NGUYỄN ĐĂNG HƯNG

Tin vui đã đến hôm qua, ngày 18/11/2023. BIỂU TƯỢNG TRI ÂN chiều cao 3 m, bề ngang 1 m 65, đúc thủ công bằng đồng, phát xuất từ ý tưởng ban đầu của ban Chủ trương Quỹ Tôn Vinh tiếng Việt và Chữ Quốc Ngữ và được Công ty Huy Anh ở Tam Kỳ thực hiện thiết kế thi công đã đến cảng PORTO LEIXOẼS. Các thủ tục hải quan khá phức tạp do Ủy Ban hành chính thành phố GUARDA đứng ra chịu trách nhiệm đã được chấp nhận.

Biểu tượng tri ân sẽ được chở về Guarda ngày 20/11, đúng hai ngày trước khi chúng tôi từ Việt Nam kịp sang để bắt tay vào việc dựng tượng.

Chúng tôi đã thở phào nhẹ nhõm sau những ngày chờ đợi, vì thời gian di chuyển, bặt tin căng thẳng.

Quy trình thiết kế, xây dựng đã bắt đầu âm thầm từ hai năm trước với sự phối hợp giữa Ban Điều hành Quỹ “Tôn Vinh tiếng Việt và Chữ Quốc Ngữ” cơ sở thiết kế Huy Anh tại Tam Kỳ và xưởng đúc đồng tại Thanh Chiêm, đã có kết quả mỹ mãn. Ngày đầu tiên lên dự án thực hiện chính là ngày 15/12/2020, đúng 395 năm ngày giáo sỹ Francisco de Pina chết đuối ngoài khơi bờ biển Hội An.

Hợp đồng thực hiện biểu tượng tri ân giữa Quỹ Tôn Vinh tiếng Việt và Chữ Quốc ngữ và công ty Huy Anh tại Tam Kỳ lên đến 700 triệu! Với tài chánh hạn hẹp đến từ đóng góp trực tiếp của các thành viên trong Quỹ, các thành viên tháp tùng sang Bồ Đào Nha, tiền thâu được từ việc bán sách của GS Nguyễn Đăng Hưng (Bộ sách GIẤC MƠ VIỆT NAM TÔI), thêm tiền đóng góp mới đây của một số nhà hảo tâm, chúng tôi chỉ thanh toán được 60% giá thành. Hiện chúng tôi vẫn còn nợ Công ty Huy Anh 40% (280 triệu) tổng số phải trả.

BIỂU TƯỢNG TRI ÂN, được thiết kế phỏng theo hình dáng chiếc thuyền buồm vào thế kỷ thứ XVII đã được Ngài Francisco De Pina chọn làm phương tiện đi sang nước Việt, phía dưới dập nổi hình trống đồng Đông Sơn, biểu tượng của văn minh cổ Đại Việt.

Buồm có 2 phần:

– Phần cánh buồm thẳng đứng, chúng tôi ghi lại lời tri ân của người Việt như sau : “Tấm bia này là biểu tượng tri ân cha FRANCISCO DE PINA, một trong những người đầu tiên đã tác tạo ra Chữ Quốc ngữ, chữ viết tiếng Việt dùng ký tự la tinh”.

– Lời tri ân được khắc bằng 3 ngôn ngữ dán trên cánh buồm biểu tượng

Phần cánh buồm no gió, vì không có chân dung nào để lại của cha Francisco de Pina nên chúng tôi cho in lại nguyên văn thủ bút của ngài, 6 khuông nhạc ghi rõ 6 thanh điệu của tiếng Việt và lời giải thích bên cạnh.

Biểu tượng này sẽ được long trọng khánh thành chiều ngày 26/11/2023 tại vuờn hoa thư viện Eduardo Lurenço, thành phố GUARDA với sự hiện diện của quan khách thành phố, đại diện Đại Sứ Quán Việt Nam tại Bồ Đào Nha.

Đức Giám Mục Giáo phận Guarda sẽ tiến hành lễ ban phép lành cho biểu tượng tri ân.

Một phái đoàn hung hậu người Việt, đông đảo gồm 15 người phát xuất từ Việt Nam cộng thêm các Việt Kiều từ Pháp (2), Ý (2), Đức (1), Bỉ (1), Mỹ (1), Úc (1) và Bồ Đào Nha (1) sẽ trực tiếp tham gia buổi lễ khánh thành.

