Cách đây gần hai năm, vào chiều ngày 10 tháng 7 năm 2023, tôi có cơ hội lần đầu tiên đến Giáo xứ Đức Hòa thuộc tỉnh Long An, Giáo phận Mỹ Tho. Tôi đến để dâng thánh lễ tạ ơn với giáo dân ở đây mừng 50 năm linh mục của cha Phê-rô Kim Long.

Mừng kim khánh, làm phép… kim tĩnh

Đức Hòa trước đây là một giáo xứ nghèo và nhỏ, chỉ có chừng 500 giáo dân. Cha Kim Long cho biết mục đích của cha đến sống ở nơi này là để có cơ hội vừa giúp mục vụ vừa có nhiều giờ để viết thánh ca. Có lẽ thời gian 21 năm làm cha xứ ở đây, cha Kim Long đã có nhiều cảm hứng để viết ra những sáng tác giá trị, đóng góp hữu hiệu cho thánh nhạc Việt nam.

Tưởng cũng nên biết, cho đến lúc này cha đã viết trên sáu ngàn bài thánh ca. Nhiều bài mới cha viết sau này, cha cho in ra từng tập, mỗi tập có trên dưới ba trăm bài với tên gọi Niệm suy lời Chúa. Đây là những bài thánh ca ngắn hầu hết chỉ trong một trang, cha lấy cảm hứng từ lời Chúa, hoặc từ một ý tưởng đạo đức của các thánh hay từ phụng vụ…

Tôi được cha gởi tặng từ cuốn một đến cuốn thứ tám. Được biết cha Kim Long tự viết các bài thánh ca này trên máy vi tính. Ngài thường nói với tôi: “Mình còn có thể làm gì được cho Chúa và Giáo hội thì cứ làm”.

Điều gây ấn tượng vào ngày hôm ấy, đó là cha Kim Long cùng một số người thân trong gia đình và thân hữu từ một vài nơi khác cũng có mặt để làm phép… kim tĩnh, chỗ mà cha chọn làm nơi an nghỉ của mình sau một ngày nào đó “Khi Chúa thương gọi con về”.

Đây quả là tấm gương cho mọi người về đức tin của cha Phê-rô Kim Long. Ngài xác tín vào sự an bài của Chúa, dù sống dù chết, ta luôn ở trong bàn tay “quyền năng và yêu thương của Chúa”.

Hôm ấy, cha Kim Long nói vui thôi, nhưng chắc là đúng như vậy: “Chưa có ai, ngay cả các thánh, làm phép cho chính ngôi mộ hay kim tĩnh của mình, trừ Kim Long: Mừng kim khánh linh mục xong thì đích thân làm phép kim tĩnh và để lại đấy, chờ lệnh của Chúa”.

Mọi người có mặt hôm ấy tin rằng Chúa sẽ thực hiện điều cha Kim Long ước nguyện, qua một tâm tình ngài đã sáng tác và rất thích hát đi hát lại. Cha thường tha thiết cất lên trong các dịp lễ đó đây để nói với Chúa: “Ở lại với con, ở lại với con. Đừng về nữa!”.

Không muốn “nhiễm mùi đời” vào thánh ca

Tưởng cũng nên biết, như cha Kim Long cho biết, từ năm 1957, cha đã viết thánh ca và bài thánh ca đầu tiên ngài viết là bài Con hân hoan bước lên bàn thờ Chúa. Những bài thánh ca của cha Kim Long ngay từ đầu được phổ biến trong tuyển tập với tên là Ca lên đi.

Những tác phẩm này cho đến nay vẫn được các nhà thờ khắp nơi vang lên để cầu nguyện với rất nhiều chủ đề, như: Ca tụng Chúa, Ngợi ca tình yêu, Mùa vọng và Giáng sinh, Mùa chay và Phục sinh, Thiên chức linh mục, Thánh lễ, Thánh Thể, Thánh Tâm, Chúa Thánh Thần, Đức Mẹ, Chư thánh, các Bí tích, Cầu hồn, Sám hối…

Với chủ đề Ca lên đi, cha Kim Long viết mười một bài. Ngài cũng viết nhiều bộ lễ có tên là Ca lên đi. Sau 1975, cha đã cho phát hành khá nhiều tuyển tập Ca lên đi. Trong đó có những ca khúc bình dân và cả những bài hợp xướng.

Vào dịp kỷ niệm kim khánh linh mục 1968-2018, ngoài một trăm bài Ngợi ca tình yêu, cha cũng cho phát hành tuyển tập Ca lên đi với một ngàn bài thánh ca cũ và mới của ngài.

Hầu như mọi giáo dân, đều hát thuộc lòng bài Linh hồn tôi tung hô Chúa. Không chỉ một hay hai, mà nhiều bài cha Kim Long lấy cảm hứng từ lời kinh Magificat của Đức Mẹ.

Từ ngàn xưa cha đã yêu con là bài được hát rất nhiều vào dịp lễ truyền chức linh mục. Mỗi khi có lễ an táng hay lễ giỗ, thường nơi đâu cũng cầu nguyện với bài: Từ vực sâu u tối, Trong gian truân tôi đã kêu cầu, Từ chốn luyện hình, Maria Mẹ ơi…

Bài thánh ca nổi tiếng và bất hủ mà không chỉ người Công giáo, mà cả người không theo đạo Chúa cũng biết đến, đó là bài Kinh Hòa bình. Cha Kim Long cho tôi biết, ngài không muốn để “nhiễm mùi đời” vào những tâm tình của cha nơi những bài thánh ca, nên cha không viết một bản nhạc đời nào cả. Tuy nhiên, với tính nghệ sĩ, nên có những lần trong bữa ăn, cha hay hát vui: “Rượu một bên và bia một bên…”.

Cha vẫn sống mãi trong tâm tình cầu nguyện

Có Chúa luôn ở với ngài, nên nhiều người và chính cha Kim Long tưởng rằng ngài đã có Ngày về với Chúa, nhất là ngay từ năm 1994, nghĩa là hơn ba mươi năm qua, khi ngài phát hiện bệnh ung thư cấp tính. Thế nhưng Chúa muốn cha vẫn tiếp tục còn ở lại giữa cuộc đời, mang niềm vui sống cho nhiều người.

Ai cũng nhận thấy, nhất là vào những năm gần đây, ngài không chỉ đi lại rất khó khăn, mà tỏ ra trên gương mặt những cơn đau về xương khớp. Tôi hay nghe cha nói với nụ cười trên môi: “Tốt thôi! Có dịp để đền tội, hay để thông phần với sự thương khó của Chúa”. Cho đến trưa ngày 17 tháng 6, thông tin cha qua đời được mau chóng loan đi khắp nơi.

Tạ ơn lòng thương xót của Thiên Chúa đã đưa cha Kim Long vào cuộc đời và được sống trên trần gian 84 năm với rất nhiều đóng góp cho nền thánh nhạc Việt Nam. Dù không còn gặp lại cha ở trên cõi tạm này, nhưng chúng ta tin chắc rắng cha vẫn sống mãi nơi những tâm tình cầu nguyện của rất nhiều người tín hữu Công giáo bằng những bài thánh ca mà cha đã để lại.

Tôi có vinh dự là mỗi lần gặp và ngồi với cha, cha cũng thường nhắc đến tâm tình trong một bài thánh ca của tôi: “Cho con sinh ra trong ngàn người, rồi cha khẽ gọi con đi. Cha biết con yếu đuối, xin cho con niềm phó thác và lòng trông cậy”.

Bằng chính tâm tình của cha Kim Long trong một bài Thánh ca của cha, chúng ta cùng với cha cảm mến:

Một triều hồng ân chan chứa

Chúa nhuần thấm cả đời con

Từ trong lòng thân mẫu

Chúa nắn con nên hình nên dạng

Âu yếm dẫn con vào đời…

Chúa không chỉ dẫn cha Kim long vào đời và mời gọi cha nhập Dân Thánh Chúa, mà Chúa thương, khẽ gọi cha về với Người, cho cha được nhập đoàn với những người công chính ở trên Nước Trời. Xin phó thác cha cố Nhạc sĩ Kim Long cho lòng Chúa xót thương. Amen

The post Cha KIM LONG làm phép KIM TĨNH cho chính mình appeared first on Đồng Hành.

KIM ĐIỀN

Sách Nghệ thuật chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng và cuốn Hoà âm vui do Đồng Hành Art xuất bản.

Buổi lễ ra mắt sẽ được tổ chức vào lúc 8 giờ 30 ngày Chúa nhật 15-10-2023, tại Đường Sách Nguyễn Văn Bình (cạnh nhà thờ Đức Bà Sài Gòn).

Đến với chương trình, khách tham dự sẽ được giảm giá 20% với chữ ký trực tiếp của tác giả, được thưởng thức phần trình diễn của Dàn nhạc VNHO (thuộc Đồng Hành Art) và Dàn Hợp xướng Suối Việt (thuộc BACH Music School).

Nghệ thuật chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng, Hoà âm vui là hai tác phẩm của Tiến sĩ Nguyễn Bách, do Đồng Hành Art cùng với Nhà Xuất bản Phụ nữ Việt Nam và Nhà Xuất bản Tổng hợp TPHCM xuất bản.

Đây là cuốn sách vô cùng cần thiết, hữu ích cho các ca đoàn, các dàn nhạc, dàn kèn tại các giáo xứ. Sách cung cấp cho người đọc một số kiến thức căn bản về điều kiển ban hợp xướng, ca đoàn và điều khiển dàn nhạc.

