MARIA ĐẶNG TƯƠI thực hiện

Tại Trung tâm Mục vụ Sài Gòn, nơi Ngài ở hiện nay, vào tuổi 84, Đức Hồng y Gioan Baotixita vẫn minh mẫn ngồi trò chuyện, dù sức sức khỏe Ngài có yếu đi so với lần được gặp Ngài ba năm trước.

“Ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời”

• Đồng Hành: 25 năm trước Đức Hồng y đã chọn khẩu hiệu Như thầy yêu thương vào ngày được tấn phong giám mục. Vì sao Đức Hồng y chọn câu này?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Làm giám mục là để phục vụ, để theo Chúa, phục vụ cho nhiều người hơn, phục vụ trong yêu thương. Chúa đến, Chúa nhập thể làm người và yêu thương tất cả. Làm Giám mục là tiếp tục con đường đi của Chúa, vậy thì phải “Như Thầy yêu thương”.

• Đồng Hành: Trong cuộc đời phục vụ, hẳn Đức Hồng y có nhiều kinh nghiệm gặp Chúa?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đó là thời gian đầu làm Tổng Giám mục Giáo phận Sài Gòn. Sau giờ kinh tối, theo thường lệ, tôi chuẩn bị cho thánh lễ hôm sau. Bỗng nhiên, tôi nghe một tiếng nói hơi lạ: “Có điều gì làm cho người âu lo đến thế?”. Sau giây phút bàng hoàng, tôi nhận ra tiếng Chúa Giê-su nói nên thưa với Người rằng:

– “Lạy Chúa, Chúa biết con quen lối sống bình dị và thinh lặng của nông thôn. Còn nơi mới lạ ở đô thị này thì chuyện gì cũng được đưa lên giấy trắng mực đen, đưa lên Internet, cả chuyện tốt lẫn chuyện xấu, chuyện thật lẫn chuyện ảo, dễ tạo ra dư luận phân rẽ, dễ làm cho khoảng cách giữa người với người thêm sâu xa.

– Ngươi không thấy chính ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời sao? Người không biết hậu quả của dư luận đó đưa ta đến đâu ư? Ngươi không nhớ rằng bước theo ta cũng có nghĩa là đồng hành với ta trên đường thập giá ư?

– Lạy Chúa, thật ra con đã học biết điều đó, thế nhưng Chúa biết khả năng của con là giới hạn.

– Ta hiểu thấu lòng người và đồng cảm với người. Chính vì thế mà ta đã gởi và tiếp tục gỏi Thánh thần mà Chúa Cha đã trao ban cho ta, để Người luôn dẫn dắt người qua từng chặng thử thách cam go. Ngươi có tin vào Người không?

– Thưa Chúa, con tin.

Chợt tỉnh lại, tôi không còn nghe thấy Người nữa nhưng vẫn cảm nhận một thứ ánh sáng và sức mạnh huyền diệu còn lan tỏa…

Con người thường giải quyết vấn đề bằng quyền lực

• Đồng Hành: Câu chuyện của Đức Hồng y cho thấy có nhiều thách thức trong cuộc sống của con người bé mọn…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Con người trong gia đình, trong xã hội, trong Giáo hội có nhiều khó khăn, nhiều vấn đề giải quyết. Và thường họ giải quyết bằng sức mạnh của quyền lực, của thế lực, thậm chí cả bạo lực. Người Ki-tô hữu cũng dễ theo thói đời, bỏ quên sức mạnh của tình yêu mà Thiên Chúa đã đổ vào lòng họ. Chúng ta cũng dễ quên rằng Chúa Giê-su yêu thương và hi sinh cho ta được sống dồi dào, là để cho chúng ta cũng biết yêu thương và hi sinh cho nhau như vậy.

Tạ ơn Chúa đã gởi đến một vị chủ chĂn trÀn đây tình yêu thương như khẩu hiệu “Như ThẦy yêu thương”

Đức Giám mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám quản Tông tòa Tổng Giáo phận Sài Gòn

Tôi vẫn thường xuyên cầu nguyện cho người người ghi khắc vào tâm trí: Thiên Chúa là tình thương, đạo Chúa là đạo yêu thương, sống đạo là mến Chúa và yêu người. Mến Chúa đi đôi với yêu người. Mến Chúa còn là thực thi ý Chúa trong đời sống gia đình, cộng đoàn và xã hội.

• Đồng Hành: Đức Hồng y vừa nhắc đến gia đình. Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn năm 2018 là năm đồng hành cùng các gia đình trẻ. Đức Hồng y cũng đã từng dịch cuốn sách nhỏ về tâm lý nữ giới đối chiếu với nam giới. Vì sao phải đối chiếu, thưa Đức Hồng y?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đối chiếu để hiểu nhau. Nó soi sáng cho mỗi người đổi mới sự hiểu biết về chiều sâu đời sống con người, nam cũng như nữ, trong gia đình cũng như trong cộng đồng. Đổi mới sự hiểu biết sẽ giúp đổi mới cách giáo dục trong gia đình và trong học đường, đổi mới cách tự rèn luyện bản thân trong trường đời. Đặc biệt đổi mới giúp người trẻ đón nhận gia đình như quà tặng của Đấng Tạo hóa, vì sự sống và sự phát triển của gia đình nhân loại.

• Đồng Hành: Thưa Đức Hồng y, môi trường sống hiện nay khiến mọi người, nhất là các thành viên trong gia đình ít dành thời gian cho nhau…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Điều đó rất nguy hại, nhất là cho gia đình và trẻ em. Có một bài thơ của tác giả vô danh mà tôi rất thích:

• Đồng Hành: Dấu nhấn nào với Đức Hồng y khi bước theo Thầy trên đường tình yêu cứu độ?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Có bốn dấu nhấn như sau:

– Một là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương nhập thể làm người và bước theo Chúa hòa nhập vào đời sống nhân loại.

– Hai là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương phục vụ cho sự sống con người và bước theo Chúa dấn thân phục vụ đời sống nhân loại.

– Ba là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương hi sinh đến cùng và bước theo Chúa hiến thân cùng hiến mạng sống mình vì sự sống của nhân loại.

– Bốn là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương đổi mới sự sống con người và bước theo Chúa mở rộng nước Chúa cho nhân loại.

• Đồng Hành: Xin cảm ơn Đức Hồng y!

The post Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: 25 năm đi cùng khẩu hiệu ‘Như Thầy yêu thương’ appeared first on Đồng Hành.

Ngày 7 tháng 5 năm 2025, Mật nghị Hồng y bầu giáo hoàng sẽ chính thức bắt đầu tại Nhà nguyện Sistine, Vatican, nhằm bầu chọn người kế nhiệm Đức Giáo hoàng Phanxicô. Đây là một trong những sự kiện quan trọng nhất của Giáo hội Công giáo, thu hút sự chú ý toàn cầu không chỉ bởi tính chất thiêng liêng mà còn bởi những yếu tố chính trị, địa lý và nhân sự phức tạp đằng sau quá trình bầu chọn.

