LM MICAE TRẦN KIM CHINH

Chúa phán cùng môn đệ rằng:
Kẻ yêu Thầy ắt siêng năng giữ lời
Vậy khi Thầy đã về trời
Xin Cha đặc phái xuống nơi cõi trần

Đấng an ủi khắp muôn dân
Thế gian chẳng được như phần chúng con
Ngài Thần Chân Lý tinh khôn
Các con sẽ được ở luôn với Ngài

Người đời chẳng biết chẳng hay
Nhưng chúng con sống trong Thầy luôn luôn
Thầy trong Chúa Cha càn khôn
Vâng lời là đức kính tôn vẹn toàn

Kẻ yêu Thầy sẽ hân hoan
Được Cha yêu mến trao ban trọn mình
Người khôn giữ đạo phân minh
Thực thi Lời Chúa dạy mình sớm hôm

Còn phường giữ đạo lôm côm
Tránh xa Lời Chúa để ôm gian tà
Mở mồm chỉ biết điêu ngoa
Bán hồn cho quỉ để mà kiêu căng

Gioan 14, 15-21

The post Phúc âm diễn ca, Chúa nhật VI Phục sinh, năm A appeared first on Đồng Hành.

MARIA ĐẶNG TƯƠI thực hiện

Tại Trung tâm Mục vụ Sài Gòn, nơi Ngài ở hiện nay, vào tuổi 84, Đức Hồng y Gioan Baotixita vẫn minh mẫn ngồi trò chuyện, dù sức sức khỏe Ngài có yếu đi so với lần được gặp Ngài ba năm trước.

“Ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời”

• Đồng Hành: 25 năm trước Đức Hồng y đã chọn khẩu hiệu Như thầy yêu thương vào ngày được tấn phong giám mục. Vì sao Đức Hồng y chọn câu này?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Làm giám mục là để phục vụ, để theo Chúa, phục vụ cho nhiều người hơn, phục vụ trong yêu thương. Chúa đến, Chúa nhập thể làm người và yêu thương tất cả. Làm Giám mục là tiếp tục con đường đi của Chúa, vậy thì phải “Như Thầy yêu thương”.

• Đồng Hành: Trong cuộc đời phục vụ, hẳn Đức Hồng y có nhiều kinh nghiệm gặp Chúa?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đó là thời gian đầu làm Tổng Giám mục Giáo phận Sài Gòn. Sau giờ kinh tối, theo thường lệ, tôi chuẩn bị cho thánh lễ hôm sau. Bỗng nhiên, tôi nghe một tiếng nói hơi lạ: “Có điều gì làm cho người âu lo đến thế?”. Sau giây phút bàng hoàng, tôi nhận ra tiếng Chúa Giê-su nói nên thưa với Người rằng:

– “Lạy Chúa, Chúa biết con quen lối sống bình dị và thinh lặng của nông thôn. Còn nơi mới lạ ở đô thị này thì chuyện gì cũng được đưa lên giấy trắng mực đen, đưa lên Internet, cả chuyện tốt lẫn chuyện xấu, chuyện thật lẫn chuyện ảo, dễ tạo ra dư luận phân rẽ, dễ làm cho khoảng cách giữa người với người thêm sâu xa.

– Ngươi không thấy chính ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời sao? Người không biết hậu quả của dư luận đó đưa ta đến đâu ư? Ngươi không nhớ rằng bước theo ta cũng có nghĩa là đồng hành với ta trên đường thập giá ư?

– Lạy Chúa, thật ra con đã học biết điều đó, thế nhưng Chúa biết khả năng của con là giới hạn.

– Ta hiểu thấu lòng người và đồng cảm với người. Chính vì thế mà ta đã gởi và tiếp tục gỏi Thánh thần mà Chúa Cha đã trao ban cho ta, để Người luôn dẫn dắt người qua từng chặng thử thách cam go. Ngươi có tin vào Người không?

– Thưa Chúa, con tin.

Chợt tỉnh lại, tôi không còn nghe thấy Người nữa nhưng vẫn cảm nhận một thứ ánh sáng và sức mạnh huyền diệu còn lan tỏa…

Con người thường giải quyết vấn đề bằng quyền lực

• Đồng Hành: Câu chuyện của Đức Hồng y cho thấy có nhiều thách thức trong cuộc sống của con người bé mọn…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Con người trong gia đình, trong xã hội, trong Giáo hội có nhiều khó khăn, nhiều vấn đề giải quyết. Và thường họ giải quyết bằng sức mạnh của quyền lực, của thế lực, thậm chí cả bạo lực. Người Ki-tô hữu cũng dễ theo thói đời, bỏ quên sức mạnh của tình yêu mà Thiên Chúa đã đổ vào lòng họ. Chúng ta cũng dễ quên rằng Chúa Giê-su yêu thương và hi sinh cho ta được sống dồi dào, là để cho chúng ta cũng biết yêu thương và hi sinh cho nhau như vậy.

Tạ ơn Chúa đã gởi đến một vị chủ chĂn trÀn đây tình yêu thương như khẩu hiệu “Như ThẦy yêu thương”

Đức Giám mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám quản Tông tòa Tổng Giáo phận Sài Gòn

Tôi vẫn thường xuyên cầu nguyện cho người người ghi khắc vào tâm trí: Thiên Chúa là tình thương, đạo Chúa là đạo yêu thương, sống đạo là mến Chúa và yêu người. Mến Chúa đi đôi với yêu người. Mến Chúa còn là thực thi ý Chúa trong đời sống gia đình, cộng đoàn và xã hội.

• Đồng Hành: Đức Hồng y vừa nhắc đến gia đình. Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn năm 2018 là năm đồng hành cùng các gia đình trẻ. Đức Hồng y cũng đã từng dịch cuốn sách nhỏ về tâm lý nữ giới đối chiếu với nam giới. Vì sao phải đối chiếu, thưa Đức Hồng y?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đối chiếu để hiểu nhau. Nó soi sáng cho mỗi người đổi mới sự hiểu biết về chiều sâu đời sống con người, nam cũng như nữ, trong gia đình cũng như trong cộng đồng. Đổi mới sự hiểu biết sẽ giúp đổi mới cách giáo dục trong gia đình và trong học đường, đổi mới cách tự rèn luyện bản thân trong trường đời. Đặc biệt đổi mới giúp người trẻ đón nhận gia đình như quà tặng của Đấng Tạo hóa, vì sự sống và sự phát triển của gia đình nhân loại.