Hiện nay, tài liệu tiếng Việt về nghệ thuật chỉ huy khá là khan hiếm, nên có nhiều người đã từng điều khiển ban hợp xướng nhà thờ, trường học hoặc muốn bước vào lãnh vực điều khiển, nhưng không có tài liệu học tập nghiên cứu. Vì vậy, cuốn sách là tài liệu cực kỳ cần thiết trong lĩnh vực chỉ huy dàn nhạc.

Nội dung chính của cuốn sách này gồm ba phần:

1. Phần I : Kỹ thuật điều khiển tổng quát

2. Phần II : Chỉ huy hợp xướng

3. Phần III : Chỉ huy dàn nhạc

Phần I trình bày về các vấn đề liên quan đến kỹ thuật điều khiển đã được hệ thống hóa theo tiêu chuẩn quốc tế như: thế đứng trong khi chỉ huy, biểu đồ hướng dẫn đánh các loại nhịp với kỹ thuật non espressivo, espressivo, molto espressivo – legato, staccato, marcato, kỹ thuật khởi tấu và chấm dứt, kỹ thuật “hot stove”, kỹ thuật diễn tả cường độ, kỹ thuật sử dụng tay trái, kỹ thuật điểm bè, v.v..

Phần II đề cập các vấn đề liên quan đến ban hợp xướng, từ việc thành lập hoặc chấn chỉnh ban hợp xướng, cách sắp xếp, tổ chức tập dượt đến phương pháp huấn luyện. Ngoài ra, chúng tôi hướng dẫn cách phân tích nhạc phẩm, nêu lên những tiêu chuẩn để xét giá trị của bản nhạc nhằm mục đích giúp người chỉ huy hợp xướng nắm được những yếu tố để đánh giá một nhạc phẩm trước khi quyết định chọn để tập.

Phần III đề cập đến khái niệm về nhạc khí, các loại dàn nhạc và cách sắp xếp dàn nhạc. Mục đích của phần này là giúp người đọc làm quen với các loại nhạc khí và chỗ ngồi của các nghệ sĩ trong dàn nhạc để không bỡ ngỡ khi có dịp chỉ huy hợp xướng hoặc dàn nhạc.

Bên cạnh nội dung chính còn có phần phụ lục để hỗ trợ thêm cho người học, đặc biệt là Phụ lục 3, “Tra cứu thuật ngữ chuyên ngành” và Phụ lục 4, “Danh mục các hình và biểu đồ liên quan đến kỹ thuật chỉ huy”. Đây là hai phụ lục chưa có trong lần xuất bản trước đây.

Sau buổi lễ ra mắt, độc giả có thể tìm mua sách tại:

– Đồng Hành Art School (654/12 Lạc Long Quân, phường 9, Tân Binh.

– Nhà sách online Tiki

– Các nhà sách Công giáo: Nhà sách Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp (Dòng Chúa Cứu Thế), Nhà sách Trung tâm Mục vụ Tổng Giáo phận Sài Gòn, Nhà sách Chí Hoà

– Hệ thống nhà sách Phương Nam

– Nhà sách NXB Phụ Nữ Việt Nam

– Nhà sách NXB Tổng hợp TPHCM

Mọi thông tin xin liên hệ:

Đồng Hành Art: 654/12 Lạc Long Quân, phường 9, Tân Bình.

ĐT/zalo: 089 66 55 747

The post Lễ ra mắt sách Nghệ thuật chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng appeared first on Đồng Hành.

Tôi muốn nhìn lại về Cha Triết qua hình ảnh một nghệ sĩ của Chúa.

Lớp ca trưởng đầu tiên

Mùa hè năm 1982, tôi phụ trách ca đoàn Nhập Thể của Giáo xứ Bình Lợi. Tôi được cử đi học lớp ca trưởng tại Nhà thờ Gia Định do linh mục phó xứ Giuse Nguyễn Hữu Triết tổ chức cho những người hoạt động ca đoàn tại các nhà thờ trong hạt Gia Định. Lúc đó, việc tổ chức một khóa học quy mô về thánh nhạc như vậy là một sự cố gắng đáng nể phục.

Với tôi, đây là một biến cố lớn, thay đổi cả hướng chọn nghề của mình để chuyên tâm theo nghiệp âm nhạc, cách riêng là thánh nhạc, cho đến hôm nay. Có hai nguyên nhân:

– Người thầy dạy nhạc cho khóa học được cha Triết mời đến giúp là một sĩ quan quân nhạc của chế độ cũ vừa mới xong thời gian học tập cải tạo về. Ông tốt nghiệp tại Mỹ và đã từng chỉ huy dàn nhạc Boston Philharmonic Orchestra.

– Được gần gũi với cha Triết, là người dấn thân vào công cuộc xây dựng nền thánh nhạc theo đúng hướng của Giáo hội.

Do những lý do tế nhị của hoàn cảnh chung, trong suốt gần một năm học, không ai trong chúng tôi biết được tên thật của thầy là gì! Có khi nghe cha Triết gọi là thầy Lý, có khi là thầy Huyến và trong tài liệu học lại ghi là thầy Phạm Hoàng Anh.

Một số anh chị gạo cội trong các ca đoàn của nhà thờ Gia Định thì quả quyết rằng “Lý” không phải là tên của thầy mà là bút hiệu Nguyễn Lý của cha Triết. Một thời gian sau, tôi mới có dịp tập cho các ca đoàn ba sáng tác đã từng ghi dấu ấn trong tâm hồn những người yêu thánh ca với tên tác giả Nguyễn Lý như: Tin hay không tin, Thánh Tâm, Kinh đêm.

Khi đó, tôi có thắc mắc là những sáng tác này mang nhiều cảm xúc chủ quan, có gì đó không hoàn toàn giống như chủ trương, hướng đi mà cha Triết đang theo đuổi là phục hồi thánh nhạc theo truyền thống Giáo hội, sáng tác có tính nghệ thuật khách quan.

Những điều này biểu hiện qua kỹ thuật sáng tác, áp dụng thủ pháp khai triển chủ đề âm nhạc.

Vào khoảng sau Tết năm 1985, thầy Huyến (lúc này chúng tôi đã biết tên thật của thầy là Trần Văn Huyến) gặp chúng tôi và đề nghị giúp chép nhạc, in ronéo cho tập thánh ca Lời ca Phụng vụ mùa Chay và Phục Sinh, trong đó có sáng tác của tôi cho Ca Nhập lễ và Ca Hiệp lễ Chúa Nhật IV Mùa Chay.

Thầy Huyến nói, hiện đang có nhiều khó khăn khiến bên Giáo xứ Gia Định không thể tiếp ttục thực hiện việc in ấn. Đến lúc này, tôi mới được biết cha Triết cùng với thầy Huyến và Nhạc sĩ Trần Anh Linh đã âm thầm làm việc nhiều năm qua để có những sáng tác thánh ca bám sát lời của phụng vụ theo chủ trương nói trên. Cần nói thêm, Nhạc sĩ Trần Anh Linh (1932 – 2006) là tác giả của một số bài thánh ca nổi tiếng như Niềm tâm sự, Chúa ở lại thôi. Khi sang Mỹ, ông hợp tác với nhạc sĩ Trần Chúc, Lê Văn Khoa để thành lập ban hợp xướng Ngàn Khơi.

Lúc này tôi mới được biết bút danh Nguyên Hữu là của Nhạc sĩ Nguyễn Hữu Triết, được cha sử dụng cho một giai đoạn sáng tác mới của mình. Từ thứ Tư lễ Tro năm đó tôi bắt đầu phụ trách công việc thực hiện sách thánh ca cho nhóm của cha Triết, một công việc khá là nhạy cảm lúc bấy giờ. Cũng từ đó tôi được tiếp xúc gần hơn với nhạc sĩ Nguyên Hữu, một trong số ít nhạc sĩ Công giáo đi đầu trên con đường trở về nguồn thánh nhạc.

Đến Chúa Nhật I Mùa Phục sinh năm 1987, toàn bộ những tập bài hát theo lễ nghi Phụng vụ của nhóm mới được in xong. Bản in lụa cuối cùng được hoàn thành. Một trăm ấn bản chờ làm bìa cứng. Tạ ơn Chúa đã gìn giữ tôi bình an. Chúng tôi mừng vui, thở phào nhẹ nhõm mặc dù đây mới chỉ là tài liệu lưu hành nội bộ.

Hoạt động tích cực trong Ban Thánh nhạc

Cũng trong khoảng thời gian này, Ban Thánh Nhạc của Tổng Giáo phận Sài Gòn bước đầu được hình thành, tuy chưa chính thức, trên tinh thần tự nguyện tham gia của một số nhạc sĩ Công giáo được mời gọi. Tôi lại có cơ hội làm việc gần hơn với cha Triết khi cha đảm đương nhiệm vụ thủ quỹ của Ban Thánh nhạc.

Dù bận rộn rất nhiều với công việc của một linh mục phó xứ, hoạt động sáng tác của nhóm các nhạc sĩ nói trên, nhưng cha Triết gần như rất ít vắng mặt trong các buổi họp thường kỳ của Ban Thánh nhạc, từ việc duyệt bài đến các công tác tổ chức.

Hoạt động của Ban Thánh nhạc lúc này cũng chỉ âm thầm diễn ra tại nhà riêng của ông bà cố của Linh mục Giuse Tiến Lộc. Vì vậy, tôi càng gắn bó hơn với những hoạt động thánh nhạc của cha Triết. Sau này, khi sống và làm việc hơn 10 năm tại Đức, tôi vẫn liên lạc thường xuyên với cha, không chỉ để thăm hỏi mà còn ủng hộ phần nào về vật chất cho công việc mà cha phụ trách với Ban Thánh nhạc.  