Nổi tiếng có thể là “con dao hai lưỡi”

Trong số 135 hồng y dưới 80 tuổi đủ điều kiện bỏ phiếu, nhiều người là những nhân vật nổi tiếng trong Giáo hội, trong khi một số khác ít được biết đến. Thực tế, sự nổi tiếng có thể đem lại một số lợi thế nhất định: Các hồng y quen thuộc với nhiều người hơn sẽ dễ dàng được nhắc tên trong các cuộc thảo luận tiền mật nghị và nhận được sự tín nhiệm tự nhiên hơn trong những vòng bỏ phiếu đầu tiên. Đặc biệt, các hồng y đang phục vụ ở Vatican thường được các đồng sự biết rõ về khả năng lãnh đạo, tầm nhìn quản trị, cũng như phẩm chất cá nhân. Đây là những yếu tố quan trọng khi lựa chọn người kế vị ngai toà Thánh Phê-rô.

Tuy nhiên, sự nổi tiếng cũng có thể là “con dao hai lưỡi”. Một hồng y quá nổi tiếng hoặc được xem là nhân vật chính trị có thể gặp phải sự dè chừng từ các nhóm hồng y khác, đặc biệt nếu có quan điểm đối lập về hướng đi của Giáo hội. Các hồng y cử tri thường tìm kiếm một ứng viên có thể thống nhất Giáo hội toàn cầu, chứ không phải một nhân vật gây chia rẽ. Vì thế, trong nhiều trường hợp, một hồng y ít nổi bật về mặt truyền thông nhưng được đánh giá cao về lòng đạo đức và sự khéo léo ngoại giao lại có khả năng bất ngờ được lựa chọn trong các vòng sau. Như đã từng diễn ra trong các mật nghị trước đây, nhiều lần người được chọn không phải là gương mặt nổi bật nhất trước mật nghị, mà là người hội tụ đủ phẩm chất cần thiết vào đúng thời điểm.

Trường hợp Đức Giáo hoàng Phanxicô: Ứng viên bị truyền thông bỏ rơi

Trước mật nghị năm 2013, Đức Hồng y Jorge Mario Bergoglio, Tổng Giám mục Buenos Aires (Argentina) không phải là ứng viên hàng đầu được giới truyền thông nhắc tới. Ngài đã từng được cân nhắc trong mật nghị 2005 (khi Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI được bầu), nhưng từ đó trở đi, tên tuổi của ngài ít được chú ý ở cấp độ quốc tế. Tuy nhiên, trong các cuộc họp tiền mật nghị 2013, Đức Hồng y Bergoglio đã có một bài phát biểu ngắn gọn nhưng gây tiếng vang mạnh mẽ. Ngài nhấn mạnh rằng Giáo hội cần phải “ra khỏi chính mình để đến với những người ở vùng ngoại biên” thay vì “khép kín trong chính mình”. Ý tưởng về một Giáo hội hướng ngoại, phục vụ người nghèo và bị gạt ra bên lề xã hội đã tạo ấn tượng sâu sắc đối với nhiều hồng y, nhất là trong bối cảnh Giáo hội lúc đó đang đối mặt với khủng hoảng niềm tin và bê bối nội bộ. Khi mật nghị chính thức bắt đầu, những ý tưởng của Đức Hồng y Bergoglio tiếp tục được các hồng y nhắc đến trong các cuộc trao đổi riêng. Kết quả là sau chỉ 5 vòng bỏ phiếu – một tốc độ khá nhanh – ngài được bầu làm Giáo hoàng, lấy danh hiệu Phanxicô, vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ châu Mỹ Latinh và cũng là người Dòng Tên đầu tiên được bầu chọn. Nhiều Hồng y đã thừa nhận rằng kết quả này vừa bất ngờ vừa hợp lý: Bất ngờ vì Đức Hồng y Jorge Bergoglio không nằm trong số những ứng viên được giới truyền thông dự đoán nhiều nhất; nhưng hợp lý vì ngài hội tụ được sự khiêm tốn, lòng đạo đức, tầm nhìn cải cách – những điều mà Giáo hội lúc đó đang rất cần.

Các hồng y có thể tự ứng cử?

Trong Giáo hội Công giáo, không có khái niệm “tự ứng cử” như trong các cuộc bầu cử chính trị. Các hồng y không tự đề cử mình làm Giáo hoàng. Việc vận động công khai cho bản thân được coi là không phù hợp với tinh thần của mật nghị. Tuy nhiên, trước khi mật nghị chính thức bắt đầu, các hồng y tổ chức các cuộc họp tiền mật nghị để thảo luận về tình hình hiện tại của Giáo hội và những phẩm chất cần thiết ở vị giáo hoàng tiếp theo. Những cuộc họp này không chỉ giúp các hồng y hiểu rõ hơn về nhau mà còn là cơ hội để xác định những thách thức và cơ hội mà Giáo hội đang đối mặt. Qua đó, các hồng y có thể hình thành ý kiến về ai là người phù hợp nhất để lãnh đạo Giáo hội trong thời gian tới.

The post Hồng y nổi tiếng có dễ trúng cử giáo hoàng? appeared first on Đồng Hành.

Carlos Samaria chỉ là thợ đóng giầy tại một xưởng nhỏ khiêm tốn, chuyên sửa giầy và làm những đôi giầy da bền chắc. Khi nhận đặt hàng từ Hồng y Bergoglio, ông đã đóng một đôi giầy da đen mềm, kiểu dáng giản dị, không hoạ tiết, không trang trí cầu kỳ. Giá đôi giầy này cũng rất rẻ.

Đức Phanxicô mang đôi giầy này trong hầu hết sinh hoạt thường nhật: Đi bộ từ Nhà Thánh Marta đến Văn phòng, thăm bệnh viện, họp hành và cả trong những chuyến tông du quốc tế.

The post Một triều đại – Một đôi giầy appeared first on Đồng Hành.

KIM ĐIỀN

Sách Nghệ thuật chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng và cuốn Hoà âm vui do Đồng Hành Art xuất bản.

Buổi lễ ra mắt sẽ được tổ chức vào lúc 8 giờ 30 ngày Chúa nhật 15-10-2023, tại Đường Sách Nguyễn Văn Bình (cạnh nhà thờ Đức Bà Sài Gòn).

Đến với chương trình, khách tham dự sẽ được giảm giá 20% với chữ ký trực tiếp của tác giả, được thưởng thức phần trình diễn của Dàn nhạc VNHO (thuộc Đồng Hành Art) và Dàn Hợp xướng Suối Việt (thuộc BACH Music School).

Nghệ thuật chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng, Hoà âm vui là hai tác phẩm của Tiến sĩ Nguyễn Bách, do Đồng Hành Art cùng với Nhà Xuất bản Phụ nữ Việt Nam và Nhà Xuất bản Tổng hợp TPHCM xuất bản.

Đây là cuốn sách vô cùng cần thiết, hữu ích cho các ca đoàn, các dàn nhạc, dàn kèn tại các giáo xứ. Sách cung cấp cho người đọc một số kiến thức căn bản về điều kiển ban hợp xướng, ca đoàn và điều khiển dàn nhạc.

Hiện nay, tài liệu tiếng Việt về nghệ thuật chỉ huy khá là khan hiếm, nên có nhiều người đã từng điều khiển ban hợp xướng nhà thờ, trường học hoặc muốn bước vào lãnh vực điều khiển, nhưng không có tài liệu học tập nghiên cứu. Vì vậy, cuốn sách là tài liệu cực kỳ cần thiết trong lĩnh vực chỉ huy dàn nhạc.