– Việc đặt tượng đài tri ân ngài Francisco de Pina tại GUARDA, thành phố quê hương của ngài, là sinh hoạt nối tiếp việc đặt bia tri ân ngài Alexandre de Rhodes, người có công thực hiện cuốn từ điển đầu tiên quốc tế hóa Chữ Quốc Ngữ mà chúng tôi đã thực hiện cách đây đúng 5 năm (2018) tại ngôi mộ của ngài ở ISFAHAN, Iran.

Lần này, việc chuẩn bị đầu tư công sức cho việc tri ân ngài Francisco de Pina đã đòi hỏi chúng tôi phải cố gắng gấp bội.

Chúng tôi có xác tín rõ nét:

– Tinh thần tri ân là một giá trị đạo đức đến từ lòng tự trọng, sự công nhận khách quan về việc nhận lãnh một lợi ích. Ở đây là lợi ích văn hóa, lợi ích tinh thần.

– Lòng tri ân song hành với sự kính trọng! Người Việt có câu: “Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy”. Trong trường hợp Chữ Quốc Ngữ, không phải chỉ một chữ mà là một hệ thống ký âm tuyệt vời đẳng cấp có ảnh hưởng đến tương lai văn hóa cho toàn dân tộc.

Chúng tôi cũng ý thức rằng chúng tôi cũng phải xin tri ân thành phố Guarda, quê hương của một ân nhân của dân tộc Việt.

Cám ơn chính quyền thành phố đã dành cho chúng tôi sự đón tiếp ân cần và nồng hậu. Biểu tượng đúc bằng đồng tại Thanh Chiêm, nơi ngài đã đặt chân đến nay đã hơn 400 năm sẽ giữ lại đây hơi ấm của tấm lòng con dân 100 triệu người Việt Nam, trong nước cũng như ở nước ngoài, hằng ngày nói tiếng Việt và đọc, viết bằng CHỮ QUỐC NGỮ.

Thủ Đức trước khi lên đường 19/11/2023

Nguyễn Đăng Hưng

The post Sang Bồ Đào Nha đặt biểu tượng tri ân Linh mục Francisco De Pina appeared first on Đồng Hành.

Có lần tôi được nghe nhà thơ Công giáo lão thành Lê Đình Bảng chia sẻ: “Một số văn thi hữu đã từng nói với tôi: Bên đạo của ông làm gì có truyện ngắn hay tiểu thuyết Công giáo có tầm cỡ!”.

Ừ thì cũng phải! Ngẫm lại từ khi có chữ Quốc ngữ đến nay (cũng đồng thời với nền văn hóa Công giáo phát triển tại Việt Nam), đã có nhiều học giả và nhà văn Công giáo để lại những tác phẩm lớn cho đời nhưng tác phẩm văn xuôi Công giáo có giá trị thì hầu như rất hiếm! Đổi lại, mảng văn vần thì phát triển mạnh mẽ và liên tục: Thơ đi vào kinh vãn, thơ đi vào giáo lý, thơ minh họa dụ ngôn, thơ diễn hạnh các thánh…

Những câu thơ đi vào tuổi thơ

Nhớ hồi mới học giáo lý vỡ lòng, những câu thơ giáo lý đã đi vào hồn tôi một cách tự nhiên và khắc sâu vào tâm khảm:

Kìa xem cảnh cuộc đất trời
Nếu không Thiên Chúa, vậy thời ai sinh?
Và thêm nhiều chứng đinh ninh
Hiền nhơn ghi chép, sử kinh di truyền
(Đức cha Hồ Ngọc Cẩn)

Ngày rước lễ vỡ lòng, tôi được cha mình tặng cuốn Sấm truyền ca của LM Lữ Y Đoan (Lu-y Đoan). Nhờ đó, những câu chuyện Kinh Thánh Cựu Ước dễ dàng thẩm thấu vào ký ức vốn non nớt của một đứa trẻ. Và có lẽ các bà mẹ Công giáo sinh khoảng đầu thế kỷ 20 trở về trước đều thuộc nằm lòng truyện Thánh A-lê-xù bằng thơ mà cho đến nay vẫn chưa biết tác giả.