Khi trở về nước vào giữa năm 1998, gặp lại cha Triết, tôi thật xúc động khi được cha ký tặng bản in chính thức vừa hoàn tất của các tập thánh ca nói trên. Bây giờ mang một diện mạo mới với tên gọi Phụng ca quanh năm, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh, 1998, do Tòa Giám mục Sài Gòn chủ biên với imprimatur của Giám mục Phụ tá Louis Phạm Văn Nẫm.

Không chỉ hoạt động thánh nhạc như một nhạc sĩ sáng tác, không chỉ sưu tầm cổ vật thánh như một nhà khảo cổ, cha Triết còn là người quan tâm rất nhiều đến những tác giả, soạn giả về âm nhạc và văn hóa Công giáo. Sau lễ Phục sinh năm 2021, tôi khá bất ngờ khi nhận được email của cha xin góp ý chuyên môn âm nhạc cho hai bài viết của ngài:

– Cánh gà sân khấu: Viết nhằm mục đích “đưa tâm trí những ai có thành tâm thiện chí, yêu âm nhạc, yêu văn hóa nói chung và văn hóa Việt Nam nói riêng về cái nguồn, về cái kẻ trồng cây ấy… Quả thật, chúng ta còn nợ Giáo hội Công giáo một lời cảm ơn”.

 – Một thoáng tân nhạc Việt Nam, từ 1938 đến nay.

Cha thường nói tôi nếu biết những tác giả Công giáo nào với những sáng tác nào của họ, không cứ gì về âm nhạc, thì giới thiệu để cha mua sách sưu tầm cho thư viện của Tòa Tổng Giám mục. Riêng với tôi, cha sưu tầm gần như đủ những sách chuyên khảo về âm nhạc mà tôi đã biên soạn.

Vào tháng 4 năm nay, khi biết tôi sắp cho ra mắt cuốn Từ điển giải thích thuật ngữ âm nhạc, cha Triết đã là người đặt mua đầu tiên cho thư viện Công giáo!

Hôm nay, khi linh mục nhạc sĩ Nguyễn Hữu Triết đã ra đi khỏi thế gian, cũng như nhiều người khác, tôi cảm thấy buồn, mất mát nhưng lại tin rằng cha đã hoan hỷ trong Cung Lòng Chúa như những câu thánh vịnh mà cha đã ghi ở đầu bản in Phụng ca quanh năm của mình:

Trọn cuộc đời con hát mừng Thiên chúa,

Bao năm con sống đàn ca Tình Ngài.

Nguyện tiếng lòng con làm vui ý Chúa,

hồn xác con đây hoan hỷ trong Ngài.

(Tv 103, 33 – 34)

The post Cha Giuse Nguyễn Hữu Triết qua hình ảnh một nghệ sĩ của Chúa appeared first on Đồng Hành.

Chẳng biết từ khi nào, tôi cảm mến vị linh mục bình dân, chánh xứ một giáo xứ lớn, ở giữa đất Sài Gòn hoa lệ này. Có lẽ bởi lân la hỏi chuyện rồi viết loạt bài về thú chơi đồ cổ của ngài, mà đa phần là cổ vật Công giáo chăng! Mà điều đó có quan trọng gì đâu! Quan trọng là tôi nhận thấy ở ngài một sự uyên bác, thâm sâu, một tấm lòng thương yêu người nghèo vô vị lợi, một người cha hiền lành và là một linh mục vui tươi, dí dỏm nữa.

Nhớ ngày đó, mê kho sách cổ của ngài, rồi thích thú với hàng trăm cổ vật ở Giáo xứ Tân Sa Châu, cứ thỉnh thoảng, ghé ngài nghe ngài kể câu chuyện đồ cổ, với lối nói bình dân, ngài kể cho tôi nghe lịch sử của từng món đồ có trong nhà, rồi những cuốn sách có từ thời nào, ai viết, đã bao nhiêu năm. Thường thì những cuốn sách đó có tuổi đời hơn tôi rất nhiều, vài chục, có khi lên đến trăm tuổi. Thế rồi loạt bài Khám phá kho đồ cổ cha Triết ra đời.

Cũng nhờ đó, tôi biết được thêm về lịch sử Việt cũng nhưng lịch sử truyền giáo của Giáo hội Việt Nam. Chẳng hạn như cây thánh giá của vua Bảo Đại, các cuốn sách của Trương Vĩnh Ký, tranh xưa… Nhiều lúc thấy cái này lạ, cái kia lạ, tôi hỏi.

Bằng một giọng bình dân dí dỏm rất riêng, ngài nói: “Thì ông thêm vô mới có chớ làm sao có, ngu thế!”. Cách nói chuyện của ngài, làm tôi thấy ấm áp, thân thương như đang sống giữa một giáo xứ truyền giáo của giáo phận truyền giáo vậy.

Nhưng đâu chỉ có thú mê đồ cổ! Cha còn tổ chức hoặc hướng dẫn giáo dân tổ chức nhiều hoạt động, nhiều chương trình cho người nghèo đang mưu sinh ở Sài Gòn: Bàn ăn yêu thương, xe bánh 2.000 đồng, bình nước miễn phí, gian hàng không đồng… Khi Sài Gòn bùng dịch, cũng chính nơi Giáo xứ Tân Sa Châu là một trong những nơi có sáng kiến để nâng đỡ người khó khăn, giúp họ vượt qua dịch bệnh.

Chưa kể, hiếm có giáo xứ nào ở Sài Gòn mà luôn mở toang cánh cổng như Tân Sa Châu. Thắc mắc thì nghe giáo dân nói cha muốn thế. Để chi? Để trời trưa nắng nóng, thì dưới tàng cây, chiếc ghế đá, hiên nhà thờ là nơi nghỉ ngơi của cô bán ve chai, chú bán vé số, anh shipper…

Nếu ngài không là một mục tử dấn thân, yêu thương người nghèo khổ, làm gương cho con cái trong giáo xứ, thì có lẽ những hoạt động bác ái ấy đã không có nơi giáo xứ Tân Sa Châu này. 29 năm, từ 1993 đến 2022, chánh xứ Tân Sa Châu, chắc chắn ngài để lại không ít gương lành cho giáo dân nơi đây! Tôi cảm phục ngài ở điều đó.

Cha Giuse Nguyễn Hữu Triết cũng là một con người cầu nguyện. Tôi thường thấy ngài cầu nguyện, hay lần hạt sau lễ chiều. Hình ảnh một linh mục cao niên, đi đi lại lại trong sân nhà thờ, làm cho người ta cũng cảm thấy muốn trở nên sốt mến hơn việc thiêng liêng.

Có một lần, sau lễ, ngài gọi tôi và tặng cho tôi một bức tượng Đức Mẹ, lạ lạ, đẹp đẹp, rồi ngài dặn: “Nhớ lời cha, cầu nguyện với Đức Mẹ nghen con!”.

Thú thật, hồi đó, tôi chẳng mấy khi chạy đến với Mẹ. Nhưng rồi sau đó, tôi đến với Mẹ nhiều hơn và chính Mẹ đã dẫn tôi đến với Giê-su con Mẹ, trong một chiều mưa tại Lavang!

Hôm nay, có con bé cúi đầu trước linh cữu cha, nhớ về cha, vị linh mục thích sưu tầm cổ vật Công giáo đã về với thiên thu, vĩnh hằng, nơi có Đấng mà cha tôn thờ đang dang tay ôm cha vào cung lòng của ngài. Cám ơn cha, nhớ cha: Linh mục Giuse Nguyễn Hữu Triết.

• Linh mục Giu-se Nguyễn Hữu Triết là thành viên Ban Cố vấn tạp chí Đồng Hành. Ngài luôn động viên Ban Biên tập, có những góp ý thiết thực để nội dung Đồng Hành ngày càng tốt hơn. Khi thì gặp gỡ trao đổi trực tiếp, lúc gọi điện, lúc thì gửi email… cha luôn đau đáu với nội dung của Đồng Hành, mong muốn Đồng Hành là một kênh làm tông đồ qua lĩnh vực văn hóa, truyền thông.

• Cha trả lời phỏng vấn, viết bài trong rất nhiều chuyên đề quan trọng của Đồng Hành: Chuyên đề về người Công giáo mê tín với bài Tin lời thầy bói là chối bỏ quyền năng Chúa; Chuyên đề Bảo tồn văn hóa vật thể Công giáo: Đừng khoanh tay nhìn cổ vật nhà thờ chảy máu; Hát nhiều nhưng chưa đúng phụng vụ…

The post ‘Ông cha đồ cổ’ Giuse Nguyễn Hữu Triết đã hóa thiên thu appeared first on Đồng Hành.

Và ở giáo xứ nọ, dịp kỷ niệm 15 năm ngày thụ phong linh mục của cha quản xứ nhằm đúng vào ngày lễ Chúa lên trời, cha quản xứ yêu cầu ca trưởng thay thế những bài anh đã tập bằng năm bài theo chủ đề linh mục do ngài cung cấp. Ngài nói rằng đã được Toà Giám mục cho phép hát như vậy. Anh ca trưởng vùng vằng, tỏ vẻ bất mãn, và thế là cha con mất vui!

Thông thường tôi ít lấy làm điều, vì nghĩ rằng đây chỉ là một vài đụng chạm không thể tránh khỏi khi làm việc chung với nhau. Hơn nữa, đây còn là một vấn đề quá ư tế nhị mà bản thân tôi thực sự rất ngại ngùng khi phải đề cập tới, nhất là khi những câu chuyện này liên quan đến các đấng bậc có thẩm quyền mà những người phục vụ hèn mọn như tôi phải luôn giữ thái độ kính phục.