Nội dung chính của cuốn sách này gồm ba phần:

1. Phần I : Kỹ thuật điều khiển tổng quát

2. Phần II : Chỉ huy hợp xướng

3. Phần III : Chỉ huy dàn nhạc

Phần I trình bày về các vấn đề liên quan đến kỹ thuật điều khiển đã được hệ thống hóa theo tiêu chuẩn quốc tế như: thế đứng trong khi chỉ huy, biểu đồ hướng dẫn đánh các loại nhịp với kỹ thuật non espressivo, espressivo, molto espressivo – legato, staccato, marcato, kỹ thuật khởi tấu và chấm dứt, kỹ thuật “hot stove”, kỹ thuật diễn tả cường độ, kỹ thuật sử dụng tay trái, kỹ thuật điểm bè, v.v..

Phần II đề cập các vấn đề liên quan đến ban hợp xướng, từ việc thành lập hoặc chấn chỉnh ban hợp xướng, cách sắp xếp, tổ chức tập dượt đến phương pháp huấn luyện. Ngoài ra, chúng tôi hướng dẫn cách phân tích nhạc phẩm, nêu lên những tiêu chuẩn để xét giá trị của bản nhạc nhằm mục đích giúp người chỉ huy hợp xướng nắm được những yếu tố để đánh giá một nhạc phẩm trước khi quyết định chọn để tập.

Phần III đề cập đến khái niệm về nhạc khí, các loại dàn nhạc và cách sắp xếp dàn nhạc. Mục đích của phần này là giúp người đọc làm quen với các loại nhạc khí và chỗ ngồi của các nghệ sĩ trong dàn nhạc để không bỡ ngỡ khi có dịp chỉ huy hợp xướng hoặc dàn nhạc.

Bên cạnh nội dung chính còn có phần phụ lục để hỗ trợ thêm cho người học, đặc biệt là Phụ lục 3, “Tra cứu thuật ngữ chuyên ngành” và Phụ lục 4, “Danh mục các hình và biểu đồ liên quan đến kỹ thuật chỉ huy”. Đây là hai phụ lục chưa có trong lần xuất bản trước đây.

Sau buổi lễ ra mắt, độc giả có thể tìm mua sách tại:

– Đồng Hành Art School (654/12 Lạc Long Quân, phường 9, Tân Binh.

– Nhà sách online Tiki

– Các nhà sách Công giáo: Nhà sách Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp (Dòng Chúa Cứu Thế), Nhà sách Trung tâm Mục vụ Tổng Giáo phận Sài Gòn, Nhà sách Chí Hoà

– Hệ thống nhà sách Phương Nam

– Nhà sách NXB Phụ Nữ Việt Nam

– Nhà sách NXB Tổng hợp TPHCM

Mọi thông tin xin liên hệ:

Đồng Hành Art: 654/12 Lạc Long Quân, phường 9, Tân Bình.

ĐT/zalo: 089 66 55 747

The post Lễ ra mắt sách Nghệ thuật chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng appeared first on Đồng Hành.

Chiều ngày 5-12-2022, Cha Giuse Tiến Lộc đã thanh thản ra đi tại Bệnh viện Quân Dân Y Miền Đông, để lại ký ức khó quên về một cuộc đời hoạt động không mệt mỏi, tạo ảnh hưởng đến nhiều thế hệ Công giáo cũng như lương giáo.

Linh mục Tiến Lộc, tên thật là Nguyễn Văn Lộc (1943-2022) được hầu hết những người sinh hoạt xã hội, hướng đạo và Công giáo biết đến từ trước năm 1975. Việc góp sức theo đuổi ngành hướng đạo với tinh thần công dân phục vụ xã hội và xây dựng cộng đồng, Linh mục Tiến Lộc trở thành ngôi sao của ngành hướng đạo suốt nhiều năm liền.

Kể từ khi cùng gia đình di cư vào Nam năm 1955, Cha Tiến Lộc đã không ngừng cải tiến và tạo niềm vui cho sinh hoạt hướng đạo, đến mức nhiều gia đình có con em tham gia chương trình hướng đạo lúc đó luôn tự hào.

Linh mục Tiến Lộc quen thuộc với giới hướng đạo sinh với vai trò tổ chức thành lập các Tráng đoàn và hoạt động. Cần nói thêm, trước năm 1975, các sinh hoạt và tổ chức nhóm, đoàn, hội… ở miền Nam Việt Nam là tự do và luôn được khuyến khích. Tráng đoàn (Rover Scouting) là nơi tập hợp tất cả những người đã tham gia hướng đạo sinh nhưng nay đã quá tuổi nhi đồng, là thanh niên nam, nữ. Đây là một hình thái hoạt động công ích xã hội được Hướng đạo sinh quốc tế công nhận từ năm 1922, mà Hướng đạo VNCH là một thành viên chính thức, hoạt động với màu sắc văn hóa Việt Nam và chỉ bị ngừng lại, cắt đứt với thế giới sau năm 1975.

Biệt danh Voi Hoạt Bát của Linh mục Tiến Lộc cũng xuất phát từ đây, do mọi nơi ông đến, ông đều đẩy mạnh các sinh hoạt văn nghệ yêu quê hương tự do, sinh hoạt anh em và xây dựng phát triển tôn giáo. Nhiều bài hát của ông đã nằm lòng với người miền Nam Việt Nam như Anh em ta về, Chúa là cây đàn, Con voi, Giây phút chia ly…

Cho tới trước Tháng Tư năm 1975, đặc biệt vào năm 1972, sự thành công và nở rộ các Tráng đoàn Việt Nam khiến bất kỳ ai chứng kiến cũng kinh ngạc. Đi đâu, các chương trình giúp đỡ người nghèo, người khuyết tật, giáo dục miễn phí, xây dựng tinh thần đồng bào, kiến thiết xã hội… không chỉ ở Việt Nam mà còn phát triển ở nơi khác như Pháp, Mỹ, Úc…

Sau khi chấm dứt chiến tranh, trong chiến dịch truy quét “tàn dư văn hóa cũ”, hướng đạo sinh bị chấm dứt không có lý do, các sinh hoạt tập hợp bị cấm. Chỉ còn một số ít trường học ở Huế, Nha Trang, Đà Nẵng, Sài Gòn cố gắng bí mật sinh hoạt nhưng tàn dần.

Ngày 25 tháng năm 1978 là biến cố với Linh mục Tiến Lộc. Lúc đó đang là Cha cai quản Đệ tử Viện ở Thủ Đức, ông phân công cho các tu sinh trồng rau, bắt ốc để trợ giúp đời sống hàng ngày. Vô tình một tu sinh moi được một cây súng ngắn đã hỏng, ai đã vứt ở đó, không có đạn và bị rỉ sét và mang về đưa cho Linh mục Tiến Lộc. Ông không nỡ vứt đi và dùng nó như một món đồ chặn giấy độc đáo.

Một trong những vô số đợt kiểm tra nửa đêm, xét hỏi và lục soát vào những năm sau khi ngừng chiến tranh vẫn diễn ra ở tu viện, chùa, ký túc xá, nhà riêng… Đệ tử Viện cũng bị kiểm tra bất ngờ. Công an viên nhìn thấy cây súng, dù để ở trên bàn giấy, không sử dụng được nhưng cũng quyết định tội trạng của ông là “tàng trữ vũ khí”. Tòa án chóng vánh không luật sư sau đó kết tội ông 4 năm tù, dù khi tang vật được kiểm tra là không còn khả năng sử dụng.