• Đồng Hành: Thưa Đức Hồng y, môi trường sống hiện nay khiến mọi người, nhất là các thành viên trong gia đình ít dành thời gian cho nhau…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Điều đó rất nguy hại, nhất là cho gia đình và trẻ em. Có một bài thơ của tác giả vô danh mà tôi rất thích:

• Đồng Hành: Dấu nhấn nào với Đức Hồng y khi bước theo Thầy trên đường tình yêu cứu độ?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Có bốn dấu nhấn như sau:

– Một là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương nhập thể làm người và bước theo Chúa hòa nhập vào đời sống nhân loại.

– Hai là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương phục vụ cho sự sống con người và bước theo Chúa dấn thân phục vụ đời sống nhân loại.

– Ba là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương hi sinh đến cùng và bước theo Chúa hiến thân cùng hiến mạng sống mình vì sự sống của nhân loại.

– Bốn là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương đổi mới sự sống con người và bước theo Chúa mở rộng nước Chúa cho nhân loại.

• Đồng Hành: Xin cảm ơn Đức Hồng y!

The post Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: 25 năm đi cùng khẩu hiệu ‘Như Thầy yêu thương’ appeared first on Đồng Hành.

Bài thánh ca Con hân hoan (bước lên bàn thờ Chúa) xuất hiện trong danh mục thánh nhạc Việt Nam vào đúng năm tôi chào đời (1957). Lúc đó, chủng sinh Kim Long chưa được ai dạy phải viết thánh ca như thế nào mà chỉ có một may mắn được sống gần người thầy luôn sẵn sàng giúp đỡ, khuyến khích là Linh mục – Nhạc sĩ Ngô Duy Linh. Khi tôi viết những dòng này, bài thánh ca ấy vẫn còn nguyên nét hân hoan của giữa thế kỷ trước.

Tác giả, Linh mục – Nhạc sĩ Kim Long là một trong những cây đại thụ của nền thánh nhạc Việt Nam bên cạnh các cố Linh mục – Nhạc sĩ Tiến Dũng, Hoàng Kim và Đức Giám mục Nguyễn Văn Hòa.

Những bước khởi đầu đến với bình ca và thánh nhạc

Mới 8 tuổi, cậu bé Kim Long đã tham gia ca đoàn nơi mình sinh ra, Giáo xứ Bách Tính, Giáo phận Bùi Chu. Khi ấy cậu hát lễ chỉ bằng tiếng Latin. Hát thuộc lòng tuy không hiểu nhưng những bài bình ca đầu tiên đó đã ảnh hưởng rất nhiều đến tâm thức và ý hướng dấn thân cho thánh ca mà cha Kim Long luôn quý trọng và theo đuổi.

Năm 10 tuổi, cậu Kim Long vào Trường Thử và lớn lên trong tâm tình nơi những bài thánh ca đầu tiên của Nhạc đoàn Lê Bảo Tịnh, Nhạc đoàn Sao Mai, trong đó có bài thánh ca Con sẽ bước lên bàn thờ (lời: Hoàng Ngô – nhạc: Hoàng Phúc).

Vào thời đó, linh mục thường đọc Thánh vịnh trước khi bước lên bàn thờ. Cậu Kim Long thấm đẫm niềm hân hoan từ bài thánh ca này cũng như một số bài tương tự của vài tác giả khác (như Tiến Dũng, Huyền Linh, Hương Phong, Liên Thắng…) với mơ ước sớm đến ngày mình cũng được bước lên bàn thờ. Trong tâm tình này, với nguyện vọng tha thiết nhất của một người đi tu làm linh mục, giai điệu của bài thánh ca Con hân hoan đã bật lên một cách tự nhiên:

Con hân hoan bước lên bàn thờ Chúa,
Chúa là hoan lạc tuổi xuân xanh con.
Con nâng muôn phím tơ ngợi khen Chúa,
tiếng lòng rung nhịp với muôn tâm hồn.

Bài thánh ca này là bước khởi đầu cho “tiếng lòng” của một linh mục – nhạc sĩ mang đầy tâm huyết với thánh ca.

Khi lên đại chủng viện, vào năm 1960 Con hân hoan được ra mắt trong tập bài hát mang tựa đề Suối thiêng (tập 6 của loạt sách bài hát thánh ca Minh nhạc do Đa Minh Thiện Bản phát hành). Cũng trong năm này, bài thánh ca Kinh hòa bình bất hủ đã được khai sinh. Và ngay năm sau, tập thánh ca Ca lên đi đầu tiên (đến nay có 25 tập) ra đời, do Nhà in Nguyễn Bá Tòng thực hiện.

Trong những bước đi ban sơ này, thầy Kim Long còn may mắn khi có được sự đồng cảm, khích lệ của hai người vừa là đàn anh, vừa là thầy mới du học về, đó là Nhạc sĩ Hải Linh và Linh mục Ngô Duy Linh. Tuy nhiên, lúc này việc tu học là quan trọng và thầy Kim Long phải cố gắng dung hòa giữa thánh nhạc với chương trình huấn luyện tại chủng viện.

Mỗi cây đại thụ sáng tác theo mỗi hướng

Sau khi đạt được nguyện vọng tha thiết nhất đời mình là lãnh nhận tác vụ linh mục vào ngày 14 tháng 5 năm 1968, cha Kim Long được cử đi du học tại Giáo hoàng Học viện về Thánh nhạc ở Roma.

“Tôi chọn chuyên ngành Bình ca (và dĩ nhiên còn phải học những môn khác nữa như hòa âm, đối âm, hay là tẩu khúc…) vì nghĩ rằng bình ca thuộc về phụng vụ, có những giá trị đặc biệt đem lại ánh sáng cho việc sáng tác thánh ca của mọi thời đại”, ngài đã chia sẻ như vậy.

Nhiều người cho rằng linh mục trẻ Kim Long đã chọn sai hướng vì từ năm 1965 Công đồng Vaticano II đã khuyến khích việc sử dụng tiếng bản xứ trong phụng vụ. Trong khi đó, bình ca không thể rời khỏi tiếng Latin. Tuy học và tốt nghiệp về bình ca ở bậc Magistero (tương đương với tiến sĩ) nhưng nhạc sĩ Kim Long không bao giờ có ý định sáng tác một bài bình ca nào cả. Ngài chủ trương học lấy tinh thần bình ca như một ngôn ngữ diễn đạt bản văn phụng vụ tiếng Việt chứ không “Việt hóa bình ca” bằng cách dịch ra từ lời ca Latin của các ca khúc Gregoriano như có người đã định hướng sai lầm.