Thỉnh thoảng, tôi được mẹ ngâm nga mấy câu dỗ dành giấc ngủ:

Lê-xù mặt khó dàu dàu
Gối quỳ tạ Chúa nguyện cầu chưa thôi
Lạy bà bào chữa cho tôi
Chúa Cha giúp sức trước mai chẳng hề.

Và còn nữa, nền thánh ca Việt Nam hiện nay rất phong phú và phát triển cũng là một minh chứng cho sức mạnh của dòng thơ ca Công giáo Việt Nam. Có thể nói thơ Công giáo như đôi dép gắn bó và nâng đỡ người tín hữu Việt Nam vững bước trên hành trình đức tin của mình.

Từ thơ chữ Nôm đến thơ chữ quốc ngữ

Ngay từ buổi bình minh của Giáo hội Việt Nam, đã có những tác giả thơ Công giáo dùng chữ Nôm như công nương Catarina, thầy giảng Phanxicô, thầy giảng Gioan Thanh Minh. Thậm chí một giáo sĩ người Ý là cha Girolamo Majorica, Dòng Tên…

Tuy nhiên, thi phẩm được biết tới nhiều nhất là bộ Sấm truyền ca của cha Lữ Y Đoan viết bằng chữ Nôm. Đây là bộ trường ca viết theo thể lục bát với hơn 5.000 câu diễn ý Sáng thế ký và sách Xuất hành.

Cha Lữ Y Đoan làm mục vụ thầy giảng và được thụ phong linh mục tại Quảng Ngãi. Ngài sáng tác tác phẩm này khoảng trước năm 1670. Tuy nhiên, do điều kiện in ấn chưa phổ biến ở thời đó nên chỉ lưu truyền bản viết tay và số phận lênh đênh đã khiến nó lưu lạc đến tận đồng bằng sông nước Cửu Long.

Tại đây, vào đầu thế kỷ XIX, nó được một giáo dân uyên bác và đạo đức là ông Simon Phan Văn Cận viết lại bằng chữ Quốc ngữ. Người bi quan thì nói việc đó báo hiệu nỗi thăng trầm của nền thi ca Công giáo Việt Nam sau này.

Thi sĩ Hàn Mặc Tử – niềm tự hào của nền thi ca Công giáo Việt Nam. Ba nhân đức đối thần tin-cậy-mến trào tuôn ra mạnh mẽ phi thường trong thơ của ông. Ông như được ơn khải thị để có những câu thơ tuyên tín mang màu sắc của siêu nhiên và huyền nhiệm…

Người lạc quan thì tin vào thánh ý Chúa: Nếu Sấm truyền ca không lưu lạc vào miền Nam thì có lẽ không được viết ra bằng Quốc ngữ mà sẽ nằm ẩn đâu đó trong thư tịch của Giáo phận Đàng Trong (Quy Nhơn). Bởi vì người miền Trung vốn dĩ sành chữ Nôm và có khuynh hướng trân trọng di tích, di chỉ… Còn người miền Nam ở thế kỷ XIX đã xa lạ với chữ Nôm và gần gũi với chữ Quốc ngữ hơn.

Kế tục cha Lữ Y Đoan, ở thời cận đại có thánh Philipphê Phan Văn Minh, cha Gioakim Đặng Đức Tuấn, cha Phêrô Trần Lục, Alexis Tống Viết Toại, Đức cha Đa Minh Hồ Ngọc Cẩn, cha Giuse Trần Văn Trang… Các tác giả này hầu hết thường dùng thể thơ lục bát, thể loại dễ đi vào lòng người Việt Nam để chuyển tải Tin Mừng, huấn đạo và giáo lý.

Một thi phẩm lớn hiện nay mà tôi mong mọi gia đình Công giáo nên có trong nhà là quyển Sứ điệp Tình thương của LM FX Nguyễn Xuân Văn. Tác phẩm diễn ý trọn bộ Tin Mừng nhất lãm bằng 9.764 câu thơ lục bát được chăm chút vần điệu và sử dụng cả những thủ pháp nghệ thuật. Ta thử đọc một đoạn ngắn diễn ý Tin Mừng Mt. 7, 24:

Ăn làm sao? Nói làm sao?
Đất không nhận diện, trời nào điểm danh
Nghe lời Ta biết thực hành
Khôn ngoan nên mẫu, trung thành nên gương.