Vị trí khiêm tốn

Nghĩ tới là vậy, nhưng nghĩ lui thì nghiệm thấy rằng dù sao tôi cũng là “dân trong nghề”, không nhiều thì ít cũng có liên quan, nên xin được mạnh dạn bộc bạch đôi điều riêng tư với các bạn bè ca trưởng của tôi, hẳn không làm các đấng bậc phiền lòng!?

Như đã thưa, đây là một vấn đề rất tế nhị và nhạy cảm. Có lẽ anh chị em ca trưởng chúng ta trước hết phải xác định vị thế khiêm tốn của mình trong nhiệm vụ cao cả chung của ca đoàn là làm cho các nghi lễ phụng vụ thêm rực rỡ vui tươi và giúp cho giáo dân tham gia cách tích cực vào việc ca hát (Huấn thị về Âm nhạc trong Phụng vụ, 1967, số 16 và 19).

Ca trưởng là người đứng đầu một ca đoàn. Nhiệm vụ trước hết và trên hết của ca trưởng phải là hướng dẫn ca đoàn chu toàn thừa tác vụ phụng vụ của họ, đồng thời làm gạch nối giữa linh mục quản xứ, hội đồng mục vụ và ca đoàn.

Các bổn phận như điều hành, tuyển chọn và huấn luyện các ca viên không những về kỹ thuật ca hát mà còn về tác phong đạo đức, cũng như các phần vụ chuyên môn như soạn bài, tập hát, điều khiển ca đoàn trong các nghi lễ phụng vụ, v.v… hẳn không gây khó khăn bao nhiêu cho phần đông chúng ta. Ngay cả việc ca trưởng phải tạo cho mình một tư cách đứng đắn, một bản lĩnh đáng nể phục và một uy tín đáng tin cậy để hoàn thành những trách nhiệm trên đây cũng không phải là điều khó thực hiện.

Thật vậy, những sinh hoạt nội bộ của ca đoàn xem ra không thể làm khó chúng ta, nhất là đối với những anh chị em đã có năm, mười năm, hoặc đôi ba chục năm kinh nghiệm. Nhưng điều khó khăn nổi cộm nhất chính là vai trò làm trung gian, làm cầu nối giữa tập thể ca đoàn và cha quản xứ. Nếu chẳng may vì một lý do nào đó vai trò trung gian bị gãy đổ, thì sự quan hệ giữa hai thành phần tương quan chắc chắn cũng sẽ bị sứt mẻ theo.

Ca trưởng: Cộng sự đắc lực của cha xứ

Chúng ta nên nhớ rằng sự thành công của một ca đoàn tùy thuộc không ít vào chính mối giao hảo giữa cha quản xứ và người ca trưởng trong tư cách là cộng sự viên đắc lực của ngài. Vì thế, để duy trì mối giao hảo này, cũng như để có thể cộng tác cách chặt chẽ và vui vẻ với cha quản xứ, anh chị em ca trưởng chúng ta cần phải:

1. Biết rõ thế đứng và quyền hạn khiêm tốn của mình

Hiện nay, nhờ nghiên cứu, tìm hiểu, trau dồi, học hỏi qua các kho tài liệu, qua các khoá huấn luyện, hoặc qua các buổi hội thảo thánh nhạc, nhiều anh chị em ca trưởng chúng ta đã tỏ ra có hiểu biết, có chuyên môn hơn về mục vụ thánh nhạc, cũng như có kinh nghiệm hơn về việc tổ chức, điều khiển ca đoàn, chọn bài hát, tập hát, sắp xếp chương trình phù hợp với các nghi lễ phụng vụ…

Tuy nhiên, cần lưu ý điều này là tất cả những kiến thức, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn đó chỉ nhằm giúp chúng ta hoàn thành vai trò khiêm tốn của một cộng sự viên, một người giúp việc hèn mọn cho vị linh mục quản xứ trong lãnh vực thánh nhạc, chứ không phải để chúng ta tự cao tự đại mỗi khi có sự bất đồng.

Trong mọi công việc, dù thuộc bất cứ lãnh vực nào, kể cả lãnh vực thánh nhạc mà chúng ta đang phục vụ, với cương vị là người điều hành tổng quát các sinh hoạt của giáo xứ và là người chịu trách nhiệm trực tiếp trước mặt giáo xứ cũng như trước mặt đấng bề trên của ngài là đức giám mục, cha quản xứ luôn luôn là người nắm giữ quyền quyết định và có tiếng nói sau cùng.

Vì thế, để tránh những đụng chạm có thể làm sứt mẻ tình cảm, hoặc gây khó khăn cho việc cộng tác, chúng ta cần phải biết rõ thế đứng và quyền hạn khiêm tốn của mình để luôn sẵn sàng tôn trọng cha quản xứ và các quyết định của ngài.

2. Biết rõ vai trò và trách nhiệm của mình

Huấn thị về Âm nhạc trong Phụng vụ, số 16, viết: “Thật sự không có gì tưng bừng và vui vẻ hơn trong một buổi cử hành phụng vụ mà toàn thể cộng đoàn biểu lộ đức tin và lòng đạo đức của mình ra bằng lời ca tiếng hát”.

Do đó, trách nhiệm trước hết của anh chị em chúng ta là phải liệu làm sao cho các lễ hát có sự hiện diện của ca đoàn. Vẫn biết rằng hầu hết (nếu không muốn nói là tất cả) chúng ta đều tự nguyện phục vụ không ăn lương, khác với những ca trưởng chuyên nghiệp ở các nước Âu, Mỹ được giáo xứ thuê mướn và trả lương; nhưng điều đó không có nghĩa là thích thì hát, không thích thì thôi, và càng không nên vì một lý do riêng tư mà từ chối, không cho ca đoàn mình phục vụ một dịp lễ nào đó.

Khi chúng ta đã đảm nhận một vai trò, cho dù là do tự nguyện, thiết nghĩ chúng ta có trách nhiệm phải chu toàn các bổn phận mà vai trò ấy đòi buộc.

Ngoài việc nhận biết rõ vai trò và trách nhiệm của mình, chúng ta cần phải hiểu biết lãnh vực mình đang phục vụ, để sẵn sàng học hỏi, nắm vững hơn các nguyên tắc và qui luật về phụng vụ, về thánh nhạc, cũng như cách thức chọn bài hát phù hợp với phụng vụ vốn là điểm thiết yếu và quan trọng nhất; đồng thời biết trau dồi thêm kỹ thuật chuyên môn để giúp cho ca đoàn có đủ khả năng thể hiện vai trò nồng cốt của họ đối với cộng đoàn.

3. Biết tham khảo ý kiến và đối thoại một cách hiền hoà

Muốn tạo mối quan hệ tốt đẹp và bền chặt với vị linh mục quản xứ, anh chị em ca trưởng chúng ta nên thường xuyên tham khảo ý kiến của ngài về việc ca hát trong các nghi lễ tại giáo xứ, để kịp thời chuẩn bị các bài hát cho phù hợp với ý lễ, ngày lễ. Các dịp lễ đặc biệt có những nghi thức riêng như tuần thánh, Phục sinh, hôn phối, an táng, hoặc các cuộc rước kiệu, dâng hoa… thì càng phải tham khảo ý kiến các ngài. Ngoài ra, ca trưởng cũng có thể cùng với cha xứ tập hát các câu xướng của chủ tế trong thánh lễ, bài Thương khó, câu Alleluia trọng thể, bài công bố Tin mừng Phục sinh…

Nếu có thể được, tưởng cũng nên hỏi qua ngài về ý giảng lễ để chọn bài thích hợp, nhấn mạnh thêm ý tưởng chính yếu của buổi lễ (thực ra điều này chỉ có thể áp dụng đối với những ai soạn ca mục hằng tuần).

Đáng tiếc là nhiều anh chị em chúng ta đã vô tình, không giữ mối quan hệ chặt chẽ này với cha quản xứ.

Ai trong chúng ta cũng tin chắc điều này là ca đoàn thực sự cần được các vị chủ chăn hướng dẫn, nâng đỡ và quan tâm cách đặc biệt. Ca đoàn nào được cha quản xứ thường xuyên lui tới thăm viếng, động viên, khuyến khích thì ca đoàn ấy sẽ luôn thăng tiến.

Tin như thế rồi chúng ta dễ dàng than phiền rằng cha quản xứ của chúng ta không quan tâm, cũng chẳng ngó ngàng gì đến ca đoàn… Thế nhưng, biết đâu rằng chính chúng ta đã không tạo cơ hội để ngài phải quan tâm, để ý tới! Đã có khi nào chúng ta trao đổi, bàn bạc với cha quản xứ của mình về mục vụ thánh nhạc trong giáo xứ, để rồi cùng hợp sức với ngài đem lại bầu khí phụng vụ đẹp đẽ cho giáo xứ không?

Chúng ta có thỉnh thoảng mời ngài đến chia sẻ, huấn đức hoặc tham dự một vài sinh hoạt vui chơi, lễ lạt của ca đoàn không? Hay chúng ta chỉ âm thầm, lặng lẽ làm việc một mình? Thiếu sự đối thoại cần thiết, thiếu sự bàn thảo, hội ý với nhau sẽ dễ gây nên tình trạng thiếu tinh thần hợp tác.

Ở đây cần lưu ý thêm điều này, đó là khi tham khảo ý kiến, anh chị em chúng ta nên đối thoại một cách hiền hoà và hãy sẵn sàng tôn trọng ý kiến của cha quản xứ. Nếu cần góp ý, nên trình bày một cách thẳng thắn, nhưng nhẹ nhàng, khiêm tốn, và không nên phản đối, tự vệ một cách quá mạnh mẽ hoặc quá gấp gáp.