Nếu khi còn bé, vẫn hát được tiếng Latin dù không hiểu thì giờ đây, ngài hiểu hơn ai hết tư tưởng của Đức Giáo hoàng Pi-ô XII rằng, khi được hát lên, nhạc bình ca như một bản dịch giúp chúng ta hiểu được bản văn hơn. Từ đó, Linh mục – Nhạc sĩ Kim Long đã tìm ra một hướng đi rõ rệt cho con đường sáng tác thánh ca của mình: Khảo sát cách hình thành và gắn bó giữa lời và nhạc trong bình ca để tìm cách tốt nhất dùng âm nhạc chuyển đạt ca từ tiếng Việt trong các bài thánh ca. Ngài chọn hướng đi riêng cho mình: Viết thánh ca, nghĩa là nhạc có lời và trong phụng vụ thì lời quan trọng hơn, còn âm nhạc chỉ là phương tiện chắp cánh.

Dù cách biệt tuổi tác, bốn đại thụ của thánh nhạc Việt Nam trên đây vẫn như những đồng nghiệp thân thiết với nhau. Tuy mỗi người có hướng đi riêng nhưng đều chung một mối quan tâm là thánh nhạc Việt Nam như Linh mục – Nhạc sĩ Tiến Dũng đã từng chia sẻ với tác giả của Kinh hòa bình: “Ông Kim Long ơi, tôi với ông tuy có nhiều khác biệt… nhưng phải dẹp đi tất cả để lo cho thánh nhạc Việt Nam”.

Tuy tốt nghiệp về bình ca ở bậc Magistero (tương đương tiến sĩ) nhưng cha Kim Long không bao giờ có ý định sáng tác một bài bình ca nào cả.

Có người thắc mắc, có chăng sự “phân công nội bộ” hay sự thỏa thuận giữa các nhạc sĩ ấy. Thắc mắc ấy cũng dễ hiểu vì từ năm 1992, khi Ủy ban Thánh nhạc Việt Nam được hình thành, trong cương vị Tổng Thư ký, hằng tháng cha Kim Long luôn đến bàn thảo với vị Phó ban là cha Tiến Dũng (Trưởng ban là Đức Giám mục Phao-lô Nguyễn Văn Hòa). Nhưng cha Kim Long cho biết: “Không hề có ‘phân công nội bộ’. Mỗi người một cảm nghiệm, mình cảm nghiệm thế nào thì làm theo cách đó như người nghệ sĩ, không nên gò bó trong một khuôn khổ nào. Phần tôi chọn bình ca để học hồi còn ở Roma, nhưng lại chọn dấn thân cho thánh ca”.

“Chúa chọn con chứ con chẳng có gì”

Trong đêm thánh nhạc mừng kim khánh linh mục của mình tại Trung tâm Mục vụ Sài Gòn trong tháng 4-2018, cha Kim Long đã chia sẻ: “… 50 năm nay tôi luôn suy niệm: “Không phải con chọn Thầy mà chính Thầy đã chọn con”. Chúa chọn con chứ con chẳng có gì cả. Ngay trong gia đình con không ai biết hát. Mẹ con thậm chí còn không biết đọc. Thế mà Chúa đã cho con một chút khả năng để phục vụ…”.

Với tâm tình đó, cha Kim Long muốn trao lại cho các thế hệ nhạc sĩ hai chìa khóa để phục vụ thánh nhạc hiệu quả: Năng khiếu và kỹ thuật.

Năng khiếu là khả năng Chúa ban cho, người năm nén, kẻ một nén. Nhưng có năng khiếu không chưa đủ, Chúa muốn chúng ta phải góp phần của mình vào để sinh lợi từ nén bạc Người trao. Phần đóng góp đó chính là việc học hỏi, trau dồi kỹ thuật để phát triển năng khiếu thêm cho tốt và đúng hướng hơn. Nhiều tác giả viết được vài bài may mắn được nhiều người biết và dùng đến thì dễ ngại học hỏi thêm và tự bằng lòng với kết quả trước mắt. Chân trời âm nhạc vô biên, không nên tự mãn với những thành công nhỏ bé.

Vào ngày 24-6-2006, trước các thử nghiệm những cách thức mới để thu hút nhiều người đến với thánh lễ, khi thấy người ta sử dụng guitar và tambourines trong thánh lễ, nguyên Giáo hoàng Benedict XVI đã nói: “Có thể hiện đại hóa thánh nhạc nhưng không nên đi ngoài truyền thống của ca khúc Gregorian và thánh nhạc hợp xướng đa âm”. Linh mục – Nhạc sĩ Kim Long đã và vẫn đi với ơn Chúa trên con đường xuất phát từ bình ca.

The post Linh mục – Nhạc sĩ Kim Long: Học bình ca, cả đời viết thánh ca appeared first on Đồng Hành.

Nhiều thế hệ người Công giáo và người Việt nói chung biết Cha Yuse Tiến Lộc là Voi Hoạt Bát, là Trưởng Voi, nhưng còn khá nhiều người không biết cha là một nhạc sĩ sáng tác. Trong lần đến giao lưu với anh em Dàn nhạc Harmonica Việt Nam (VNHO), cha nói cha chỉ “khoe” hai bài: Anh em ta về và bài Gặp gỡ Đức Ki-tô. Nhiều bạn trẻ đã ồ lên vì những bài này hát từ nhỏ mà không biết tác giả của nó đang ngồi nói chuyện rất ấm áp, thân tình với mình ngay tại đây.

Đến với harmonica từ một cái tát

Cha Tiến Lộc kể, cây harmonica là chiếc cầu nối đầu tiên đưa cha đến với âm nhạc. 

Trong một lần đi chơi, thấy cây harmonica của ai để trên bàn, cậu bé Tiến Lộc đã cầm lên thổi. Thế rồi chủ nhân của chiếc kèn đã nổi giận cho một cái tát vì thổi kèn của người khác như vậy là mất vệ sinh. “Tôi biết thổi harmonica là nhờ cái tát đỏ. Trẻ con mà, thấy kèn là đưa lên thổi thổi. Có lẽ ân hận vì tát tôi nên hôm sau ông ấy đưa chiếc kèn đến cho tôi. Năm 10 tuổi, di cư vào Nam, vật quí nhất tôi mang theo là chiếc harmonica”, Cha Tiến Lộc kể.

Từ khi có chiếc kèn, Cha đi Sói Con, các bài Sói Con cha thổi thuộc hết. Trong đoàn cha được bầu chức quản ca, ghi các bài hát và thổi harmonica cho anh em hát.

“Âm nhạc nó vào mình từ cái thuở bé như thế”, Cha nói. 