Ta dễ nhận ra phép đối ý, đối xứng và cách tạo nhịp để tránh sáo mòn. Đây còn là một sách “giáo khoa” về thơ lục bát cho những ai muốn học làm thơ. Vì thế, chúng ta hoàn toàn có thể tự hào rằng nền thi ca Công giáo Việt Nam cũng có một tác phẩm không hề kém về hình thức, tư tưởng lẫn dung lượng.

Nở rộ những vườn thơ mới

Trong cuộc sống bộn bề lo toan, những tưởng không còn ai mặn mòi với thơ Đạo. Nhưng không, trong hành trình “góp nhặt thơ” của cha Phêrô Võ Tá Khánh (thi sĩ Trăng Thập Tự), chúng tôi bắt gặp những gương mặt thơ nghe chừng lạ lẫm vẫn còn thầm lặng nương náu bên bóng giáo đường.

Những câu thơ đẹp dần lộ ra, những gương mặt thơ mới lại xuất hiện. Năm 2008, thi sĩ – nhạc sĩ PM Cao Huy Hoàng lập trang Đồng Xanh Thơ trên trang mạng Dũng Lạc để quy tụ các tác giả thơ Công giáo.

Tiếc thay, sau khi cha Anrê Trần Cao Tường – người thành lập trang Dũng Lạc, về với Chúa, trang mạng này đã đóng cửa. Song nhờ trang này, các tác giả thơ hiện đại được quy tụ, một số câu lạc bộ thơ Công giáo lấy tên là Đồng Xanh Thơ đã được thành lập ở các Giáo phận Qui Nhơn, Nha Trang, Xuân Lộc và Sài Gòn.

Giọng thơ của các tác giả hôm nay cũng đã khác xưa. Họ không còn đóng khung trong việc truyền rao Tin Mừng hay giáo lý cho người Công giáo qua lời thơ hoặc chỉ chia sẻ cảm nghiệm đức tin với người đồng đạo, mà còn là thể hiện vai trò chứng nhân cho người ngoại giáo bằng những hình ảnh rất đời thường được thể hiện qua chất thơ hiện đại.

Một số tác giả có bút lực sung mãn hiện nay có thể kể đến PM Cao Huy Hoàng, Mạc Tường, Trầm Thiên Thu, Dã Tràng Cát, Mặc Trầm Cung, Cao Danh Viện, Vũ Thủy, An Thiện Minh, Lưu Minh Gian… Nhiều người bạn ngoại giáo của tôi cũng rất thích đọc thơ của các tác giả này.

LÊ HỒNG BẢO

>> Chuyện xe pháo của các cha

The post Dòng thơ nuôi dưỡng đức tin Công giáo appeared first on Đồng Hành.

Thao thức về văn hóa, giáo dục

Rời Sài Gòn, ngoại về với núi rừng Tây Nguyên từ năm 1968, rồi lao vào công cuộc truyền giáo trên xứ Thượng vốn dĩ rất nghèo nàn: Nghèo cả ơn gọi linh mục lẫn vật chất.

Ngoại tất bật với công việc giáo xứ, giáo họ, rồi sau này là cả một giáo phận trải dài trên hai tỉnh: Kontum và Gia Lai. Người ta biết đến ngài là một vị chủ chăn tốt lành, luôn bênh vực người thấp cổ bé họng.

Mấy ai biết, có những ước mơ, thao thức nho nhỏ mà từ khi về với núi rừng, ngoại phải gác lại, để làm nhiệm vụ cao cả hơn đó là làm cho Nước Chúa được rộng khắp trên xứ Cao Nguyên này.

“Cha ông của chúng ta trong đức tin đã sáng nghĩ ra chữ Quốc ngữ để cho con cháu chuyển tải sứ điệp Tin Mừng. Thế nhưng chúng ta chưa biết tận dụng gia sản quý báu ấy”.

Ngoại không biết sáng tác nhạc, không biết làm thơ, nhưng ngoại rất quý các nhà thơ, nhạc sĩ, càng quý hơn những nghệ sĩ Công giáo. Với ngoại, những người đó đang loan báo Tin Mừng nước Chúa qua ngòi bút của mình.

Ở đêm thơ Kinh Trong Sương tại Sài Gòn vào ngày 28-3-2008, ngài đã chia sẻ tâm tình: “Tôi nhận biết tầm quan trọng và ảnh hưởng rất lớn của thơ văn và âm nhạc, của anh chị em giới sáng tác nói chung và cách riêng là giới sáng tác Công giáo. Bản chất người Ki-tô hữu là được sai đi để rao giảng tình yêu thương không những qua đời sống phục vụ mà còn qua cả sứ điệp bằng lời.