Phải biết kềm chế cái tôi của mình để có thể cộng tác, đối thoại, thoả hiệp hoặc ngay cả nhượng bộ trong tình yêu thương và hiệp nhất. Luôn nhớ rằng cha quản xứ của chúng ta mới là người quyết định. Vì thế, nếu chẳng may có sự bất đồng ý kiến, việc trước tiên về phần mình là chúng ta nên bình tâm lại và cầu nguyện, dành thời giờ để tham khảo thêm, rồi tìm dịp thuận tiện xin trình bày lại với ngài.

4. Biết điều

Sau cùng, thật là may mắn nếu anh chị em chúng ta được cộng tác với vị linh mục quản xứ là một nhạc sĩ sáng tác thánh ca. Với kiến thức chuyên môn sâu rộng về mục vụ thánh nhạc, chắc chắn ngài sẽ hướng dẫn, trợ giúp chúng ta hoàn thành vai trò ca trưởng của mình một cách tốt đẹp. Điều quan trọng là khi chọn ca mục cho các nghi lễ, chúng ta hãy tỏ ra biết điều, dù thế nào cũng không bao giờ được quên kho nhạc riêng của ngài!

Trong trường hợp cả hai cha con đều là nhạc sĩ sáng tác thì chúng ta càng phải biết điều hơn nữa, không nên quá theo ý riêng, cũng không nên quá chiều theo sở thích của ca đoàn để rồi chọn nhiều bài hát của mình mà “phớt lờ” đi các bài hát của ngài sáng tác. Thật vậy, nên cẩn trọng để khỏi phải rơi vào tính tự ái, tự kiêu và tự tôn!

* * *

Thiên Chúa ban cho anh chị em ca trưởng chúng ta chút tài năng khiêm tốn là để biết sử dụng cho công cuộc lớn lao của Người. Hơn nữa, vai trò ca trưởng mà chúng ta đảm nhận chỉ là một chức vụ, và chức vụ thì luôn gắn liền với trách nhiệm và bổn phận hơn là danh dự và vinh quang. Mong rằng tất cả chúng ta hãy mặc lấy tâm tình tôi tớ để phục vụ và nên biết hy sinh cái nhỏ bé để chọn cái lớn lao hơn, đó là cho danh Chúa được cả sáng!

ĐỖ VY HẠ

>> Hát cộng đồng: Vì sao giáo dân không chịu mở miệng?

The post Vun đắp sự cộng tác giữa ca trưởng với cha xứ appeared first on Đồng Hành.

“Lạy Chúa, con đường nào Chúa đã đi qua, con đường nào Ngài ra pháp trường, mão gai nào hằn lên đau xót? Lạy Chúa, thánh giá nào Ngài vác trên vai, đau thương nào phủ kín tâm tư, đường tình đó Ngài dành cho con? Ôi, sao lại dành cho con, hay vì Ngài…?”.

Khi ấy, Linh mục – Nhạc sĩ Chu Văn Chi (tức Paul Văn Chi, Văn Chi, Văn Uyên, Thu Văn) đã đau đớn thốt lên như vậy trong lúc ngã trên luống cày. Rồi như “bừng tỉnh”, ngài lớn tiếng trong niềm tin phó thác cậy trông: “Xin cho con bước đi với Ngài. Xin cho con cùng chết với Ngài, để được sống với Ngài vinh quang!”.

Mỗi ngày gánh 120 đôi thùng nước tưới

Cha Văn Chi bắt đầu nhớ lại: “Mùa Phục sinh năm 1978, chúng tôi mỗi ngày gánh 120 đôi nước lao động để tưới cây thuốc lào và vườn rau. Vì mùa này nước rất cạn, mỗi lần kín nước là một lần phải cúi xuống với hai thùng nước và mũi phải chạm vào cây cầu gỗ như hôn cầu tới khoảng 120 lần vậy! Sau 15 năm học hành trong các chủng viện, khi lao động trên ruộng đồng nông trường, những luống rau và luống thuốc lào trơn trượt, áo quần thốc thếch, tôi té lên té xuống tưởng chừng có lúc kiệt sức…”.

Cha Văn Chi xúc động nói: “Hứng nhạc bừng lên, tôi đã sáng tác ca khúc này trong tin yêu và phó thác, hy sinh trọn vẹn ngay trên ruộng đồng. Sau đó, tôi đã ghi lại những nốt nhạc và ngay chiều tối tập cho ca đoàn Hương Trường Giang hát đầu tiên trong thánh lễ tại giáo xứ Thái Hòa (Cái Sắn, Kiên Giang). Con đường Chúa đã đi qua như một tâm tư để lên đường bước theo con đường Chúa đã đi qua”.

Đêm hôm đó, bản nhạc được viết trên luống cày đã hoàn thành phần ký âm, hòa âm và ca từ của ba phiên khúc với một điệp khúc.

Bài thánh ca ngay sau đó trở nên nổi tiếng vì giai điệu mượt mà, sâu lắng, tiết tấu nhả nhịp đầy tình tự, được dệt trên nền lời nguyện đầy tâm tình tự vấn, độc thoại với Thiên Chúa Cha cùng con chí thánh của Ngài. Ca sĩ thâu băng đầu tiên có lẽ là Lệ Hằng, sau đó là Như Mai.

Nhiều ca sĩ khác trong các CD cũng có nhạc phẩm này. Không lâu sau đó, Con đường Chúa đã đi qua đã được dịch sang phiên bản tiếng Anh với tựa đề The Way of love và được một nữ ca sĩ người Mỹ hát, ghi hình (bởi Muziboo Music Recording) rồi phát trên Youtube.

Cha giáo không cho học đàn vì sợ xuất tu

Cha Văn Chi bắt đầu sáng tác từ năm 16 tuổi, khi còn là cậu học trò lớp đệ tứ (lớp 9) niên khóa 1964 – 1965 qua ca khúc đầu tay Tình yêu Chúa bằng câu mở đầu: “Tình yêu Chúa vượt muôn biên giới, Chúa ơi!”, với hai bè đơn giản theo kiểu đối âm. Bài này được Linh mục – Nhạc sư Tiến Dũng tuyển vào Sách Bài mẫu.

“Tôi thấy vinh dự lắm, vì là đứa con đầu lòng mà! Tuy thế, tôi vẫn không được chọn học đàn, vì quý cha giáo sợ tôi xuất tu mất. Thế là tôi đành chấp nhận”, vị nhạc sĩ tài hoa chia sẻ.

Các sáng tác của Nhạc sĩ Paul Văn Chi có nhiều phong cách đặc thù khác nhau, kết hợp giữa ngũ cung Việt Nam và nét nhạc Âu – Mỹ, dựa trên nền tảng Thánh Kinh, đặc biệt là Thánh Vịnh được thai nghén trong tâm tình Việt Nam, như là những lời kinh trong cuộc sống thường ngày.

Tính đến thời điểm hiện tại, Linh mục – Nhạc sĩ Văn Chi đã sáng tác được khoảng 1.400 nhạc phẩm thánh ca và nhạc sinh hoạt. Tất cả gói ghém khoảng 83 tác phẩm các loại: Âm nhạc và các tác phẩm văn hóa Việt Nam, từ Việt Nam trước năm 1975 và sau đó tại Philippines, Australia, Hoa Kỳ… Phát hành tổng cộng 38 CD và DVD thánh ca.

Đây quả là một đóng góp đồ sộ cho nền thánh nhạc Việt Nam nói riêng, thánh nhạc nói chung. Trong đó bản đại hợp xướng Nữ vương Việt Nam được trình diễn tại nhiều quốc gia cùng với dàn nhạc giao hưởng thính phòng Hoa Kỳ, Sydney (Úc châu)…

XUÂN THÁI

>> Hát cộng đồng: Vì sao giáo dân không chịu mở miệng?

The post Giai thoại thánh ca: “Con đường Chúa đã đi qua” viết từ cú bật ngã trên luống cày appeared first on Đồng Hành.

Đưa bản sắc ngôn ngữ Việt vào ca khúc Tây phương

Tuy tuổi đã khá cao nhưng Nhạc sĩ Nguyễn Khắc Xuyên không mất vẻ tinh anh và nói chuyện về thánh nhạc như một chàng nhạc sĩ trẻ. Nhân dịp đó tôi được nghe những giai thoại ngắn về việc ông sáng tác các bài thánh ca đã sống rất lâu trong lòng mỗi người Công giáo Việt Nam như: Cao cung lên (nhạc: Hoài Đức, lời Nguyễn Khắc Xuyên), Bê Lem ơi, Này dân Sion, Sống gần Mẹ, Lạy Mẹ xin yên ủi và đặc biệt là Trên đường về quê.

Chẳng ai dạy Nguyễn Khắc Xuyên về sáng tác nhưng âm nhạc của những bài thánh ca đã len lỏi vào huyết quản, trái tim ông từ những ngày còn là cậu bé 10 tuổi, học nội trú ở trường Thử (Hà Nội).

Tại đó, ông được học cách đọc các cung sách (sách dẫn đường giữ đạo, sách tập đi đàng nhân đức và truyện các thánh). Những cung giọng khác nhau khi đọc ba loại sách này đã giúp ông rất nhiều trong việc đưa bản sắc ngôn ngữ Việt Nam vào thể loại ca khúc Tây phương.

Những người không học nhạc mà sáng tác như ông dễ mang mặc cảm tự ti, không muốn hoặc không dám phổ biến sáng tác của mình đến người xung quanh. Nguyễn Khắc Xuyên không như thế. Ông giới thiệu chúng đến những người mà ông cho rằng nắm vững chuyên môn hơn mình và cũng đón nhận những chỉ bảo với lòng quảng đại của các đàn anh.