Một cơ duyên nữa đem cha Tiến Lộc đến với âm nhạc đó là lúc bé được giúp lễ cho Cha Gioan Lasan Nguyễn Văn Vinh, là nhạc sĩ sáng tác đầu tiên của Việt Nam, học Nhạc viện Paris (xem thêm Cuộc đời Cha chính Vinh). Khi ấy các ca đoàn thiếu giọng nữ, các ca đoàn dựng nên thì có ¾  là giọng nam. Thế rồi cha Vinh lựa mấy chú giúp lễ. Cậu bé Lộc được cha Vinh chọn vào hát bè… soprano. Âm nhạc của cậu bé Lộc được giáo dục từ lúc đó.

“Tôi có biết đôi chút âm nhạc nên trở thành nhạc sĩ sáng tác “bất đắc dĩ”. Vì đi hướng đạo cho nên phải sáng tác nhạc để  anh em hát cho vui. Nhờ cái trường hợp bất đắc dĩ như thế nên người ta cứ gọi tôi là “nhạc sĩ Tiến Lộc” thì tôi xấu hổ lắm, mặc dù sáng tác ca khúc hơn 300 bài”, cha Tiến Lộc chia sẻ.

Cách học sáng tác độc đáo

Trong hồi ký Nén bạc và Dấu chân voi cha có kể lại việc học sáng tác nhạc. 

“Tôi không có khả năng để sáng tác những bài nhạc lớn, dù đã học hàm thụ tất cả các giáo trình của Nhạc sĩ Tiến Dũng. Nhưng vì nhu cầu sinh hoạt giới trẻ, Thiếu nhi Thánh thể, Hùng tâm Dũng chí, Hướng đạo cho nên tôi đã tập viết nhạc. Điều này tôi học từ cha Tiến Dũng.

Trong các tập viết ca khúc thì ngài dạy: Nếu muốn sáng tác nhạc, trước tiên là thực tập viết lời bằng các lấy một số bài hát dân ca và những bài hát phổ biến của nước ngoài tập đặt lời vào. Đặt lời vào xong rồi thấy mình điều chỉnh được lời vững rồi, niêm vận cước vận hẳn hoi rồi bấy giờ đến phần tập đặt nhạc. Lấy những câu ca dao hay những ý tưởng Việt ngữ đặt nhạc vào, khi đứng vững trên hai chân rồi thì anh hãy sáng tác cả nhạc lẫn lời.

Ngay từ những năm cuối ở Đệ tử (1963-1964) tôi đã viết lời cho gần bốn chục bài hát, trong đó có những bài còn sống đến bây giờ như bài Kìa nhìn xem trên kia là nhạc Pháp, tôi dịch sát nghĩa với các bộ điệu”.

Cha Tiến Lộc kể sau này cha cũng áp dụng cách học sáng tác kể trên cho cha Quang Uy, khi cha Uy mới bắt đầu sáng tác. Cha Quang Uy viết tiếng Việt rất giỏi cho nên đặt lời cũng rất hay.

Sau thời gian cha Tiến Lộc đi tù về thì Cha Quang Uy và Văn Khoa khoe đã làm được 200 bài. 200 bài hát này rất giá trị và hay được nhiều ca đoàn bây giờ hát lại.

Từ kinh nghiệm sáng tác nhạc bằng cách đặt lời vào nhạc rồi đặt nhạc vào lời của người khác, rồi sau cùng sáng tác ra bài của mình vẫn còn tiếp diễn. Sau này, bài Anh em ta về là nhạc và lời của cha Tiến Lộc được cha Võ Tá Khánh (Trăng Thập Tự) viết thêm lời vào để dạy giáo lý. Bài Gặp gỡ đức Ki-tô thì được cha Quang Uy viết thêm 8 lời để biến thành Trường ca Đức Ki-tô.

Cha Tiến Lộc còn nhiều bài viết chung với người khác từ những chuyến đi sinh hoạt. Từ một ý tưởng do người khác gợi ý là cha viết được một bài nhạc. Những bài nhạc từ ý hoặc lời của người khác do Cha Tiến Lộc viết nhạc, hoặc từ nhạc của người khác mà cha viết lời lên đến gần 100 bài. Những bài do cha sáng tác cả nhạc và lời cũng trên dưới 100. Sau này lác đác những bài giáo lý nho nhỏ cũng được ngót 100 bài.

Những kinh nghiệm sáng tác hiệu quả này, cha lại đem đến chia sẻ trong các lớp linh hoạt viên. Cha khuyến khích anh em sáng tác nhạc đơn giản cho giới trẻ. Từ đó những linh hoạt viên lứa đầu như Ý Vũ, Việt Dũng, Lê Đức Hùng, Khắc Dũng (nhóm Lửa Hồng) đã có những sáng tác đầu tay. Sau này họ thành những nhạc sĩ Công giáo viết rất đều tay.

The post Gọi tôi là ‘Nhạc sĩ Tiến Lộc’ thì tôi xấu hổ lắm appeared first on Đồng Hành.

Tôi muốn nhìn lại về Cha Triết qua hình ảnh một nghệ sĩ của Chúa.

Lớp ca trưởng đầu tiên

Mùa hè năm 1982, tôi phụ trách ca đoàn Nhập Thể của Giáo xứ Bình Lợi. Tôi được cử đi học lớp ca trưởng tại Nhà thờ Gia Định do linh mục phó xứ Giuse Nguyễn Hữu Triết tổ chức cho những người hoạt động ca đoàn tại các nhà thờ trong hạt Gia Định. Lúc đó, việc tổ chức một khóa học quy mô về thánh nhạc như vậy là một sự cố gắng đáng nể phục.

Với tôi, đây là một biến cố lớn, thay đổi cả hướng chọn nghề của mình để chuyên tâm theo nghiệp âm nhạc, cách riêng là thánh nhạc, cho đến hôm nay. Có hai nguyên nhân:

– Người thầy dạy nhạc cho khóa học được cha Triết mời đến giúp là một sĩ quan quân nhạc của chế độ cũ vừa mới xong thời gian học tập cải tạo về. Ông tốt nghiệp tại Mỹ và đã từng chỉ huy dàn nhạc Boston Philharmonic Orchestra.

– Được gần gũi với cha Triết, là người dấn thân vào công cuộc xây dựng nền thánh nhạc theo đúng hướng của Giáo hội.

Do những lý do tế nhị của hoàn cảnh chung, trong suốt gần một năm học, không ai trong chúng tôi biết được tên thật của thầy là gì! Có khi nghe cha Triết gọi là thầy Lý, có khi là thầy Huyến và trong tài liệu học lại ghi là thầy Phạm Hoàng Anh.