Trong những diễn tả bằng lời thì những lời thơ, dòng văn hay ý nhạc có sức truyền tải rất đặc biệt. Vì thế tôi cám ơn và rất xúc động khi nhìn thấy anh em rất tha thiết với vấn đề này và đang hy sinh nhiều cho vấn đề này”.

Thời còn là chủng sinh, ngoại đã từng gầy dựng nhiều nhóm văn hóa Công giáo với mục đích phục vụ Giáo hội. Đức cha Micae còn đau đáu về vấn đề chữ Quốc ngữ. Ngoại thường nhắc đi nhắc lại mỗi khi có dịp tham dự những buổi sinh hoạt thơ văn trong, ngoài giáo phận:

“Cha ông của chúng ta trong đức tin đã sáng nghĩ ra chữ Quốc ngữ để cho con cháu chuyển tải sứ điệp Tin Mừng. Thế nhưng chúng ta chưa biết tận dụng gia sản quý báu ấy. Đang khi đó những anh em khác đã tận dụng.

Tiếc là vì không biết đến Thiên Chúa, các tác phẩm của họ nhiều khi không chuyển tải được lòng khoan dung và tinh thần phục vụ mà lại chuyển tải một sức mạnh nào đó làm tan nát cõi lòng, làm hoen ố con tim của tuổi trẻ. Chúng ta phải cố gắng làm giàu nén bạc mà ông cha ta để lại, đó là chữ Quốc ngữ”.

Đức cha cũng rất chú trọng đến việc học. Mỗi lần có dịp đi cùng ngoại, ngoại hay bảo nó “Ráng học nghen con!”. Mỗi dịp khai giảng năm học mới, ngoại lại viết tâm thư gởi học sinh, sinh viên toàn giáo phận, hướng cho các em phải học như thế nào để xứng đáng là con cái Chúa, để tôn vinh Chúa.

Đi đến bất cứ nơi đâu, vị giám mục của núi rừng Tây Nguyên cũng khuyên các bậc cha mẹ, phải lo cho con em mình học đến nơi đến chốn. Hơn ai hết, ngài biết giá trị của việc học, ngài nói:

“Nhờ công ơn cha mẹ tôi, cho anh em chúng tôi đi học, nên bây giờ tôi mới có thể đứng đây nói với anh chị em”.

Học để “không bị người khác lừa mình và mình không đi lừa người khác”.

Ở tuổi ngót tám mươi, ngoại vẫn còn học, học những gì mình chưa biết, học để kịp với thời đại, để hiểu hơn về giới trẻ ngày nay, để hòa mình vào chúng, hướng chúng đến những điều tốt đẹp nhất.

Vị giám mục có nhiều biệt danh

Năm 2012, trong buổi sinh hoạt với anh em văn nghệ sĩ Công giáo tại Giáo phận Qui Nhơn, Nhà thơ Lê Hồng Bảo đã giới thiệu Đức cha Micae là vị giám mục có nhiều biệt danh nhất Việt Nam. Những biệt danh ấy không hẳn người ta đặt cho ngài, vị giám mục già trên Tây Nguyên, chỉ để cho vui hay trêu chọc. Mỗi biệt danh của ngài gắn liền với một hành động, việc làm đẹp của ngài.

Giám mục không tòa: Khó có thể tìm được Đức cha Micae ở Tòa Giám mục Kontum, dù Tòa Giám mục là nơi ở và làm việc của ngài. Ai muốn gặp Đức cha, dù thân thiết cũng phải báo trước, bởi hiếm khi ngài ở tòa.

Đức cha thường ở các buôn hay những nơi khó khăn nhất của giáo phận, đến và ở lại với những con người, những mảnh đời, để lắng nghe nhịp sống của họ và cảm thông sẻ chia. Ngài nói ngài không có hộ khẩu thường trú, vì “đường là nhà, xe là giường, khách sạn là máy bay”.

Ngoại đi thật nhiều, đi thật nhanh, ghé chỗ này một chút, chỗ kia một chút, thăm viếng một vài người, để hiểu thêm tình hình hiện tại của xứ đạo. Nhớ một lần về Qui Nhơn, ngài bảo ngài sẽ đón nó ở An Khê lúc 8 giờ 30 sáng nhưng nó chờ tới quá trưa ngài mới tới.