Tháng 2-1945, ông gửi ba bài thánh ca Lạy Mẹ xin yên ủi, Tôi chỉ muốn yêu và Tiếng chuông chiều đến cho Nhạc sĩ Hùng Lân.

Ngắm tranh bật ra ca khúc

Kể từ Giáng sinh năm đó, ông được nhóm của Hùng Lân mời cộng tác. Trong khoảng thời gian 1946- 1948, Nguyễn Khắc Xuyên tham gia sáng tác thánh ca trong nhóm này. Đây là lúc ra đời bài thánh ca bất hủ Trên đường về quê.

Mùa thu năm 1946, khi ngắm bức tranh của họa sĩ nổi tiếng Lê Văn Đệ (1906-1966) in trên một cuốn lịch treo tường mô tả Đức Mẹ Việt Nam mặc áo hồng điểm vàng, tóc đen để xõa, hai tay ôm Chúa Hài đồng, Nguyễn Khắc Xuyên đã xúc động và bật lên cả từ lẫn nhạc cùng lúc:

Trên con đường về quê mà vắng bóng Mẹ,
Con biết cậy vào ai, biết nương nhờ ai?

Sau này, mặc dù bài thánh ca trên đã quá phổ biến, có người vẫn phê bình vì tác giả coi Đức Mẹ là nền tảng ơn Cứu độ chứ không phải Chúa. Tính đơn sơ của một nghệ sĩ chân chính nơi Nguyễn Khắc Xuyên đã cho ông lòng can đảm từ bỏ lối diễn tả dễ gây ngộ nhận đó mà chấp nhận đề nghị của Linh mục- N hạc sư Tiến Dũng để chúng ta có được ca từ mới:

Trên con đường về quê mà có bóng Mẹ,
Con tiến vững thêm lòng tin, tiến lên bằng yên.
Trên con đường về quê cùng bước với Mẹ,
Con tiến lên bằng yên, vững thêm lòng tin.

Nguyễn Khắc Xuyên đã rất vui khi được sửa đổi ca từ của mình để từ việc gây hiểu lầm “cần Mẹ hơn Chúa” trở thành “có Mẹ đồng hành”. Tiếc rằng cho tới nay nhiều nguồn tài liệu thánh ca trên các trang mạng vẫn còn giữ “mà vắng bóng Mẹ” để rồi nhiều ca sĩ, trong đó có cả một vài linh mục vẫn hát và ra CD “mà vắng bóng Mẹ” thay vì “đồng hành với Mẹ”.

Đức Giám mục Vinh Sơn NGUYỄN VĂN BẢN, nguyên Chủ tịch Uỷ ban Thánh nhạc, Hội đồng Giám mục Việt Nam:
ĐIỂM NƯƠNG TỰA CHÍNH CỦA CHÚNG TA LÀ CHÚA
Trên đường về quê của nhạc sĩ Nguyễn Khắc Xuyên là bài hát rất hay, nổi tiếng cả trong và ngoài Giáo hội. Nhưng xét về mặt thần học và đối thoại tôn giáo thì nó có một số điểm cần xem lại. Trên con đường về quê mà chỉ có Mẹ, tâm tình này hơi chủ quan. Điểm nương tựa chính của chúng ta là Chúa, Mẹ là một phương thế mà Chúa dùng để giúp chúng ta. Nếu giữ nguyên lời này thì có nhiều điểm cần phải giải thích.

TS NGUYỄN BÁCH

>> Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản: Cộng đoàn là nơi thanh lọc thánh ca

The post Bài thánh ca gây nhiều tranh cãi về thần học appeared first on Đồng Hành.

“Một lần cũng lâu rồi, tôi đi cùng với mấy sơ từ Sài Gòn đến thăm Đan viện Châu Sơn, Lâm Đồng. Được trở lại thăm chốn cũ, biết bao cảm xúc tràn về. Từ phòng khách đan viện nhìn ra phía núi khi xưa vẫn hằng ngày đi chăn bò, tôi chợt ngẫu hứng hát: Con cứ ngỡ rằng núi Thái Sơn không bao giờ ngã xuống… Tôi hát mà chẳng hiểu mình vừa hát cái gì, rồi vội ghi vào mảnh giấy theo thói quen. Trước đó, thân phụ của tôi vừa qua đời…”.

Nữ tu Maria Vô nhiễm Nguyễn Thị Hương Lan, tức Nhạc sĩ Trầm Hương, Dòng Con Đức Mẹ Mân Côi Chí Hòa (FMSR), đã chia sẻ cảm xúc về giây phút xuất thần sáng tác bài thánh ca Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời. Bài hát làm rung động biết bao con tim yêu âm nhạc thánh, nhất là những tâm hồn đang tan vỡ vì mất đi đấng sinh thành.

Đậm chất thánh, ngoài phụng vụ

Con cứ ngỡ rằng núi Thái Sơn không bao giờ ngã xuống.
Con cứ ngỡ rằng bàn tay Cha mãi mãi bên con.
Nhưng hôm nay bóng dáng Cha đã khuất xa rồi, núi Thái Sơn ngả bóng cuối trời
Con ở lại với nỗi đơn côi gọi thầm tên Cha. Cha ơi! Cha hỡi…

Ca từ không cầu kỳ, bóng bẩy nhưng là những tâm sự đầy tràn yêu thương, chất chứa tấm lòng của người con tưởng nhớ về đấng sinh thành, dưỡng dục mình đã khuất sau buổi hoàng hôn của cuộc đời.

Không đẹp sao được khi đó là lời tâm tình đầy thánh thiện của người con thảo dành cho cha, cho mẹ. Thế nhưng Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời không phải là bài thánh ca phụng vụ, nghĩa là không hát trong thánh lễ Misa. Đây là bản nhạc thánh ngoại phụng vụ, được hát “Ad libitum” (tùy chọn kết lễ an táng-cầu hồn, hát cộng đoàn ngoài thánh lễ, sinh hoạt cầu nguyện gia đình…), được tác viết ở cung La thứ để “Nhìn dòng nhạc cho nó đẹp và để bớt những dòng kẻ phụ” – lời Nhạc sĩ Trầm Hương.

Lời tự sự thổn thức con tim

Bản nhạc được viết một mạch, không phiên khúc, điệp khúc nhưng đầy triết lý, tự sự, đánh động vào tâm can những ai đang khuất cha, nhớ mẹ.

Nam ca sĩ có chất giọng trầm ấm, truyền cảm Gia Ân là người thu âm đầu tiên bản Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời cùng với nữ ca sĩ Mai Ly. Sau đó, nhiều ca sĩ Công giáo khác cũng tìm đến nhạc sĩ Sr. Trầm Hương để chia sẻ sự đồng cảm với tác giả.

Phần lớn các bài thánh ca của nhạc sĩ Trầm Hương được viết trong lúc thảnh thơi khi đi chăn bò trên triền núi.

Đó là ca sĩ Phi Nguyễn, ca sĩ Phan Đinh Tùng (hát trong album của tác giả phát hành), LM Nguyễn Sang. Chính sự rung động tình cảm mãnh liệt của bài thánh ca về đạo hiếu ngoại phụng vụ ấy, lần đầu tiên nó được cất lên bởi một tu sĩ Phật giáo – Đại đức Thích Thiện Mỹ, trụ trì chùa Viên Giác, Đồng Nai. Rồi sau đó đại đức đã cho thu âm vào album của mình, mà theo một Phật tử của ngài, “mỗi lần nghe thầy hát xong, lần nào con cũng khóc…”.

Nhận xét về bài thánh ca làm lay động lòng người này, nhạc sĩ Trầm Hương đã khiêm hạ: “Thỉnh thoảng sơ cũng có vào YouTube để nhìn “những đứa con tinh thần” của mình, xem chúng được đón nhận như thế nào. Và thật nó quá lòng sơ mong ước. Sơ không mong được biết đến tên tuổi, cũng không mong nhận tác quyền. Bởi vì Chúa đã cho sơ tất cả một cách nhưng không”.

Bắt đầu viết nhạc từ năm 1972, lúc đó nữ tu Hương Lan 23 tuổi và chưa qua trường lớp hòa âm, sáng tác nào. Từ năm 1975, cùng với các chị em, sơ Lan được chuyển đến Đan viện Châu Sơn, Đơn Dương (Lâm Đồng).

Phần lớn các bài thánh ca của sơ Trầm Hương được viết trong lúc thảnh thơi khi đi chăn bò trên triền núi. Châu Sơn với núi cao, cỏ xanh, trời rộng khiến tâm hồn bình an hạnh phúc, chừng như đã thấy được cõi vô biên… Rồi một buổi chiều tà thanh thản trên sân thượng tu viện, thấy xa xa có cái gì đó như những sợi khói nhẹ vương, tựa làn hương trầm lảng bay lên cõi trời cao, chợt thầm nghĩ: “Mình sẽ là Trầm Hương”. Tác giả Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời đã tâm sự về bút danh Trầm Hương của mình như vậy.

XUÂN THÁI

>> Giai thoại thánh ca: Xin Vâng – bài hát bị các sơ chê

The post Sơ Trầm Hương và phút xuất thần viết bài thánh ca “Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời” appeared first on Đồng Hành.

Biết đàn, biết phất nhịp lại vừa phải giỏi ngoại ngữ

Nay tôi xin kể khái quát về một vài đặc điểm của nghề chơi đàn nhà thờ ở Mỹ. Đầu tiên phải nói rõ những gì tôi đề cập trong bài viết này đa phần dựa trên kinh nghiệm cá nhân tôi làm nghề chơi đàn nhà thờ.