Một số anh chị gạo cội trong các ca đoàn của nhà thờ Gia Định thì quả quyết rằng “Lý” không phải là tên của thầy mà là bút hiệu Nguyễn Lý của cha Triết. Một thời gian sau, tôi mới có dịp tập cho các ca đoàn ba sáng tác đã từng ghi dấu ấn trong tâm hồn những người yêu thánh ca với tên tác giả Nguyễn Lý như: Tin hay không tin, Thánh Tâm, Kinh đêm.

Khi đó, tôi có thắc mắc là những sáng tác này mang nhiều cảm xúc chủ quan, có gì đó không hoàn toàn giống như chủ trương, hướng đi mà cha Triết đang theo đuổi là phục hồi thánh nhạc theo truyền thống Giáo hội, sáng tác có tính nghệ thuật khách quan.

Những điều này biểu hiện qua kỹ thuật sáng tác, áp dụng thủ pháp khai triển chủ đề âm nhạc.

Vào khoảng sau Tết năm 1985, thầy Huyến (lúc này chúng tôi đã biết tên thật của thầy là Trần Văn Huyến) gặp chúng tôi và đề nghị giúp chép nhạc, in ronéo cho tập thánh ca Lời ca Phụng vụ mùa Chay và Phục Sinh, trong đó có sáng tác của tôi cho Ca Nhập lễ và Ca Hiệp lễ Chúa Nhật IV Mùa Chay.

Thầy Huyến nói, hiện đang có nhiều khó khăn khiến bên Giáo xứ Gia Định không thể tiếp ttục thực hiện việc in ấn. Đến lúc này, tôi mới được biết cha Triết cùng với thầy Huyến và Nhạc sĩ Trần Anh Linh đã âm thầm làm việc nhiều năm qua để có những sáng tác thánh ca bám sát lời của phụng vụ theo chủ trương nói trên. Cần nói thêm, Nhạc sĩ Trần Anh Linh (1932 – 2006) là tác giả của một số bài thánh ca nổi tiếng như Niềm tâm sự, Chúa ở lại thôi. Khi sang Mỹ, ông hợp tác với nhạc sĩ Trần Chúc, Lê Văn Khoa để thành lập ban hợp xướng Ngàn Khơi.

Lúc này tôi mới được biết bút danh Nguyên Hữu là của Nhạc sĩ Nguyễn Hữu Triết, được cha sử dụng cho một giai đoạn sáng tác mới của mình. Từ thứ Tư lễ Tro năm đó tôi bắt đầu phụ trách công việc thực hiện sách thánh ca cho nhóm của cha Triết, một công việc khá là nhạy cảm lúc bấy giờ. Cũng từ đó tôi được tiếp xúc gần hơn với nhạc sĩ Nguyên Hữu, một trong số ít nhạc sĩ Công giáo đi đầu trên con đường trở về nguồn thánh nhạc.

Đến Chúa Nhật I Mùa Phục sinh năm 1987, toàn bộ những tập bài hát theo lễ nghi Phụng vụ của nhóm mới được in xong. Bản in lụa cuối cùng được hoàn thành. Một trăm ấn bản chờ làm bìa cứng. Tạ ơn Chúa đã gìn giữ tôi bình an. Chúng tôi mừng vui, thở phào nhẹ nhõm mặc dù đây mới chỉ là tài liệu lưu hành nội bộ.

Hoạt động tích cực trong Ban Thánh nhạc

Cũng trong khoảng thời gian này, Ban Thánh Nhạc của Tổng Giáo phận Sài Gòn bước đầu được hình thành, tuy chưa chính thức, trên tinh thần tự nguyện tham gia của một số nhạc sĩ Công giáo được mời gọi. Tôi lại có cơ hội làm việc gần hơn với cha Triết khi cha đảm đương nhiệm vụ thủ quỹ của Ban Thánh nhạc.

Dù bận rộn rất nhiều với công việc của một linh mục phó xứ, hoạt động sáng tác của nhóm các nhạc sĩ nói trên, nhưng cha Triết gần như rất ít vắng mặt trong các buổi họp thường kỳ của Ban Thánh nhạc, từ việc duyệt bài đến các công tác tổ chức.

Hoạt động của Ban Thánh nhạc lúc này cũng chỉ âm thầm diễn ra tại nhà riêng của ông bà cố của Linh mục Giuse Tiến Lộc. Vì vậy, tôi càng gắn bó hơn với những hoạt động thánh nhạc của cha Triết. Sau này, khi sống và làm việc hơn 10 năm tại Đức, tôi vẫn liên lạc thường xuyên với cha, không chỉ để thăm hỏi mà còn ủng hộ phần nào về vật chất cho công việc mà cha phụ trách với Ban Thánh nhạc.  

Khi trở về nước vào giữa năm 1998, gặp lại cha Triết, tôi thật xúc động khi được cha ký tặng bản in chính thức vừa hoàn tất của các tập thánh ca nói trên. Bây giờ mang một diện mạo mới với tên gọi Phụng ca quanh năm, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh, 1998, do Tòa Giám mục Sài Gòn chủ biên với imprimatur của Giám mục Phụ tá Louis Phạm Văn Nẫm.

Không chỉ hoạt động thánh nhạc như một nhạc sĩ sáng tác, không chỉ sưu tầm cổ vật thánh như một nhà khảo cổ, cha Triết còn là người quan tâm rất nhiều đến những tác giả, soạn giả về âm nhạc và văn hóa Công giáo. Sau lễ Phục sinh năm 2021, tôi khá bất ngờ khi nhận được email của cha xin góp ý chuyên môn âm nhạc cho hai bài viết của ngài:

– Cánh gà sân khấu: Viết nhằm mục đích “đưa tâm trí những ai có thành tâm thiện chí, yêu âm nhạc, yêu văn hóa nói chung và văn hóa Việt Nam nói riêng về cái nguồn, về cái kẻ trồng cây ấy… Quả thật, chúng ta còn nợ Giáo hội Công giáo một lời cảm ơn”.

 – Một thoáng tân nhạc Việt Nam, từ 1938 đến nay.

Cha thường nói tôi nếu biết những tác giả Công giáo nào với những sáng tác nào của họ, không cứ gì về âm nhạc, thì giới thiệu để cha mua sách sưu tầm cho thư viện của Tòa Tổng Giám mục. Riêng với tôi, cha sưu tầm gần như đủ những sách chuyên khảo về âm nhạc mà tôi đã biên soạn.

Vào tháng 4 năm nay, khi biết tôi sắp cho ra mắt cuốn Từ điển giải thích thuật ngữ âm nhạc, cha Triết đã là người đặt mua đầu tiên cho thư viện Công giáo!