Nói về giai đoạn này, Linh mục Tiến Lộc có ghi lại như sau: “Tôi lần lần nhận ra đây là một hồng ân Chúa ban nhờ bốn năm tù tội. Tôi được sáng mắt như Thánh Phao-lô và ngộ được nhiều giá trị hay… Trong thời gian này sống chung phòng với nhiều ‘loại người’, tôi học được thêm bao nhiêu điều hay và chứng kiến bao nhiêu điều dở, từ những vị mà ngoài đời mình chỉ đáng là học trò, cho đến những người cùng đinh cặn bạ xã hội, từng cướp của giết người…”.

Linh mục Tiến Lộc trải qua những ngày tù bình an và lạc quan giữa bao điều khốn khó. Ông học thêm được tiếng Nga và tiếng Trung Quốc trong tù, tập hát và làm trò chơi nhỏ với những người bạn tù, đem lại sự lạc quan và ấm áp tình người. Khi được hỏi, ông tâm tình rằng mình đã an nhiên giữa mọi thứ, do luôn mang theo bên mình Đức Tin và Tinh thần Hướng đạo.

Trong tù, ông đã làm Lễ Lên Đường trong ngành Hướng đạo cho linh mục Phạm Quang Hồng, người cũng ở tù chung. Linh mục Hồng là người hiện nay đang sống ở nước ngoài, có những bài giảng Công giáo hàng tuần được giáo dân ghi lại, để trên Youtube, với lối nói chuyện hài hước và gần gũi, thu hút hàng trăm ngàn lượt xem.

Một trong những nỗ lực thầm lặng của Đức Tổng Giám mục Phao-lô Nguyễn Văn Bình cho đến khi qua đời, là ông đã liên tục gửi thư kêu gọi nhà cầm quyền hãy trả tự do cho những linh mục bị giam giữ vô cớ hoặc đang đau yếu.

Linh mục Tiến Lộc được trả về sau hơn phân nửa thời gian thụ án. Ông được trả về vào ngày 28 Tết. Khi ấy, thăm hỏi ông, Đức Tổng Giám mục nói có nghe ai ở tù chung với Cha Lộc đều rất vui vẻ. Ông cười, trả lời rằng: “Thưa Đức Tổng, bây giờ người ký bài sai ra lệnh cho con vào tù đi, con xin vâng lời ngay. Ra tù thì khó, chứ vào tù thì dễ lắm Đức Tổng ạ”.

Người suốt đời đóng góp cho xã hội, xây dựng tinh thần giới trẻ tự do, kết nối cộng đồng hòa bình anh em như linh mục Tiến Lộc thì có tận tụy hơn chắc ông cũng không được trao tặng huân chương, hay một bằng cấp nào đó của chính quyền ban cho. Nhưng sức ảnh hưởng của ông thì vô cùng lớn và tác động đến nhiều thế hệ, là chỗ dựa để nhận biết tình thương, tình đồng bào và sự cống hiến của đời người là gì.

Sự ra đi của Cha nhắc cho nhiều thế hệ người Miền nam tiếc nhớ rằng sẽ không dễ tìm được những tấm gương sáng như Linh mục Tiến Lộc, Nguyễn Hùng Trương, Nguyễn Hiến Lê, Hoàng Xuân Việt, Thu Giang Nguyễn Duy Cần… đã từng nở rộ trong nền giáo dục với tinh thần tự do.

The post Tiễn biệt cha Giuse Tiến Lộc: Chuyện về một con Voi lớn ra đi appeared first on Đồng Hành.

Tôi muốn nhìn lại về Cha Triết qua hình ảnh một nghệ sĩ của Chúa.

Lớp ca trưởng đầu tiên

Mùa hè năm 1982, tôi phụ trách ca đoàn Nhập Thể của Giáo xứ Bình Lợi. Tôi được cử đi học lớp ca trưởng tại Nhà thờ Gia Định do linh mục phó xứ Giuse Nguyễn Hữu Triết tổ chức cho những người hoạt động ca đoàn tại các nhà thờ trong hạt Gia Định. Lúc đó, việc tổ chức một khóa học quy mô về thánh nhạc như vậy là một sự cố gắng đáng nể phục.

Với tôi, đây là một biến cố lớn, thay đổi cả hướng chọn nghề của mình để chuyên tâm theo nghiệp âm nhạc, cách riêng là thánh nhạc, cho đến hôm nay. Có hai nguyên nhân:

– Người thầy dạy nhạc cho khóa học được cha Triết mời đến giúp là một sĩ quan quân nhạc của chế độ cũ vừa mới xong thời gian học tập cải tạo về. Ông tốt nghiệp tại Mỹ và đã từng chỉ huy dàn nhạc Boston Philharmonic Orchestra.

– Được gần gũi với cha Triết, là người dấn thân vào công cuộc xây dựng nền thánh nhạc theo đúng hướng của Giáo hội.

Do những lý do tế nhị của hoàn cảnh chung, trong suốt gần một năm học, không ai trong chúng tôi biết được tên thật của thầy là gì! Có khi nghe cha Triết gọi là thầy Lý, có khi là thầy Huyến và trong tài liệu học lại ghi là thầy Phạm Hoàng Anh.

Một số anh chị gạo cội trong các ca đoàn của nhà thờ Gia Định thì quả quyết rằng “Lý” không phải là tên của thầy mà là bút hiệu Nguyễn Lý của cha Triết. Một thời gian sau, tôi mới có dịp tập cho các ca đoàn ba sáng tác đã từng ghi dấu ấn trong tâm hồn những người yêu thánh ca với tên tác giả Nguyễn Lý như: Tin hay không tin, Thánh Tâm, Kinh đêm.

Khi đó, tôi có thắc mắc là những sáng tác này mang nhiều cảm xúc chủ quan, có gì đó không hoàn toàn giống như chủ trương, hướng đi mà cha Triết đang theo đuổi là phục hồi thánh nhạc theo truyền thống Giáo hội, sáng tác có tính nghệ thuật khách quan.

Những điều này biểu hiện qua kỹ thuật sáng tác, áp dụng thủ pháp khai triển chủ đề âm nhạc.

Vào khoảng sau Tết năm 1985, thầy Huyến (lúc này chúng tôi đã biết tên thật của thầy là Trần Văn Huyến) gặp chúng tôi và đề nghị giúp chép nhạc, in ronéo cho tập thánh ca Lời ca Phụng vụ mùa Chay và Phục Sinh, trong đó có sáng tác của tôi cho Ca Nhập lễ và Ca Hiệp lễ Chúa Nhật IV Mùa Chay.

Thầy Huyến nói, hiện đang có nhiều khó khăn khiến bên Giáo xứ Gia Định không thể tiếp ttục thực hiện việc in ấn. Đến lúc này, tôi mới được biết cha Triết cùng với thầy Huyến và Nhạc sĩ Trần Anh Linh đã âm thầm làm việc nhiều năm qua để có những sáng tác thánh ca bám sát lời của phụng vụ theo chủ trương nói trên. Cần nói thêm, Nhạc sĩ Trần Anh Linh (1932 – 2006) là tác giả của một số bài thánh ca nổi tiếng như Niềm tâm sự, Chúa ở lại thôi. Khi sang Mỹ, ông hợp tác với nhạc sĩ Trần Chúc, Lê Văn Khoa để thành lập ban hợp xướng Ngàn Khơi.

