiệp. Tuy vậy, ở miền quê người Công giáo nhận các bí tích khó khăn hơn và các linh mục không dễ đi đến với giáo dân. Hậu quả tất nhiên đưa đến hiện tượng mất dần những buổi quy tụ giáo dân và đóng cửa nhà thờ. Ngay từ đầu năm nay đã có thông báo rằng Giáo phận Salford dự định đóng cửa hơn 20 nhà thờ và sáp nhập gần 100 giáo xứ.

Việc đóng cửa này là bất thường. Đức cha John Arnold, Giám mục Giáo phận Salford nói rằng ngài biết rõ một số nơi đã đưa ra những đề nghị thay đổi theo chiều hướng xấu. Nhưng ngài chỉ ra rằng sự điều chỉnh và thay đổi là cần thiết để đáp ứng các nhu cầu và thách thức của một thế giới đang thay đổi.

Theo cha Robert Miller, người lãnh đạo Hội nghị Quốc gia của Anh về Công giáo vùng sâu vùng xa trong 13 năm qua, vấn đề cơ bản quá hiển nhiên: Sự giảm sút tu sĩ đã làm cho công việc mục vụ trở nên khó khăn hơn. Ngài nói: “Khó mà phủ rộng thánh lễ đến vùng xa vì thiếu nhân sự”.

Cho những linh mục đã hoàn tục được làm mục vụ lại

Thế còn việc sáp nhập giáo xứ liệu có phải là một giải pháp không? Cha Miller nói: “Đưa người ta vào một hệ thống quản lý tốt thì không thấy có vấn đề gì cả. Các tổ chức khác, như Hướng đạo và các hoạt động tương tự cũng thế”.

Cha Miller cho biết, việc mở rộng cho những người đã từng là linh mục nhưng nay sống đời hôn nhân hợp lệ được tham gia vào các hoạt động mục vụ của linh mục cũng đã giúp lấp đầy chỗ thiếu thốn nhân sự như vậy.

“Bạn tôi, một linh mục ở London, có thể đi thăm sáu gia đình trong một buổi sáng. Phần tôi chỉ mong sao mỗi buổi sáng đến thăm được một gia đình thôi, vấn đề là do khoảng cách đi lại”.

LM Robert Miller

Nhưng không chỉ việc quản lý và số lượng tu sĩ góp phần đẩy những khó khăn trong đời sống Công giáo nông thôn. Cha Rob Taylerson, cố vấn về Công giáo ở nông thôn của Tổng Giám mục Birmingham, cho rằng những lý do kinh tế và dân chủ được coi là có trách nhiệm trước hoạt động Công giáo suy giảm ở vùng xa.

Ngài chỉ ra rằng, ít người có thể đủ sống ở làng nên số giáo dân thưa thớt hơn. Bên cạnh chi phí đáng kể để vận hành nhà thờ như bảo hiểm cho các tòa nhà, hóa đơn khí đốt và sưởi, các chi phí cho phụng vụ, nhu cầu không ngừng để bảo trì nhà thờ cùng các cơ sở hạ tầng, thì vấn đề đặt ra là người ta có thể mong đợi gì sự đóng góp của cộng đoàn? Họ thường chỉ có thu nhập từ lương hưu. Thậm chí nếu có gây quỹ, cũng phải cố gắng lắm.

Cha Taylerson cho rằng, việc sáp nhập giáo xứ có thể giúp được các vùng xa, nhưng ngài thừa nhận, người ta quyến luyến nơi thờ phượng của họ. Ý thức về nơi chốn ăn sâu trong lòng giáo dân. Bất cứ ai được hỏi về sự thay đổi nơi thờ phượng đều tỏ ra bị giằng xé và rất lo âu.

“Bị giằng xé” là cụm từ thích hợp để mô tả phản ứng này. Giáo dân nơi nhà thờ bị đóng cửa thường giận và buồn. Đã từng có những cuộc tranh luận dữ dội về việc đóng cửa những nhà thờ được yêu mến.