Hôm nay, khi linh mục nhạc sĩ Nguyễn Hữu Triết đã ra đi khỏi thế gian, cũng như nhiều người khác, tôi cảm thấy buồn, mất mát nhưng lại tin rằng cha đã hoan hỷ trong Cung Lòng Chúa như những câu thánh vịnh mà cha đã ghi ở đầu bản in Phụng ca quanh năm của mình:

Trọn cuộc đời con hát mừng Thiên chúa,

Bao năm con sống đàn ca Tình Ngài.

Nguyện tiếng lòng con làm vui ý Chúa,

hồn xác con đây hoan hỷ trong Ngài.

(Tv 103, 33 – 34)

The post Cha Giuse Nguyễn Hữu Triết qua hình ảnh một nghệ sĩ của Chúa appeared first on Đồng Hành.

Chẳng biết từ khi nào, tôi cảm mến vị linh mục bình dân, chánh xứ một giáo xứ lớn, ở giữa đất Sài Gòn hoa lệ này. Có lẽ bởi lân la hỏi chuyện rồi viết loạt bài về thú chơi đồ cổ của ngài, mà đa phần là cổ vật Công giáo chăng! Mà điều đó có quan trọng gì đâu! Quan trọng là tôi nhận thấy ở ngài một sự uyên bác, thâm sâu, một tấm lòng thương yêu người nghèo vô vị lợi, một người cha hiền lành và là một linh mục vui tươi, dí dỏm nữa.

Nhớ ngày đó, mê kho sách cổ của ngài, rồi thích thú với hàng trăm cổ vật ở Giáo xứ Tân Sa Châu, cứ thỉnh thoảng, ghé ngài nghe ngài kể câu chuyện đồ cổ, với lối nói bình dân, ngài kể cho tôi nghe lịch sử của từng món đồ có trong nhà, rồi những cuốn sách có từ thời nào, ai viết, đã bao nhiêu năm. Thường thì những cuốn sách đó có tuổi đời hơn tôi rất nhiều, vài chục, có khi lên đến trăm tuổi. Thế rồi loạt bài Khám phá kho đồ cổ cha Triết ra đời.

Cũng nhờ đó, tôi biết được thêm về lịch sử Việt cũng nhưng lịch sử truyền giáo của Giáo hội Việt Nam. Chẳng hạn như cây thánh giá của vua Bảo Đại, các cuốn sách của Trương Vĩnh Ký, tranh xưa… Nhiều lúc thấy cái này lạ, cái kia lạ, tôi hỏi.

Bằng một giọng bình dân dí dỏm rất riêng, ngài nói: “Thì ông thêm vô mới có chớ làm sao có, ngu thế!”. Cách nói chuyện của ngài, làm tôi thấy ấm áp, thân thương như đang sống giữa một giáo xứ truyền giáo của giáo phận truyền giáo vậy.

Nhưng đâu chỉ có thú mê đồ cổ! Cha còn tổ chức hoặc hướng dẫn giáo dân tổ chức nhiều hoạt động, nhiều chương trình cho người nghèo đang mưu sinh ở Sài Gòn: Bàn ăn yêu thương, xe bánh 2.000 đồng, bình nước miễn phí, gian hàng không đồng… Khi Sài Gòn bùng dịch, cũng chính nơi Giáo xứ Tân Sa Châu là một trong những nơi có sáng kiến để nâng đỡ người khó khăn, giúp họ vượt qua dịch bệnh.

Chưa kể, hiếm có giáo xứ nào ở Sài Gòn mà luôn mở toang cánh cổng như Tân Sa Châu. Thắc mắc thì nghe giáo dân nói cha muốn thế. Để chi? Để trời trưa nắng nóng, thì dưới tàng cây, chiếc ghế đá, hiên nhà thờ là nơi nghỉ ngơi của cô bán ve chai, chú bán vé số, anh shipper…

Nếu ngài không là một mục tử dấn thân, yêu thương người nghèo khổ, làm gương cho con cái trong giáo xứ, thì có lẽ những hoạt động bác ái ấy đã không có nơi giáo xứ Tân Sa Châu này. 29 năm, từ 1993 đến 2022, chánh xứ Tân Sa Châu, chắc chắn ngài để lại không ít gương lành cho giáo dân nơi đây! Tôi cảm phục ngài ở điều đó.

Cha Giuse Nguyễn Hữu Triết cũng là một con người cầu nguyện. Tôi thường thấy ngài cầu nguyện, hay lần hạt sau lễ chiều. Hình ảnh một linh mục cao niên, đi đi lại lại trong sân nhà thờ, làm cho người ta cũng cảm thấy muốn trở nên sốt mến hơn việc thiêng liêng.

Có một lần, sau lễ, ngài gọi tôi và tặng cho tôi một bức tượng Đức Mẹ, lạ lạ, đẹp đẹp, rồi ngài dặn: “Nhớ lời cha, cầu nguyện với Đức Mẹ nghen con!”.

Thú thật, hồi đó, tôi chẳng mấy khi chạy đến với Mẹ. Nhưng rồi sau đó, tôi đến với Mẹ nhiều hơn và chính Mẹ đã dẫn tôi đến với Giê-su con Mẹ, trong một chiều mưa tại Lavang!

Hôm nay, có con bé cúi đầu trước linh cữu cha, nhớ về cha, vị linh mục thích sưu tầm cổ vật Công giáo đã về với thiên thu, vĩnh hằng, nơi có Đấng mà cha tôn thờ đang dang tay ôm cha vào cung lòng của ngài. Cám ơn cha, nhớ cha: Linh mục Giuse Nguyễn Hữu Triết.

• Linh mục Giu-se Nguyễn Hữu Triết là thành viên Ban Cố vấn tạp chí Đồng Hành. Ngài luôn động viên Ban Biên tập, có những góp ý thiết thực để nội dung Đồng Hành ngày càng tốt hơn. Khi thì gặp gỡ trao đổi trực tiếp, lúc gọi điện, lúc thì gửi email… cha luôn đau đáu với nội dung của Đồng Hành, mong muốn Đồng Hành là một kênh làm tông đồ qua lĩnh vực văn hóa, truyền thông.

• Cha trả lời phỏng vấn, viết bài trong rất nhiều chuyên đề quan trọng của Đồng Hành: Chuyên đề về người Công giáo mê tín với bài Tin lời thầy bói là chối bỏ quyền năng Chúa; Chuyên đề Bảo tồn văn hóa vật thể Công giáo: Đừng khoanh tay nhìn cổ vật nhà thờ chảy máu; Hát nhiều nhưng chưa đúng phụng vụ…

The post ‘Ông cha đồ cổ’ Giuse Nguyễn Hữu Triết đã hóa thiên thu appeared first on Đồng Hành.