Lúc này tôi mới được biết bút danh Nguyên Hữu là của Nhạc sĩ Nguyễn Hữu Triết, được cha sử dụng cho một giai đoạn sáng tác mới của mình. Từ thứ Tư lễ Tro năm đó tôi bắt đầu phụ trách công việc thực hiện sách thánh ca cho nhóm của cha Triết, một công việc khá là nhạy cảm lúc bấy giờ. Cũng từ đó tôi được tiếp xúc gần hơn với nhạc sĩ Nguyên Hữu, một trong số ít nhạc sĩ Công giáo đi đầu trên con đường trở về nguồn thánh nhạc.

Đến Chúa Nhật I Mùa Phục sinh năm 1987, toàn bộ những tập bài hát theo lễ nghi Phụng vụ của nhóm mới được in xong. Bản in lụa cuối cùng được hoàn thành. Một trăm ấn bản chờ làm bìa cứng. Tạ ơn Chúa đã gìn giữ tôi bình an. Chúng tôi mừng vui, thở phào nhẹ nhõm mặc dù đây mới chỉ là tài liệu lưu hành nội bộ.

Hoạt động tích cực trong Ban Thánh nhạc

Cũng trong khoảng thời gian này, Ban Thánh Nhạc của Tổng Giáo phận Sài Gòn bước đầu được hình thành, tuy chưa chính thức, trên tinh thần tự nguyện tham gia của một số nhạc sĩ Công giáo được mời gọi. Tôi lại có cơ hội làm việc gần hơn với cha Triết khi cha đảm đương nhiệm vụ thủ quỹ của Ban Thánh nhạc.

Dù bận rộn rất nhiều với công việc của một linh mục phó xứ, hoạt động sáng tác của nhóm các nhạc sĩ nói trên, nhưng cha Triết gần như rất ít vắng mặt trong các buổi họp thường kỳ của Ban Thánh nhạc, từ việc duyệt bài đến các công tác tổ chức.

Hoạt động của Ban Thánh nhạc lúc này cũng chỉ âm thầm diễn ra tại nhà riêng của ông bà cố của Linh mục Giuse Tiến Lộc. Vì vậy, tôi càng gắn bó hơn với những hoạt động thánh nhạc của cha Triết. Sau này, khi sống và làm việc hơn 10 năm tại Đức, tôi vẫn liên lạc thường xuyên với cha, không chỉ để thăm hỏi mà còn ủng hộ phần nào về vật chất cho công việc mà cha phụ trách với Ban Thánh nhạc.  

Khi trở về nước vào giữa năm 1998, gặp lại cha Triết, tôi thật xúc động khi được cha ký tặng bản in chính thức vừa hoàn tất của các tập thánh ca nói trên. Bây giờ mang một diện mạo mới với tên gọi Phụng ca quanh năm, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh, 1998, do Tòa Giám mục Sài Gòn chủ biên với imprimatur của Giám mục Phụ tá Louis Phạm Văn Nẫm.

Không chỉ hoạt động thánh nhạc như một nhạc sĩ sáng tác, không chỉ sưu tầm cổ vật thánh như một nhà khảo cổ, cha Triết còn là người quan tâm rất nhiều đến những tác giả, soạn giả về âm nhạc và văn hóa Công giáo. Sau lễ Phục sinh năm 2021, tôi khá bất ngờ khi nhận được email của cha xin góp ý chuyên môn âm nhạc cho hai bài viết của ngài:

– Cánh gà sân khấu: Viết nhằm mục đích “đưa tâm trí những ai có thành tâm thiện chí, yêu âm nhạc, yêu văn hóa nói chung và văn hóa Việt Nam nói riêng về cái nguồn, về cái kẻ trồng cây ấy… Quả thật, chúng ta còn nợ Giáo hội Công giáo một lời cảm ơn”.

 – Một thoáng tân nhạc Việt Nam, từ 1938 đến nay.

Cha thường nói tôi nếu biết những tác giả Công giáo nào với những sáng tác nào của họ, không cứ gì về âm nhạc, thì giới thiệu để cha mua sách sưu tầm cho thư viện của Tòa Tổng Giám mục. Riêng với tôi, cha sưu tầm gần như đủ những sách chuyên khảo về âm nhạc mà tôi đã biên soạn.

Vào tháng 4 năm nay, khi biết tôi sắp cho ra mắt cuốn Từ điển giải thích thuật ngữ âm nhạc, cha Triết đã là người đặt mua đầu tiên cho thư viện Công giáo!

Hôm nay, khi linh mục nhạc sĩ Nguyễn Hữu Triết đã ra đi khỏi thế gian, cũng như nhiều người khác, tôi cảm thấy buồn, mất mát nhưng lại tin rằng cha đã hoan hỷ trong Cung Lòng Chúa như những câu thánh vịnh mà cha đã ghi ở đầu bản in Phụng ca quanh năm của mình:

Trọn cuộc đời con hát mừng Thiên chúa,

Bao năm con sống đàn ca Tình Ngài.

Nguyện tiếng lòng con làm vui ý Chúa,

hồn xác con đây hoan hỷ trong Ngài.

(Tv 103, 33 – 34)

The post Cha Giuse Nguyễn Hữu Triết qua hình ảnh một nghệ sĩ của Chúa appeared first on Đồng Hành.

Chẳng biết từ khi nào, tôi cảm mến vị linh mục bình dân, chánh xứ một giáo xứ lớn, ở giữa đất Sài Gòn hoa lệ này. Có lẽ bởi lân la hỏi chuyện rồi viết loạt bài về thú chơi đồ cổ của ngài, mà đa phần là cổ vật Công giáo chăng! Mà điều đó có quan trọng gì đâu! Quan trọng là tôi nhận thấy ở ngài một sự uyên bác, thâm sâu, một tấm lòng thương yêu người nghèo vô vị lợi, một người cha hiền lành và là một linh mục vui tươi, dí dỏm nữa.

Nhớ ngày đó, mê kho sách cổ của ngài, rồi thích thú với hàng trăm cổ vật ở Giáo xứ Tân Sa Châu, cứ thỉnh thoảng, ghé ngài nghe ngài kể câu chuyện đồ cổ, với lối nói bình dân, ngài kể cho tôi nghe lịch sử của từng món đồ có trong nhà, rồi những cuốn sách có từ thời nào, ai viết, đã bao nhiêu năm. Thường thì những cuốn sách đó có tuổi đời hơn tôi rất nhiều, vài chục, có khi lên đến trăm tuổi. Thế rồi loạt bài Khám phá kho đồ cổ cha Triết ra đời.

Cũng nhờ đó, tôi biết được thêm về lịch sử Việt cũng nhưng lịch sử truyền giáo của Giáo hội Việt Nam. Chẳng hạn như cây thánh giá của vua Bảo Đại, các cuốn sách của Trương Vĩnh Ký, tranh xưa… Nhiều lúc thấy cái này lạ, cái kia lạ, tôi hỏi.

Bằng một giọng bình dân dí dỏm rất riêng, ngài nói: “Thì ông thêm vô mới có chớ làm sao có, ngu thế!”. Cách nói chuyện của ngài, làm tôi thấy ấm áp, thân thương như đang sống giữa một giáo xứ truyền giáo của giáo phận truyền giáo vậy.

Nhưng đâu chỉ có thú mê đồ cổ! Cha còn tổ chức hoặc hướng dẫn giáo dân tổ chức nhiều hoạt động, nhiều chương trình cho người nghèo đang mưu sinh ở Sài Gòn: Bàn ăn yêu thương, xe bánh 2.000 đồng, bình nước miễn phí, gian hàng không đồng… Khi Sài Gòn bùng dịch, cũng chính nơi Giáo xứ Tân Sa Châu là một trong những nơi có sáng kiến để nâng đỡ người khó khăn, giúp họ vượt qua dịch bệnh.