Sau này nó mới biết, từ Tòa Giám mục xuống An Khê, phải qua khoảng chừng sáu hay bảy giáo xứ ở dọc đường và ngài đã dừng lại để thăm các mục tử ở những nơi đó. Ngoại đi nhiều, trong và ngoài nước. Đôi khi nó lo lo bởi nó biết Ngoại chẳng khỏe mạnh lắm lắm như người ta, ngài đeo máy trợ tim lâu rồi!

Giám mục của người nghèo: Kontum là một giáo phận nghèo với hơn ba trăm ngàn giáo dân mà đa số là người thiểu số Jrai, Bahnar, Xê Đăng… Ở cương vị chủ chăn, hơn thế nữa, là một người cha, người ông của một đại gia đình, Đức cha Micae rất quan tâm đến người nghèo trong giáo phận.

Ngài đến với những người nghèo, chia sẻ những khó khăn họ gặp phải. Bởi vậy, ở Kontum này, người ta không mấy xa lạ một vị giám mục hay “vi hành” trên chiếc xe cũ kỹ lấm đầy bụi đất, đến với các buôn làng.

Và cũng vì vậy, người ta cũng sẽ dễ dàng nhận ra, chiếc xe của vị giám mục Kontum giữa những chiếc xe hơi bóng loáng khác: Chiếc xe cũ kỹ, đầy bụi đất, màu đất đặc trưng của Tây Nguyên.

Giám mục nhặt rác: Ngoại đã bắt chước Chúa Giê-su làm gương cho tất thảy con cái trong giáo phận. “Anh em gọi thầy là thầy, là Chúa. Điều đó phải lắm, vì quả thật Thầy là thầy, là Chúa. Vậy nếu Thầy là Chúa, là Thầy mà còn rửa chân cho anh em thì anh em cũng phải rửa chân cho nhau”.

Mỗi dịp đại lễ Đức Mẹ Măng Đen, người ta không khỏi ngỡ ngàng trước một vị giám mục cao niên, cúi xuống nhặt từng vỏ kẹo bị vứt ra đường, cho vào thùng rác. Ở cương vị của một giám mục, thật khó để cúi xuống nhặt từng vỏ kẹo, từng tàn thuốc lá mà người ta dùng xong vứt bừa bãi. Vậy mà ngài đã làm.

Ngài làm việc đó không phải để làm kiểu cho người ta chụp hình mà để làm gương cho con cái: Giám mục nhặt rác cho anh chị em được thì anh chị em cũng phải biết nhặt rác lên mà bỏ vào thùng, ít ra là giữ môi trường sạch đẹp.

Giám mục… đốt nhà: Ở vùng đất truyền giáo này, chuyện xây nhà nguyện, cách riêng là vùng dân tộc thiểu số, gặp phải khó khăn trăm bề. Để xây được nhà nguyện mới, buộc phải phá nhà nguyện cũ. Nhưng nhà nguyện đã được dâng hiến cho Thiên Chúa nên không ai dám phá.

Vì thế, sau khi hoàn thành Giáo xứ Tea Long, một giáo xứ của người Xê Đăng, theo lời cam kết, Đức cha Micae giương cao ngọn đuốc châm lửa vào nhà nguyện cũ như một lễ toàn thiêu dâng lên Thiên Chúa. Ngọn lửa thể hiện ý chí kiên trung sắt đá của một đức tin vững vàng chấp nhận đau thương.

Bây giờ ngoại đã nghỉ hưu. Giáo phận đã có chủ chăn mới, một vị giám mục hiền lành và khiêm nhường. Thế nhưng Đức cha Micae vẫn làm việc không ngừng nghỉ, làm một cách thầm lặng nhất.

Một con người vĩ đại không phải họ làm những điều vĩ đại mà họ đã làm những điều tầm thường nhất bởi tất cả lòng yêu mến tha nhân. Và Đức cha Micae Hoàng Đức Oanh là một người như thế.

TÂM NGỌC

>> Đức cha Nguyễn Văn Bản: Cộng đoàn là nơi thanh lọc thánh ca

The post Vị Giám mục nhặt rác appeared first on Đồng Hành.