Từ bốn tu sĩ Việt Nam ban đầu

Đón chúng tôi tại nhà ga chính của thủ đô Berne là một người đàn ông trang phục hết sức đơn giản, trong khi chúng tôi lại run cầm cập dù mặc nhiều áo ấm. Người tài xế hết sức thân thiện và đơn sơ này là linh mục Martin Lê Quốc Tuấn. Trông cha giống như một người đàn ông lao động, cần cù của đời thường hơn là một linh mục.

Sau gần một tiếng đồng hồ chạy xe qua các xa lộ, đường làng phủ đầy tuyết, xe chúng tôi leo con dốc nhỏ để vào sân tu viện mang tên Đức Mẹ Fatima tại vùng Orsonnens. Theo tinh thần và truyền thống Xitô, mọi tu viện của Dòng đều được dâng hiến cho Mẹ Maria. Tu viện nằm trên một quả đồi nhỏ cách nhà ga làng Romont khoảng vài cây số.

Mặc dù đã được xem trước những hình ảnh của tu viện này trên các trang web với những ngọn đồi xanh ngát bao quanh với các ngôi nhà nhỏ, xinh xắn, với những sắc hoa rực rỡ trong vườn, bầu trời xanh ngát mùa hè, những nhóm sinh hoạt Công giáo từ khắp nơi đổ về… nhưng chúng tôi khá ngạc nhiên trước cảnh ngôi nhà trên 100 tuổi sơn vôi trắng, các cánh cửa sổ màu đỏ và nổi bật trên màu trắng của cả trời tuyết như thế này. Thật đẹp và vắng lặng một cách thánh thiện.

Quang cảnh làm chúng tôi liên tưởng đến tu viện Xitô Orsonnens lúc mới được hình thành vào ngày 15-8-1979 với sự hiện diện của chỉ bốn anh em tu sĩ Xitô Việt Nam, những thành viên đầu tiên của Cộng đoàn.

Tòa nhà này vốn là một ký túc xá của trường chuyên dạy nữ công gia chánh cho các nữ sinh do các soeurs Ursulines địa phương điều hành. Xã hội hiện đại khiến cho ngày càng thiếu vắng người gởi con vào học ký túc xá đến nỗi các soeur phải quyết định bán trường. Nhưng khi biết các cha Xitô Việt Nam đang tìm nhà để lập dòng, các soeur đã sẵn lòng cho mượn sử dụng trong 20 năm đầu và sau đó, ngôi nhà đã hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của Dòng Xitô.

Về hình thức vật chất bên ngoài, đan viện Đức Mẹ Fatima không được như các đan viện đàn anh đàn chị Xitô khác, không có những tòa nhà đồ sộ, không có sân nội cấm nằm ở giữa lòng đan viện như hầu hết các tu viện Xitô trên cả châu Âu.

Ngày nay, tu viện Orsonnens là một nơi tuyệt vời, phù hợp với việc tĩnh tâm, cầu nguyện, linh thao cho nhiều cá nhân, đoàn thể từ khắp nơi đến chứ không chỉ tại châu Âu, đặc biệt trong mùa Chay. Cộng đoàn Fatima Orsonnens vẫn duy trì được bầu không khí thinh lặng với lý tưởng chiêm niệm đan tu.

Hành hương trong bầu khí thanh bình, vui tươi

Ngay từ năm 1980, tu viện này đã mở rộng cửa đón khách hành hương đến Thụy Sĩ, hoặc chỉ ở lại một vài ngày trước khi đi hành hương Roma, Lourdes, Fatima hay những nước châu Âu khác. Phòng ốc với tiện nghi khá đầy đủ và mang rõ màu sắc tập thể của một ký túc xá. Sống cộng đoàn là một đặc điểm quan trọng của tinh thần Xitô.

Cộng đoàn đan viện được coi như một đại gia đình nhưng tu sĩ vẫn có những giờ riêng tư của mình để cầu nguyện, đọc sách, giải trí và cả những giờ thinh lặng tuyệt đối cho cuộc sống riêng.

Đây là điều mà chúng tôi nhận ra ngay từ lúc mới bước vào nhà, chào cha viện trưởng Gioan Baotixita Trần Văn Chuyên và gặp gỡ một số linh mục khác trong cộng đoàn. Một đại gia đình với Viện trưởng là người cha với bầu không khí thanh bình vui tươi nhưng đơn sơ, lặng lẽ.

Có vẻ như cuộc sống của tu sĩ Xitô là để bù đắp lại cho cuộc sống rộn ràng, vội vã bên ngoài xã hội… Cha Tuấn chúc chúng tôi ngủ ngon để sáng mai dậy sớm tham dự thánh lễ. Gọi là sớm tức 6 giờ sáng đối với khách chứ các cha, các thầy trong nhà hằng ngày vẫn dậy từ 4 giờ 30 sáng để cầu nguyện, đọc kinh.

Chúng tôi đi thật nhẹ bước vào nhà nguyện vì không khí hết sức thinh lặng. Cảnh trí bên trong thật lạ mắt với chúng tôi. Tất cả còn giữ nguyên kiến trúc, trang trí từ cả thế kỷ trước. Thay vào những dãy băng ghế dài thường thấy trong các nhà thờ là hai dãy ghế lớn, bằng gỗ đối diện nhau, được kê sát vách, để ra một khoảng trống lớn như cảnh bái triều thời Trung đại.

Cộng đoàn có chín linh mục và tám thầy. Tất cả đều có mặt trong thánh lễ sáng nay. Lâu rồi, chúng tôi không được tham dự một thánh lễ trong tu viện và đặc biệt càng sốt sắng hơn khi ở đây các đan sĩ Xitô hát bộ lễ bằng tiếng Latin. Đây cũng là một nét trong tinh thần Xitô: Trở về nguồn của Dòng Biển Đức.

Những linh mục lái xe như Fast Furious

Các tu sĩ Orsonnens phân công nhau luân phiên lao động để kiếm sống, từ làm giá, chiên đậu hủ, quấn chả giò bỏ mối cho các tiệm thực phẩm lân cận đến thiết kế, in ấn sách, tạp chí.

Sáng hôm sau có thêm linh mục Giuse Trần Văn Long làm tài xế đưa cha Tuấn và chúng tôi đi Genève,vừa để làm lễ cho cộng đoàn giáo dân Việt Nam tại đó, vừa đưa chúng tôi đi hành hương tại nhà thờ nhỏ Bourguillon (có từ thế kỷ XIII, được dâng kính Đức Mẹ và cho tới nay vẫn “chưa thấy ai kêu cầu mà Mẹ không thương giúp”), viếng nhà thờ chính tòa Saint-Nicolas trên đường đi Fribourg.