Chưa kể, hiếm có giáo xứ nào ở Sài Gòn mà luôn mở toang cánh cổng như Tân Sa Châu. Thắc mắc thì nghe giáo dân nói cha muốn thế. Để chi? Để trời trưa nắng nóng, thì dưới tàng cây, chiếc ghế đá, hiên nhà thờ là nơi nghỉ ngơi của cô bán ve chai, chú bán vé số, anh shipper…

Nếu ngài không là một mục tử dấn thân, yêu thương người nghèo khổ, làm gương cho con cái trong giáo xứ, thì có lẽ những hoạt động bác ái ấy đã không có nơi giáo xứ Tân Sa Châu này. 29 năm, từ 1993 đến 2022, chánh xứ Tân Sa Châu, chắc chắn ngài để lại không ít gương lành cho giáo dân nơi đây! Tôi cảm phục ngài ở điều đó.

Cha Giuse Nguyễn Hữu Triết cũng là một con người cầu nguyện. Tôi thường thấy ngài cầu nguyện, hay lần hạt sau lễ chiều. Hình ảnh một linh mục cao niên, đi đi lại lại trong sân nhà thờ, làm cho người ta cũng cảm thấy muốn trở nên sốt mến hơn việc thiêng liêng.

Có một lần, sau lễ, ngài gọi tôi và tặng cho tôi một bức tượng Đức Mẹ, lạ lạ, đẹp đẹp, rồi ngài dặn: “Nhớ lời cha, cầu nguyện với Đức Mẹ nghen con!”.

Thú thật, hồi đó, tôi chẳng mấy khi chạy đến với Mẹ. Nhưng rồi sau đó, tôi đến với Mẹ nhiều hơn và chính Mẹ đã dẫn tôi đến với Giê-su con Mẹ, trong một chiều mưa tại Lavang!

Hôm nay, có con bé cúi đầu trước linh cữu cha, nhớ về cha, vị linh mục thích sưu tầm cổ vật Công giáo đã về với thiên thu, vĩnh hằng, nơi có Đấng mà cha tôn thờ đang dang tay ôm cha vào cung lòng của ngài. Cám ơn cha, nhớ cha: Linh mục Giuse Nguyễn Hữu Triết.

• Linh mục Giu-se Nguyễn Hữu Triết là thành viên Ban Cố vấn tạp chí Đồng Hành. Ngài luôn động viên Ban Biên tập, có những góp ý thiết thực để nội dung Đồng Hành ngày càng tốt hơn. Khi thì gặp gỡ trao đổi trực tiếp, lúc gọi điện, lúc thì gửi email… cha luôn đau đáu với nội dung của Đồng Hành, mong muốn Đồng Hành là một kênh làm tông đồ qua lĩnh vực văn hóa, truyền thông.

• Cha trả lời phỏng vấn, viết bài trong rất nhiều chuyên đề quan trọng của Đồng Hành: Chuyên đề về người Công giáo mê tín với bài Tin lời thầy bói là chối bỏ quyền năng Chúa; Chuyên đề Bảo tồn văn hóa vật thể Công giáo: Đừng khoanh tay nhìn cổ vật nhà thờ chảy máu; Hát nhiều nhưng chưa đúng phụng vụ…

The post ‘Ông cha đồ cổ’ Giuse Nguyễn Hữu Triết đã hóa thiên thu appeared first on Đồng Hành.

Thành hôn qua nghi thức Hôn phối

Đối với tín hữu Công giáo, như được ghi trên các tấm thiệp cưới, lễ thành hôn vẫn thường được cử hành tại thánh đường giáo xứ. Đúng vậy, đôi nam nữ người Công giáo thực sự trở thành vợ chồng, nghĩa là đã thành hôn qua nghi thức Hôn phối, nói một cách chính xác, qua bí tích Hôn nhân mà chính họ cùng nhau cử hành trước thừa tác viên của Giáo hội là linh mục hoặc Phó tế và cộng đoàn hiện diện.

Một giáo dân trong trường hợp được ủy quyền cũng có thể chứng hôn (Chỉ dẫn số 25, Nghi thức Cử hành Hôn nhân của Ủy ban Phụng tự).

Sau những lời cam kết “nhận nhau làm vợ, làm chồng” và nghi thức trao nhẫn cưới để diễn nghĩa, hai người nam nữ đã chính thức thành hôn.

Hôm 18-1-2018, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã chứng hôn cho ông Carlos 41 tuổi và bà Paula 39 tuổi trên một chuyến bay từ Santiago đến Chi Lê, trước hai nhân chứng. Dù đã có hai con, nhưng họ chưa chính thức thành vợ chồng Công giáo do trận động đất ở Chi Lê vào năm 2010.

Nghi thức Hôn phối có thể được cử hành ngoài thánh lễ, nhưng thường diễn ra trong một thánh lễ. Người ta quen nói: “Đức Thánh cha cử hành lễ cưới, vị linh mục làm lễ cưới”. Thực ra, Đức Thánh cha chỉ xác nhận sự ưng thuận của hai ông bà và chúc lành cho họ.

Linh mục dâng thánh lễ hay cử hành thánh lễ Hôn phối, chứ linh mục không cử hành Bí tích Hôn phối hay làm lễ cưới. Linh mục là người, cùng với cộng đoàn chứng hôn, nghĩa là xác nhận sự thành hôn của đôi hôn phối và là vị chúc phúc lành của Thiên Chúa cho hai người.

Chính đôi bạn mới là người “làm lễ cưới” hay “cử hành bí tích Hôn nhân”. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo số 1623 giải thích rõ hơn: “… Chính đôi bạn là thừa tác viên ân sủng Đức Kitô; họ ban bí tích Hôn phối cho nhau khi họ tỏ bày sự ưng thuận kết hôn trước mặt Hội Thánh”. Việc cử hành này chính thức và khởi đầu với nghi lễ Hôn phối và sẽ tiếp tục được cử hành bằng việc “yêu thương nên một tâm hồn và cả thân xác” trong suốt cuộc sống tương lai của hai người, “khi thịnh vượng cũng như lúc gian nan, khi khỏe mạnh cũng như khi đau yếu”.

Những tập quán dễ bị ngộ nhận

Nhiều gia đình theo Công giáo, cách riêng tại miền Bắc, do ảnh hưởng bởi những phong tục và cách sử dụng từ ngữ của xã hội ngoài đời, nên đã có sự ngộ nhận rằng con cái của họ chỉ được thành hôn sau khi “lễ cưới” với những thủ tục thường được tổ chức tại tư gia hay nhà hàng.

Chúng tôi được biết, có những đôi nam nữ dù đã “làm phép cưới” tại nhà thờ, nhưng vì chưa có điều kiện “ăn cưới” hay “tổ chức lễ cưới” trong đó có việc “rước dâu”, cho nên phải chờ nhiều ngày, có khi cả một tháng sau, họ mới về sống chung, nghĩa là “được ăn ở với nhau”.

Trên thiệp cưới của người Công giáo nên ghi: “Trân trọng báo tin quyết định sống ơn gọi hôn nhân của con em chúng tôi là…”.