Thiếu sự đối thoại giữa linh mục với giáo dân

Tôi đã thấy sự thay đổi xảy ra ở vùng Somerset hẻo lánh, nơi tôi lớn lên. Khi còn nhỏ, đối với tôi và nhiều anh chị em họ của mình, nhà thờ là nơi để gia đình tụ họp. Nhưng nơi đó dường như mất đi ý nghĩa là điểm tập trung cộng đoàn: Thăm viếng nhau mỗi dịp Giáng sinh vì ở đó tôi bắt gặp những hàng ghế dài trống rỗng buồn bã.

Tôi đã hỏi cảm tưởng của một nông dân Công giáo ở Tây Sussex. Bà bắt đầu bằng việc kể cho tôi về nỗi thất vọng của bà trước tình trạng nhà thờ làng của mình phải ngừng cử hành đêm vọng Phục sinh. Bà buồn bã thốt lên rằng “Cộng đoàn sụp đổ” và cho biết thêm phần vì thiếu sự đối thoại giữa linh mục với giáo dân. Sự thay đổi đột ngột trong một giáo xứ có thể gây khó khăn cho người dân địa phương. Họ phải tìm giờ lễ mới hay bị nản lòng do vị linh mục mới.

Bà đề nghị cộng đoàn cần có nhiều hoạt động hơn để giữ nhà thờ ở vị trí trung tâm. “Chúng ta phải nhìn Giáo hội như một gia đình nối dài. Nếu là gia đình nối dài, bạn luôn đi tìm kiếm thành viên. Nhiều người cảm thấy họ bị gạt sang bên lề. Khi một nhà thờ bị đóng cửa họ cho rằng các tu sĩ quan tâm đến cơ sở vật chất hơn là con người”.

Vấn đề này đưa đến nhiều điều phức tạp, quan liêu, quản trị, tài chánh, nhưng có lẽ vấn đề lớn nhất là tình cảm. Đối với nhiều người Công giáo vùng xa, giáo xứ của họ là nơi liên kết và gắn bó. Đây là lúc chuyển tiếp của nhiều giáo xứ và các giám mục phải đứng trước tình trạng tiến thoái lưỡng nan. Chúng ta chỉ có thể cầu xin để tìm ra được những giải pháp sáng tạo và nhạy bén.

ĐOÀN LÊ, theo CATHOLIC HERALD

>> Thuế nhà thờ hay sổ tiết kiệm Thiên đàng?

The post Khủng hoảng Công giáo ở nông thôn Anh appeared first on Đồng Hành.

Ngày nọ, một giáo dân trình bày với tôi hoàn cảnh của chị: Khi mới sang Đức tị nạn, sau khi đã có giấy tờ hợp pháp và bắt đầu đi làm, chị cũng như mọi người đều đóng thuế thu nhập và phải khai tôn giáo.

Vì thời ấy lương eo hẹp và còn phải dành dụm chút tiền phụ giúp người thân ở quê nhà nên chị đã khai không theo tôn giáo nào. Nhiều năm sau, mọi thứ đã ổn định, nhà cửa con cái đã chu tất, nhất là muốn nêu gương cho con cái, chị nghĩ đến việc khai trở lại làm người Công giáo.

Phải nói rằng, thời gian qua chị vẫn đi lễ và lãnh bí tích đều đặn. Khổ nỗi làm tờ khai thì phải ghi ngày rửa tội. Nếu mới vào đạo thì phải có giấy chứng nhận của cha xứ, còn khai đã rửa tội từ bé ở Việt Nam thì có thể bị phạt vì tội khai man và… đóng bù lại toàn bộ tiền thuế nhà thờ từ lúc nhập cảnh. Và số tiền ấy thực tế cũng không nhỏ!

Khi đức tin được tuyên xưng bằng… tiền bạc

Thật vậy, Kirchensteuer hay “thuế nhà thờ” là một vấn đề căng thẳng “trăm năm trong cõi” Giáo hội và Nhà nước, dù thể chế cộng hòa đã khẳng định sự tách biệt giữa tôn giáo và trần thế. Đức là một trong những nước còn duy trì thuế nhà thờ, dù số người giữ đạo của cả hai Giáo hội lớn là Tin Lành Luther và Công giáo La Mã đã giảm sút rất nhiều.