Tôi hoạt động trong những giáo xứ chỉ làm lễ theo nghi thức cổ trước Công đồng Vaticano II hoặc là tuy vẫn dâng lễ theo nghi thức sau Công đồng nhưng cha xứ vẫn ưa không khí nghiêm trang, càng giống nghi thức cũ càng tốt.

Chơi đàn nhà thờ tức là chơi nhạc cụ nào? Theo truyền thống của Giáo hội Công giáo, đàn organ là nhạc cụ chính được sử dụng trong nhà thờ. Trong tiếng Việt hiện đại, chữ “organ” thường dùng để phiếm chỉ các loại nhạc cụ điện tử có phím như piano, nhưng “organ” ở đây tức là đàn ống, còn gọi là đại phong cầm hoặc đại quản cầm. Đàn này đánh bằng phím, thường có tối thiểu là hai hoặc ba bàn phím để đánh bằng tay và một bàn phím dưới chân.

Bề ngoài tuy nhìn hơi giống piano, nhưng cách chơi đàn hoàn toàn khác biệt. Người chơi đàn thường vừa đđàn bằng tay vừa đạp bằng chân, cho nên đàn này so với piano nhiều khi có phần khó khăn hơn.

Vì vậy, thường thường người ta phải học piano vững lắm rồi mới chuyển sang đại phong cầm để mà học tập chơi đàn nhà thờ, bằng không sẽ rất khó để đạt tiêu chuẩn chuyên nghiệp.

Rất nhiều nhạc viện có hẳn một ngành riêng cho những người muốn chuyên về đại phong cầm hoặc thánh nhạc (Sacred Music). Những người học ngành này sẽ phải học qua nhiều lớp nhạc lý, từ nhạc lý cổ điển đến nhạc lý hiện đại. Đặc biệt, những người chuyên về thánh nhạc sẽ còn phải học qua nhạc lý thời Trung cổ và thời Phục Hưng.

Trong quá trình học nhạc lý, đương nhiên cũng có rất nhiều bài tập sáng tác nhạc theo phong cách của từng thời đại. Thường nếu học thạc sĩ hoặc tiến sĩ về thánh nhạc hoặc đại phong cầm thì sinh viên còn phải biết thêm một hai ngoại ngữ, chủ yếu là Latin, Đức, Pháp, hoặc Ý, để nghiên cứu những tài liệu nguyên thủy.

Hơn nữa, tuy chuyên về đánh đàn, song cũng phải tập hát và phất nhịp. Trình độ âm nhạc của những người tốt nghiệp một chuyên ngành như thế tất nhiên phải hơn hẳn những người đánh đàn nghiệp dư.

Ăn lương, cuối năm phải khai thuế

Hiện nay ở nước Mỹ nghề chơi đàn nhà thờ vẫn khá phổ biến trong giới nhạc sĩ. Trong tất cả những sinh viên tốt nghiệp nhạc viện, thường chỉ có những người chuyên về đại phong cầm hoặc thánh nhạc là dễ dàng kiếm việc nhất. Nghề chơi đàn nhà thờ là một việc làm chính thức, muốn làm thì phải nộp CV, phải vào phỏng vấn, phải ký hợp đồng, được trả lương hằng tháng, cuối năm phải khai thuế… Thậm chí, có nhiều nhà thờ đưa ra tiêu chuẩn là phải có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ mới tuyển.

Có thêm một điều rất thú vị là nhiều nhà thờ ở Mỹ hầu như không đòi hỏi người chơi đàn nhà thờ phải là người có đạo. Tiêu chuẩn chính là tài năng và kinh nghiệm, còn những chuyện riêng tư như tín ngưỡng tôn giáo thường không thành vấn đề.

Tiêu chuẩn càng cao, việc càng nhiều thì lương bổng người chơi đàn càng cao, 100.000 USD/năm cũng có. Nếu làm việc cho một giáo xứ nhỏ thì lương bổng hằng năm cũng trên dưới 18.000 USD.

Những trường hợp như người Tin Lành chơi đàn cho nhà thờ Công giáo hoặc người Công giáo đánh đàn cho nhà thờ Tin Lành, hoặc người không tôn giáo đánh đàn cho một nhà thờ nào đó rất phổ biến.

Riêng nói chuyện lương bổng thì đại để chỉ tùy giáo xứ, tùy cha xứ. Tiêu chuẩn càng cao, việc làm càng nhiều thì lương bổng càng cao, 100.000 USD/năm cũng có. Nếu làm việc cho một giáo xứ nhỏ hoặc làm việc cho một cha xứ không muốn đầu tư nhiều vào thánh nhạc thì lương bổng hằng năm cũng trên dưới 18.000 USD. Nếu so với giờ đi làm thì mức giá này vẫn rất phải chăng.

Trách nhiệm người đánh đàn tùy thuộc vào cha xứ

Tuy nhiên, trách nhiệm của người đánh đàn nhà thờ cũng tùy thuộc vào giáo xứ và cha xứ. Ở một số nhà thờ, người đánh đàn không đơn giản chỉ lo việc đánh đàn mà còn phải hợp tác với các cha để tập nghi thức cho các ngày lễ trọng. Nhiều khi họ còn phải tập hát cho ca đoàn vào ngày trong tuần và trước lễ.

Ở Tây phương còn có truyền thống chơi đàn trước khi lễ bắt đầu (prelude) và khi lễ kết thúc (postlude). Người chơi đàn phải lựa chọn những khúc nhạc phù hợp với ngày lễ để chơi trước và sau thánh lễ hầu giúp cho nghi lễ được thêm phần long trọng.

Các nhạc sĩ chơi đàn đại phong cầm thường phải biết chơi ngẫu hứng vì họ phải quan sát kỹ từng hành động của linh mục và người giúp lễ. Nhiều khi phải kết thúc một khúc prelude ngay lập tức. Vì vậy nếu chơi những khúc nhạc được sáng tác sẵn thì hơi bất tiện, thà ngẫu hứng để khúc nhạc có thể kết thúc một cách tự nhiên hơn.

Chơi đàn ngẫu hứng, nhưng không có nghĩa là đánh bậy bạ muốn đánh sao thì đánh – ngẫu hứng trong nhà thờ vẫn phải có sắc thái của thánh nhạc để giữ không khí tôn nghiêm trong nhà Chúa. Vì vậy, để ngẫu hứng thành công, người chơi đàn phải thành thạo các thể loại nhạc cổ điển và thánh nhạc.

Ví dụ, theo nghi thức cũ, các điệu hát được chia ra làm tám cung điệu nhà thờ (ecclesiastical modes) gồm những điệu Dorian, Hypodorian, Phyrgian… Mỗi cung điệu có một sắc thái riêng. Như điệu Hypodorian được coi là ảm đạm, buồn sầu. Một người khéo đánh đàn sẽ phải xem xét nội dung của các bài đọc, nội dung của Phúc Âm rồi từ đó ngẫu hứng cho hợp với không khí chung trong thánh lễ của ngày hôm đó.

Nói về trách nhiệm “soạn” nhạc cho các ngày lễ thì lại tùy chơi đàn cho lễ cổ hay lễ mới. Nếu chơi đàn cho lễ Latin làm theo nghi thức cổ thì người chơi đàn cũng không có nhiều sự lựa chọn vì các bài hát đã được Giáo hội định sẵn rồi, cứ việc giở sách ra mà đàn, hát.

Nếu như muốn hát một bài thánh ca bằng tiếng địa phương để kết lễ thì tùy ý người chơi đàn lựa chọn một bài cho hợp với thánh lễ. Ngược lại, nếu thánh lễ làm theo nghi thức mới thì người chơi đàn lại có bổn phận chọn các bài thánh ca để hát nhập lễ, dâng lễ, rước lễ, kết lễ…

Ngoài ra, những nhà thờ đầu tư nhiều tiền vào thánh nhạc sẽ yêu cầu người chơi đàn tổ chức những buổi trình diễn âm nhạc trong nhà thờ. Khi làm vậy, nhà thờ không những là một khu vực tôn giáo để thờ phượng Thiên Chúa, mà còn trở nên một trung tâm văn hóa cho cả thành phố. Bởi lẽ các buổi trình diễn âm nhạc này vừa có giá trị nghệ thuật, vừa là một cách “quảng cáo” và giới thiệu nhà thờ cho dân chúng xung quanh.

Nhiều nhà thờ không quan tâm đến thánh nhạc

Tiếc thay, văn hóa và truyền thống chơi đàn nhà thờ đang gặp nguy cơ suy thoái. Một đằng, những giáo xứ vẫn cố duy trì và phát huy nghề này, đằng khác nhiều nhà thờ hoàn toàn không quan tâm đến thánh nhạc hoặc không muốn đầu tư vào thánh nhạc.

Những nhà thờ thuộc trường hợp thứ nhì thật ra vẫn thuê người đánh đàn, nhưng thông thường chỉ là người chơi đàn piano hoặc thậm chí chỉ gảy đàn guitar. Những nhạc cụ ấy hoàn toàn không phù hợp với truyền thống âm nhạc của Giáo hội.

Hơn nữa đầu thế kỷ XX, Thánh Giáo hoàng Piô X đã nghiêm cấm toàn thể giáo hội sử dụng những nhạc cụ ấy trong nhà thờ. Sau Công đồng Vaticano II, Giáo hội ở Mỹ lại đuổi theo xu hướng phóng khoáng, thành ra thánh nhạc đã trải qua nhiều cơn khủng hoảng không tiền tuyệt hậu trong những thập niên qua.