Cũng nên biết thêm, hầu hết các gia đình, cách riêng tại miền Bắc, ngay cả người Công giáo lo việc “lập gia đình” cho con em đã phải chi phí khá nhiều cho những bữa ăn. Nhà gái ngày hôm trước rồi hôm sau đến nhà trai, luôn có bữa tiệc quen gọi là áp rạp (một số nơi ở miền Tây gọi là bữa ăn nhóm họ). Bữa tiệc này cũng có rất nhiều thực khách được mời, phần nhiều là người hàng xóm và bạn bè thân quen của đôi bạn, cách riêng của cô dâu.

Sau khi dùng tiệc, luôn có chương trình văn nghệ bằng những bài hát karaoke, kéo dài đến 10 giờ đêm. Tại nhà gái sau ngày áp rạp là ngày lễ ăn hỏi, còn được gọi là lễ vấn danh: Hai họ giới thiệu và nhận họ của nhau. Sang tối ngày hôm sau tại nhà trai, cũng là bữa tiệc áp rạp rất hoành tráng để chuẩn bị cho ngày chính tiệc cưới vào buổi trưa hôm sau với nghi thức đón dâu.

Trước khi đón cô dâu về nhà trai, tại nhà gái luôn có nghi thức làm lễ gia tiên: Bố cô dâu hay một vị đại diện thắp hương và kính vái. Người Công giáo thường vái bốn vái: Ba vái có ý tôn kính Chúa Ba Ngôi và một vái kính tổ tiên. Rước dâu về đến nhà trai, nghi thức này được làm lại một lần nữa. Sau việc đón dâu về nhà chồng với các nghi lễ như thường làm, đôi bạn mới được mọi người nhìn nhận là thành hôn.

Đúng ra, như nói trên đây, đôi nam nữ người Công giáo đã thực sự thành hôn khi cử hành bí tích Hôn phối với nghi thức Hôn phối. Tiệc cưới hay những “tổ chức hoành tráng” sau đó chỉ với mục đích diễn tả niềm vui lớn lao vì được Thiên Chúa kết hợp hai người bằng giao ước thánh nghĩa là “được Thiên Chúa thánh hiến” qua bí tích Hôn nhân.

Gia đình hai họ, bạn hữu thân thương cũng như chính đôi tân hôn, qua những bữa tiệc mừng, họ chỉ muốn nói lên hạnh phúc tuyệt vời vì hồng ân Thiên Chúa ban, qua đó đôi tân hôn trở thành dấu chỉ tình yêu của Đấng đã trao hiến thân mình cho Hội Thánh và cho cả nhân loại. Đôi bạn trở thành chứng tá cho người khác nhận biết về hạnh phúc của Nước Trời mai sau.

Hôn nhân, một ơn gọi của Thiên Chúa

“Không phải các con đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn các con…” (Ga 15,16) Những câu Tin Mừng này thường được nghe đọc trong các dịp lễ truyền chức hay khấn dòng. Thế nhưng điều này cũng được công bố trong các thánh lễ hay nghi thức Hôn phối.

Ý thức rằng đời sống Hôn nhân là một “ơn do chính Thiên Chúa chọn gọi”, có những tấm thiệp cưới, thay vì chỉ đơn giản “báo tin Hôn lễ được cử hành” thì được ghi như sau: “Trân trọng báo tin quyết định sống ơn gọi hôn nhân của con em chúng tôi là…”. Thật ý nghĩa và đúng với Thánh ý của Thiên Chúa.

Người chọn một người nữ cho một người nam và người nam cho người nữ để trở thành vợ chồng với những sứ mệnh cao cả mà những lời nguyện cầu trong thánh lễ Hôn phối nêu bật. Qua đời sống Hôn nhân Công giáo, “Thiên Chúa làm nên hai điều kỳ diệu là cho đôi bạn sinh con và cho con cái họ được tái sinh để Hội Thánh ngày thêm đông số” (Kinh Tiền tụng thánh lễ hôn phối).

Các nam nữ tu sĩ khi tuyên khấn dâng cuộc đời cho Chúa, đã ý thức thật rõ tiếng gọi của Thiên Chúa từ muôn thuở và cam kết “mãi mãi chọn Chúa làm gia nghiệp” để yêu thương phục vụ Chúa nơi cộng đoàn và tha nhân. Những đôi bạn kết hôn còn được nhận một trong bảy bí tích Chúa Kitô và Hội Thánh thiết lập. Họ phải ý thức thật rõ tiếng Chúa gọi và cam kết đáp lại bằng cách “mãi mãi chọn Chúa”, chọn Chúa nơi người vợ hay chồng của họ và chỉ có Chúa, nghĩa là chồng hay vợ của họ mà thôi. Như những người sống đời thánh hiến, các đôi hôn phối còn được cắt cử, ra đi, sinh hoa trái… Những hoa trái mà đời sống hôn nhân có được, không chỉ là những đứa con thánh thiện được sinh ra, mà còn là những gương sáng và việc bác ái tỏa lan ra cho người xung quanh cũng như cho cả xã hội mà họ đang sống. Hôn nhân Công giáo, một ơn gọi và sứ mệnh thật cao quý!

LM VINH SƠN NGUYÊN HOÀ, SSS

>> Gia đình bền vững: 13 lời khuyên của Đức Giáo hoàng Phanxicô

The post Khi nào được gọi là “thành hôn”? appeared first on Đồng Hành.

Người dân không giàu, nhưng hiền lành

Phường 13 cũng nổi tiếng là nơi 3 không: Không trường lớp từ mẫu giáo đến trung học, không công viên vườn hoa, không có nhà máy doanh nghiệp nào cả. Do không có mẩu đất dư nào nên trẻ con phải đi học ké phường khác, chơi nhờ nơi khác.

Sau khi thành phố cải tạo kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, mọi người gọi cái thẻo đất dài như cái thắt lưng chạy dọc kênh là “công viên bờ kè”. Dù nó chỉ vừa vặn có hai hàng gạch chừng 40 cm và một hàng cây xanh giáp biên đường nhưng cũng đủ làm cho dân sướng rơn.

Nói về không gian đô thị như thế là quá nghèo nàn, không đủ chuẩn nào hết trong hệ thống tiêu chí chất lượng sống đô thị về cây xanh, vỉa hè, lòng đường, an toàn cháy nổ, cho dù có ăn gian cách mấy cũng không bao giờ được gọi là khu phố kiểu mẫu.

Tuy vậy, bù lại thì đây lại là khu dân cư rất tử tế. Tôi sống ở đây hơn 20 năm, vậy mà tịnh không thấy có vụ đánh chửi nhau, không có nhậu nhẹt quá chén, không có xì ke ma túy, mà nếu có là người nơi khác thảng qua mang tới, hiếm, thậm chí là không có chuyện ly dị nữa.

Người dân không giàu, nhưng hiền lành, sống có tình nghĩa. Tìm hiểu lịch sử mới biết dân ở đây đa phần là người miền Bắc di cư năm 1954 và tất cả đều theo Công giáo. Sau này do hoàn cảnh kinh tế – xã hội biến động cho nên bắt đầu có các gia đình người khác sống xen cài, nhưng cũng còn đến hơn 80% là hộ gia đình theo Công giáo.

Trong cuộc sống làm sao mà không có chuyện này khác, nhưng bà con biết nhường nhịn, tự thu xếp với nhau, nếu quá đi một chút thì có mấy vị chức sắc đến dàn xếp là mọi chuyện ổn thỏa.