Bao lâu một công dân còn công khai tuyên xưng mình là tín hữu, thì nhân viên sở thuế cứ theo quy định mà thu tiền. Số tiền này sẽ được sử dụng theo các mục đích đã được thống nhất giữa nhà nước và các giáo hội, như phí hành chánh, lương cho các nhân viên mục vụ (trừ các linh mục vì hưởng lương nhà nước), xây dựng cơ sở, giáo dục, y tế và bác ái…

Tính cùng với khoản thu thường niên toàn quốc chừng 6 tỉ euro đối với Giáo hội Công giáo và 5,5 tỉ euro với Giáo hội Tin Lành thì con số này quả thật không nhiều. Trong khi các khoản chi cho nhân viên giáo xứ từ ông từ nhà thờ, người chăm lo mục vụ giáo lý, người đánh đàn… đã chiếm gần một nửa.

Số tín hữu ít thì tiền thu thuế nhà thờ sẽ giảm đi. Tuy nhiên với người Đức, một xu cũng là tiền và phải làm tới cùng cho ra lẽ! Vì đây là khoản thuế tự nguyện nên người tín hữu có quyền… không đóng thuế bằng cách ra khỏi Giáo hội và theo đó, các quyền được chăm sóc mục vụ cũng bị từ chối. Và cũng bởi bản tính tự trọng, ai đã công khai bước ra rồi thì không len lén quay lại.

Đối với một “nhân viên mục vụ” như tôi, vốn đến từ một nước nơi mà các tổ chức tôn giáo vận hành bằng cúng dường, bỏ tiền thau hay xin lễ, thì việc đóng thuế và “on/off ” trong đức tin bằng giấy tờ và tiền bạc là một điều mới lạ và… khó nghĩ.

Chợt nhớ ngày xưa Đức Giêsu cũng đã từng bảo Phêrô cạy miệng cá lấy tiền đóng thuế, nhưng bây giờ đành chịu vì làm gì có cá ngậm tiền như thời Đấng Mêsia. Dầu vậy, Đức Giêsu đã không ít lần phải đối diện với mối nan giải giữa tiền thuế và những giá trị Tin Mừng.

Từ nguyên lý của đồng xu César…

Câu trích nổi tiếng trong Tin Mừng “của César trả về cho César, của Thiên Chúa trả lại cho Thiên Chúa” trở thành kim chỉ nam cho nhiều lý thuyết về mối liên hệ giữa chính trị và tôn giáo.

Nhiều Kitô hữu cũng hiểu rõ tầm quan trọng của sự phân biệt này. Tuy nhiên, trong thực tế cuộc sống, hai chuyện này gắn với nhau như hai mặt của một đồng xu. Giáo hội và xã hội là hai không gian không thể thiếu đối với người muốn có kinh nghiệm sâu đậm về Thiên Chúa. Đã có một thời trong thần học người ta nói đến “một đức tin dấn thân cho công bằng”, và cho đến nay điều ấy luôn luôn cần thiết và có ý nghĩa.

Tại Đức, các cộng đồng tôn giáo hưởng khoản thu từ “thuế nhà thờ” vẫn không xin Quốc hội bãi bỏ luật thuế này, nhưng cố gắng tái xây dựng sự khả tín của mình, hiệu quả và năng động hơn trong phục vụ, khoan dung và sáng tạo hơn trong tương quan với các tín hữu của mình.

Vì thế, bao lâu một tín hữu còn sống trong cuộc sống trần thế của mình thì César vẫn chưa nhận lại hết cái gì của ông ấy, cũng như Thiên Chúa vẫn chưa nhận lại hết những gì thuộc về Người. Tất cả vẫn đang chuyển động trong một tình trạng hết sức tương đối. Và một điều quan trọng hơn, người ta không thể mua được những gì thuộc về Thiên Chúa bằng những gì thuộc về César.

Tới đây câu chuyện thuế nhà thờ tại Đức đặt ra một câu hỏi quan trọng hơn. Làm thế nào người tín hữu thực thi sự công bình bằng của cải và tài chính của mình, trong tương quan với hai định chế làm nên đời sống của họ: Giáo Hội và Nhà nước? Bởi đóng thuế hay dâng cúng chỉ là một trong nhiều mô hình nói về thu nhập của tôn giáo và xã hội, và vì chúng gắn với lịch sử rất riêng của từng dân tộc hay Giáo hội địa phương nên hiển nhiên sẽ được thay đổi với thời gian.