Cũng may mắn, trải qua bãi bể nương dâu đến nay thánh nhạc truyền thống đang được dần dà khôi phục. Những người biết đánh đàn đại phong cầm hiếm khi thất nghiệp, vì bao giờ cũng có những nhà thờ cần đến tài năng của họ.

NGUYỄN THUỴ ĐAN, Hoa Kỳ

>> Đưa âm nhạc cảm hoá trẻ bụi đời

The post Nghề chơi đàn ăn lương nhà thờ appeared first on Đồng Hành.

Đề tài Đức Mẹ trong lịch sử

Một trong những ca điệu cổ xưa nhất về Đức Mẹ Maria được cho là của thánh Ambrosio thành Milano (339- 374). Còn một trong những sáng tác sớm nhất thời Trung đại về Đức Maria là bài thánh ca phổ biến bằng tiếng Latin Salve Regina (Kính chào Nữ vương) của một tu sĩ dòng Biển Đức ở đảo Reichenau (hồ Bodensee hay Constance nằm trên ba nước Đức, Áo và Thụy Sĩ).

Tác phẩm này tồn tại dưới nhiều phiên bản nhạc bình ca. Trong phụng vụ các giờ kinh, ở cuối phần Thánh vụ, người ta hát một trong bốn đối ca về Đức Mẹ. Đó là các bài: Alma Redemptoris Mater (Mẹ Đấng Cứu chuộc), Ave Regina Caelorum (Lạy Nữ vương Thiên đàng), Regina Coeli (Nữ vương Thiên đàng) và Salve Regina (Kính chào Nữ vương). Những bài này được xếp vào hàng “các sáng tạo đẹp nhất thời Trung đại”.

Vào thời Phục hưng, nhà soạn nhạc Giovanni Pierluigi da Palestrina được coi như người có công đầu trong việc hồi phục giá trị của thánh nhạc, giúp cho âm nhạc của Giáo hội Công giáo thoát khỏi ảnh hưởng của nhạc thế tục.

Tiêu biểu cho công lao đó là bộ lễ Đức Giáo hoàng Marcellus. Tuy nhiên, thật thiếu sót nếu không nhắc đến nhiều bộ lễ về Đức Mẹ rất hay của ông như: Missa Salve Regina, Missa Alma Redemptoris, Missa Regina Coeli, Missa de Beata Virgine… Nhiều ca đoàn Việt Nam đã từng hát và cảm nghiệm vẻ đẹp thánh thiện nơi bài thánh ca đa âm Ave Maria của tác giả Tomás Luis de Victoria.

Sau ông ít lâu, vào cuối thời Phục hưng, Monteverdi đã có nhiều sáng tác về Đức Mẹ, trong đó nổi tiếng nhất là Vespro della Beata Verginei (Kinh chiều cho Đức Trinh nữ rất thánh). Người thứ ba trong dòng thánh nhạc đa âm Phục hưng là Orlando di Lasso được coi là người có nhiều sáng tác thể loại Magni cat nhất châu Âu và đã dùng những bài này chống lại cuộc cải tổ tôn giáo (Tin Lành) tại Đức.

Bước sang thời kỳ Baroque, âm nhạc về Đức Maria tuy chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của truyền thống Latin nhưng vẫn phát triển được những đặc điểm riêng. Có nhiều bài hát ca ngợi tính thánh thiện đặc biệt của Đức Mẹ và đa số dùng hình thức kinh cầu (litany) để biểu lộ lòng tôn kính Mẹ Maria.

Trong khi ở Đức, Ý và Pháp, các bài ca về Đức Mẹ thường có nội dung nài xin phù hộ cho một thành phố hay vùng miền nào đó thì ở Ba Lan và Hungary, các sáng tác Baroque về Đức Maria lại nhấn mạnh đến việc bảo vệ cho cả quốc gia.

Lúc này bắt đầu xuất hiện những bài thánh ca về Đức Mẹ bằng tiếng bản xứ. Nhạc về Đức Mẹ triển nở khắp châu Âu, đặc biệt những nước không chịu ảnh hưởng của cuộc cải tổ tôn giáo như Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Pháp,…

Trong kỷ nguyên Ánh sáng (thế kỷ XVIII) và thời kỳ sau đó, các nhà soạn nhạc kinh điển như Haydn, Mozart và lãng mạn như Schubert, Dvořák đều có những sáng tác giá trị về Đức Mẹ. Mozart đã sáng tác những bộ lễ Latin để tỏ lòng tôn kính Đức Maria, Haydn có hai bộ lễ Maria nổi tiếng là Missa Cellensis in honorem Beatissimae Virginis Mariae (bộ lễ tôn kính Đức Trinh nữ Maria rất thánh) số 3 và số 5. Schubert thì có ca khúc Ave Maria bất hủ. Dvořák có tác phẩm thanh khí nhạc Stabat Mater (Mẹ đứng đó).

Qua nhiều giai đoạn, những sáng tác về Đức Mẹ đã phát triển thành một số thể loại âm nhạc mà nhiều tác giả trên thế giới đã có công hình thành và đóng góp tác phẩm hoặc muốn thử tài năng sáng tác của mình. Ở đây chúng ta bàn đến khía cạnh âm nhạc của hai thể loại nổi tiếng nhất: Magnificat và Stabat Mater.

Magnificat – Linh hồn tôi tán dương ngài

Magni cat còn được gọi là bài thánh ca của Đức Maria, thường được hát hay đọc trong phụng vụ Kitô giáo. Đó là một trong tám bài ca vãn (hymn) cổ xưa nhất và có lẽ là bài ca đầu tiên về Đức Mẹ. Bản văn của bài thánh ca này lấy trực tiếp từ Tin Mừng Luca (1, 46-55) thuật lại việc Maria lên tiếng ca ngợi Thiên Chúa và để trả lời người chị họ Elizabeth trong lần Mẹ đến thăm. Từ một bài thánh ca, Magni cat đã trở thành một thể loại âm nhạc với nhiều hình thức khác nhau.

Không chỉ có Giáo hội Công giáo dùng âm nhạc để tỏ lòng tôn kính Đức Maria. Trong thánh nhạc Anh giáo, Magni cat và Nunc dimittis (Giờ đây xin thả tôi tớ Ngài về” (Lc. 2, 29), còn gọi là bài ca của ông già Simêôn) là một phần thường quy của giờ kinh tối.

Người Việt Nam nặng tình mẫu tử nên cũng có nhiều bài ca về Đức Maria trong thánh ca phụng vụ cũng như các bài ca bình dân tôn giáo. Ngày nay âm nhạc về Đức Mẹ là một yếu tố ắt phải có của nhiều cách biểu hiện lòng tôn kính Đức Trinh Nữ trong đạo Công giáo.

Nhiều nhà soạn nhạc nổi tiếng như Thomas Tallis, Ralph Vaughan Williams, John Taverner… viết bộ Mag and Nunc cho hợp xướng a cappella hoặc với organ đệm. Gần đây nhất, năm 2011 nhà soạn nhạc người Anh Clive Strutt (1942) thuộc Giáo hội Chính thống Phục sinh đã cho công diễn bản Magni cat của mình có ca từ vừa tiếng Latin vừa tiếng Anh.

Từ thế kỷ XIV đến đầu thế kỷ XXI đã có khoảng 250 nhà soạn nhạc từ nhiều nơi trên thế giới đã sáng tác Magni cat với nhiều hình thức, thể loại khác nhau.

Stabat – Mẹ đứng đó

Một thể loại âm nhạc khác cũng được hình thành từ nhiều hình thức của một bài thánh ca, đó là Stabat Mater (Mẹ đứng đau khổ), xuất phát từ một bài thơ ở cuối thế kỷ XII, mô tả Đức Mẹ đứng cạnh thánh giá Chúa Giêsu. Từ đó đến các thế kỷ sau đã có nhiều nhà soạn nhạc Tây Âu sáng tác về đề tài này.

Có lẽ bản Stabat Mater của nhà soạn nhạc Tiệp Khắc Antonín Dvořák được biết đến và trình diễn nhiều nhất và sau đó là bản của Poulenc. Đang khi viết một tác phẩm thế tục, Dvořák đã ngừng lại, dồn hết mọi đau khổ của mình vào để sáng tác Stabat Mater sau cái chết của đứa con còn nhỏ của mình.

Với Poulenc, ông sáng tác Stabat Mater để kỷ niệm cái chết của bạn ông – nghệ sĩ Christian Bérard. Ban đầu, Poulenc định viết một Requiem cho biến cố này nhưng sau khi đi viếng Đức Trinh Nữ Đen tại Rocamadour (Tây Nam nước Pháp), ông đã thay đổi và chọn đề tài về Mẹ sầu bi.

Vivaldi lại xây dựng Stabat Mater cho giọng alto lĩnh xướng và dàn nhạc. Và đến Schubert thì lần đầu tiên Stabat Mater được viết bằng tiếng Đức với cấu trúc đồ sộ: Các giọng lĩnh xướng (soprano, tenor, bass), hợp xướng bốn bè SATB, dàn nhạc giao hưởng trung bình.

Sau ông, Stabat Mater của Oldroyd được viết bằng tiếng Latin và cả tiếng Anh, các Stabat Mater của Szymanowski và Bebenek có ca từ tiếng Ba Lan, sáng tác của Alfeyev sử dụng tiếng Nga.

TS NGUYỄN BÁCH

>> Dâng hoa Đức Mẹ: Phục hồi và cách tân kho báu của tổ tiên

The post Tháng dâng hoa, tìm hiểu về dòng nhạc Đức Mẹ appeared first on Đồng Hành.