Nhiều nhân sĩ nổi tiếng đến ở

Phường này cũng là một trong những nơi đầu tiên của thành phố khởi xướng phong trào mở hẻm, xén nhà. Mở xong hẻm thành đường, mỗi nhà mất đến 2 mét mặt tiền, nhà ngắn lại nhưng ai cũng vui.

Ông tổ trưởng của tôi, ông Khang mới nghỉ vài năm. Ông bắt đầu làm tổ trưởng từ năm 1975 đến lúc qua 75 tuổi mới xin nghỉ. Chẳng có đồng lương bổng nào, nhưng ông có tinh thần với bà con lắm.

Tôi không tò mò hỏi, nhưng biết đại thể là ông có chân ở trong Ban Hành giáo nên được mọi người rất nể trọng. Ông làm nghề cắt tóc, nhưng già rồi, tay run không còn cầm dao kéo được nữa. Từng ấy năm trời thu đủ các loại tiền của dân mà không tơ hào lấy một xu.

Những nơi có đông bà con Công giáo cư trú thì ngoài tổ chức chính thức của nhà nước ra còn có tổ chức xứ đạo của mình. Tổ chức này cùng bà con đã tạo ra một loại hình tự quản đô thị rất có trách nhiệm. Không biết có phải vì sự tử tế này không mà phường có rất nhiều nhân sĩ nổi tiếng đến cư trú. Có tới ba ông hiệu trưởng, hiệu phó đại học, năm giáo sư, dăm tiến sĩ, vài ba nhạc sĩ, nhà thơ, còn sĩ quan nghỉ hưu, cán bộ trung – cao cấp cũng kha khá.

Thật ra những cộng đồng như thế ở Sài Gòn có nhiều lắm. Cộng đồng người Khmer theo đạo Phật, cộng người người Chăm theo đạo Hồi, cộng đồng người Việt theo Tin Lành, theo Công giáo… Mỗi cộng đồng có những sắc thái riêng về phong tục tập quán, lối sống nhưng điểm chung là họ đều có một đức tin bền vững vào sự tử tế và những điều tốt lành.

Niềm tin này được giáo huấn ngay từ khi còn trong bụng mẹ và nuôi dưỡng khi trưởng thành. Nó như một thứ chất đề kháng lại cái xấu và cảnh tỉnh họ tránh xa những cái tiêu cực luôn rình rập đây đó. Tôn giáo nào cũng răn dạy con người hướng tới điều tốt lành, chả có tôn giáo nào lại khuyến khích con dân của mình làm điều xằng bậy.

Khu phố có những dòng sông lấp lánh

Cứ mỗi buổi chiều, cha con tôi đi bộ từ nhà ra bờ kênh tập thể dục. Bao giờ chúng tôi cũng đi ngang qua nhà thờ Tân Hòa vào đúng 5 giờ kém 5 phút để nghe tiếng dàn chuông ba cái ngân một hồi thật hay và say sưa ngắm nhìn những khuôn mặt phúc hậu của các bà các cô, nét thánh thiện của các em, các cháu đi lễ nhà thờ.

Niềm tin vào những điều cụ thể thật khó bởi nó gắn với cơm áo, lương tiền, giá cả, đúng sai, công bằng. Những chuyện này không bao giờ ổn định, nay đúng mai sai. Thế nhưng niềm tin vào sự tử tế và lương thiện, vào những biểu tượng không cần chứng minh thì ráng mà giữ.

Cũng như đạo diễn điện ảnh Trần Văn Thủy, tôi có niềm tin “Tử tế vốn có trong mỗi con người, mỗi nhà, mỗi dòng họ, mỗi dân tộc. Hãy bền bỉ đánh thức sự tử tế, đặt nó lên bàn thờ tổ tiên hay trên lễ đài quốc gia, bởi thiếu nó, một cộng đồng dù có nỗ lực tột bực và chí hướng cao xa đến mấy thì cũng chỉ là những điều vớ vẩn” (lời trong phim Chuyện tử tế). Một khi niềm tin đời thường đã không có mà niềm tin vào nơi xa thẳm cũng bị hủy hoại thì thật đáng sợ.

Những ngày Noel, đến các khu Công giáo như khu phố tôi ở vào buổi tối sẽ bắt gặp những dòng sông ánh sáng lấp lánh trên trời, ấy là hàng nghìn bóng đèn màu li ti được bà con phủ kín trên đỉnh cao của hẻm tạo ra những dòng sông ánh sáng với nhiều màu khác nhau.

Đèn, hoa lấp lánh giăng khắp các hẻm phố, mỗi điểm giao cắt của hẻm phố là một hang đá có máng cỏ nơi mà Chúa Giêsu sinh ra. Từ một cốt chuyện và cũng chỉ có bấy nhiêu nhân vật thôi, nhưng mỗi nhóm lại sáng tạo ra một “góc thiêng” của mình rất độc đáo. Mỗi năm lại mỗi khác, do vậy mà tạo ra một khung cảnh thật kỳ ảo, phố xá mỗi năm được khoác một tấm áo mới.

Mỗi năm, cha con tôi sung sướng dạo bộ không chỉ một lần qua các dòng sông ánh sáng đó và thong thả bước chân vào Nhà thờ Ba Chuông để cầu nguyện cho mẹ tôi. Mẹ tôi cũng là một người con của Chúa có tên thánh Maria. Cách nay vài năm, mẹ tôi đã về với Chúa.

Một thành phố bình yên, đáng sống được bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi hẻm phố.

GS-TS NGUYỄN MINH HOÀ

>> Nhìn thánh đường hoang vắng bên Tây, lo ngại bên ta

The post Nhà khoa học ngoại đạo sống trong xóm đạo appeared first on Đồng Hành.

Trong khi đó có những ca đoàn vẫn để, thậm chí mời những người ngoài Công giáo tham dự bởi theo họ, việc hát thánh ca là một hoạt động truyền giáo, cụ thể là có một số thành viên ngoài Công giáo đã trở thành Kitô hữu sau một thời gian tham gia ca đoàn. Vậy theo Cha, nên hành xử thế nào cho đúng?

LM VINH SƠN NGUYÊN HOÀ, SSS:

Rất đúng khi nói “ca viên là thừa tác viên phụng vụ”.

Tài liệu Hướng dẫn Mục vụ Thánh nhạc của Ủy ban Thánh nhạc ở số 33 còn xác định thêm:

“… Các thành viên ca đoàn hãy phục vụ với đức tin sáng ngời… nhìn nhận mình là thành viên của cộng đoàn được Chúa Kitô quy tụ”.

Vì thế, một ca viên đương nhiên phải là người Công giáo hay một Kitô hữu gương mẫu về đức tin. Thế nhưng, việc mời những người ngoài Công giáo tham gia ca đoàn với mục đích truyền giáo để họ có thể trở thành Kitô hữu, theo tôi, đó là một việc đáng khuyến khích.

Điều cần thiết là biết rõ ý hướng của họ, nghĩa là biết chắc họ có thể nhờ thánh ca, nhất là biết cầu nguyện bằng thánh ca, để sau đó họ có thể tìm hiểu hay được hướng dẫn và học hỏi thêm để trở thành một Kitô hữu qua các bí tích nhập đạo.

>> Về lập gia đình, chức phó tế vẫn còn

The post Người ngoài Công giáo có được tham gia ca đoàn không? appeared first on Đồng Hành.