Nhìn từ phía công dân hay tín hữu, việc đóng thuế hay dâng cúng đều nhằm đảm bảo những phúc lợi và duy trì vận hành cho cộng đồng. Nhìn từ phía nhà nước hay Giáo hội, việc hưởng tiền thuế hay dâng cúng tỉ lệ thuận với phẩm chất và hiệu quả phục vụ của các định chế đó. Mối tương quan duy hiệu quả này sẽ bị phá vỡ khi người đóng thuế hay dâng cúng không còn tìm thấy ý nghĩa trong hành vi này nữa… và ngược lại.

… Đến nguyên lý “đồng xu của bà góa”

Khi đưa ra lời nhận xét về đồng xu mà bà góa nghèo bỏ vào hòm tiền trong đền thờ, Đức Giêsu đã mở ra một nguyên lý mới về… đóng thuế nhà thờ. Nếu tiền thuế cuộc sống được tính trên mức thu nhập thặng dư hiện tại, thì đóng thuế theo kiểu Đức Giêsu lại dựa trên mức độ nghèo túng cơ bản của hoàn cảnh mình.

Bà cụ ấy đóng góp từ chính hoàn cảnh nghèo khó của mình. Cách nhìn trên của Đức Giêsu mang lại một sự giải phóng kép. Một đàng nó giải thoát người tín hữu khỏi tình trạng khó xử của mối công bằng khó thực hiện giữa nhà nước và Giáo hội để khám phá tình trạng nghèo nàn của mình. Đàng khác, nó cũng giải phóng các định chế, đặc biệt ở đây là Giáo hội, khỏi sự chờ đợi đóng góp của các tín hữu khi đến với Chúa, ngang qua trung gian của mình, để tự do hơn trong mức độ hữu hiệu phục vụ.

Nhìn bên ngoài, nếu là người đương thời, có vẻ Đức Giêsu là người “dị ứng” với chuyện đóng thuế nhà thờ hay “xin lễ với bao thư to”, nhưng kỳ thực, Đức Giêsu không chê chối những khoản đóng góp lớn của người giàu. Người chỉ muốn cân bằng khoản tiền nhỏ của người nghèo bằng tấm lòng của họ, vốn là điều kín kẽ, khó thấy và ít khoa trương hơn.

Tại Đức, các cộng đồng tôn giáo hưởng khoản thu từ “thuế nhà thờ” vẫn không xin quốc hội bãi bỏ luật thuế này, nhưng cố gắng tái xây dựng sự khả tín của mình, hiệu quả và năng động hơn trong phục vụ, khoan dung và sáng tạo hơn trong tương quan với các tín hữu của mình.

Cách nào đó, Giáo hội đã cố chuyển khoản thu nhập thuế nhà thờ vào sổ tiết kiệm Thiên Đàng bằng chính sự cải thiện trong phục vụ của mình. Đó là tinh thần của một Giáo hội muốn xây dựng Nước Thiên Chúa trong tư thế của một bà góa nghèo.

Một số giáo hội địa phương khác, trong khi không được đảm bảo bằng thuế nhà thờ, vẫn thịnh vượng hơn nhờ các dâng cúng quảng đại của giáo dân. Đó hẳn là điều đáng mừng. Điều cần tránh là đừng để cho Nước Thiên Chúa bị đồng hóa vào cái “hoành tráng” của thực tại Giáo hội ấy, cho bằng sự âm thầm “lấy thu bù chi” cho những người nghèo đang đến với Giáo hội, mà Giáo hội đang có liên hệ với họ qua những đồng kẽm nhỏ nhoi.

Lúc nãy, chúng ta đã nói “đồng tiền của César thì không mua được nước Thiên Chúa”, nhưng bây giờ phải thêm vào “nhưng người ta có thể hy vọng thấy Thiên Chúa khi cầm đồng tiền César với đôi tay bà góa”.

LM JOSEPH BÙI QUANG MINH, SJ

>> Tuần lễ Laudato Sí về việc chăm sóc trái đất: Cái bánh đức tin bọc lá chuối

The post Thuế nhà thờ hay sổ tiết kiệm Thiên đàng? appeared first on Đồng Hành.