Xe chúng tôi dừng lại ở đại học Công giáo Fribourg. Bước ra khỏi xe, đầu chúng tôi hơi quay cuồng vì cha chạy xe không khác gì trong các bộ phim Fast Furious. Khi nghe chúng tôi nói như vậy, cha Long cười hiền hòa “Mình lái xe đi giao hàng quen rồi!”. Có ai ngờ rằng các linh mục Xitô Việt Nam đầu tiên đến Orsonnens đều tốt nghiệp từ đại học bách khoa Công giáo danh tiếng bậc nhất Thụy Sĩ này.

Trước năm 1975, đại học Fribourg là nơi lựa chọn hàng đầu của những gia đình danh giá muốn gửi con đi học về kinh tế, hoặc những ai muốn học về thần học, tôn giáo. Vậy mà để trở về nguồn của tổ phụ Biển Đức: Sống một cuộc sống đơn sơ, nghèo khó, các tu sĩ ở Orsonnens đã tự lo kế sinh nhai, không nhận một sự giúp đỡ vật chất hay kinh tế gì từ giám mục địa phương tuy vẫn giúp việc mục vụ và phụng vụ cho các giáo xứ ở Thụy Sĩ. Có lẽ vì thế mà các cha Xitô Việt Nam ở đây rất được giáo dân và các đấng bản quyền địa phương nể trọng, quý mến.

Ki-tô giáo được truyền vào Việt Nam trên 450 năm rồi và đất nước hình chữ S này đã từng là nơi truyền giáo được các cha thừa sai ngoại quốc nhắm đến từ giữa thế kỷ XVI. Ngày nay chúng tôi được chứng kiến sự kiện truyền giáo… ngược khi biết trên khắp Thụy Sĩ hiện có sáu cha Xitô và sáu cha triều người Việt đang giúp coi sóc các xứ đạo địa phương.

Ngay từ thế kỷ XIII, XIV đến XVI, trong nhiều nước ở châu Âu, cách riêng những vùng nói tiếng Đức, các tu sĩ Xitô đã từng là những cha xứ, giáo lý viên nhiệt thành giúp cho Giáo hội địa phương rất nhiều. Giờ đây, việc truyền giáo ấy được đặt ngược vào cho các cha Xitô Việt Nam vì ngày càng thiếu trầm trọng những người bản xứ dâng mình cho Chúa.

Tu sĩ Xitô phải tìm được quân bình giữa kế sinh nhai với đời sống tinh thần, giữa đời sống cộng đoàn với cuộc sống cá nhân. Vì vậy, như tất cả các tu viện Xitô khác, Đan viện Xitô Đức Mẹ Fatima được tổ chức theo luật của Thánh Biển Đức: Kết hợp lời cầu nguyện và lao động chân tay.

Các tu sĩ Orsonnens phân công nhau luân phiên lao động để kiếm sống, từ làm giá, chiên đậu hủ, quấn chả giò bỏ mối cho các tiệm thực phẩm lân cận đến thiết kế, in ấn sách, tạp chí với một nhà in nhỏ nhưng chuyên nghiệp. Một đan sĩ Xitô phải làm việc đàng hoàng, làm để sống chứ không phải như một hobby, giải trí tiêu khiển, làm cho qua ngày, đoạn tháng. Người ta tìm ở đâu ra được một người bán chả giò, làm giá đậu mà thông thạo tiếng Latin, Pháp và Đức, thậm chí đã tốt nghiệp đại học tại Fribourg như ở tu viện Orsonnens!?

Cuộc sống của các đan sĩ Xitô phải là “ora et labora” (vừa làm việc vừa cầu nguyện) để tôn vinh Chúa và thực thi tinh thần bác ái với tha nhân. Qua những công việc rất tầm thường như bao giáo dân khác, tùy khả năng của các tu sĩ và nhờ cuộc sống cộng đoàn, họ sống như những chứng nhân của tình yêu Thiên Chúa.

Xe chúng tôi đi dọc theo hồ Léman, qua các thành phố nổi tiếng là Montreux, Vevey và Lausanne trước khi vào Genève.

NGUYỄN BÁCH

>> Lộ Đức – thành phố xe lăn

The post Hành hương về nơi truyền giáo… ngược appeared first on Đồng Hành.

Giáo xứ đã được vinh dự đón tiếp Đức Tổng Giám mục Đại diện không thường trú của Tòa thánh tại Việt Nam đến thăm, tất nhiên là cùng với đoàn là nhiều giám mục, linh mục, tu sĩ nam nữ cả trong và ngoài giáo phận. Việc tổ chức chu đáo đến từng chi tiết, với cả rừng người ăn mặc trang trọng đón tiếp, các nghi thức rình rang không chỉ trong phụng vụ thánh mà còn cả trong việc nghinh tiếp quí khách…

Có thể nói không ngoa là mọi khả năng cao nhất về nhân tài vật lực đã được huy động cho dịp viếng thăm có một không hai này. Đúng như nhận xét của bà con trong xứ và người dân địa phương là trang trọng hơn cả các nghi thức, nghi lễ đón tiếp một lãnh đạo cao cấp của xã hội!

Tất nhiên, không thể thiếu một bài diễn văn chào mừng rất hoành tráng với những số liệu tươi rói về quá trình hình thành, phát triển của giáo xứ, không ngớt được tán thưởng của các đấng bậc tham dự.

Tuy nhiên, nếu để ý quan sát thật kỹ, vẫn dễ nhận ra nét đăm chiêu của một vị giám mục khách mời đến từ một giáo phận khác nhưng có ít nhiều mối dây quan hệ với giáo xứ. Mãi sau này, ngài mới kể lại câu chuyện rằng: Trong bữa đại tiệc khoản đãi quí khách trong đoàn, ngài có hỏi linh mục chánh xứ là suốt mấy chục năm qua, giáo xứ mình ở đây đã có được bao nhiêu ơn gọi trở thành linh mục, tu sĩ phục vụ Giáo hội, chắc là khá đông?

Vị chánh xứ trả lời ngay là có hai linh mục xuất thân từ giáo xứ. Nhưng rất bất ngờ, theo lời của vị phó xứ, chính xác ra chỉ có một ơn gọi, vì gia đình một vị linh mục được cho là xuất thân từ giáo xứ này chỉ mới về nhập xứ được vài năm gần đây…

Giáo xứ này đúng là giàu có mọi mặt, nhưng vẫn còn nghèo lắm. Nghèo về ơn gọi!

PHÙNG NGHỊ

>> Công khai tài chính với cộng đoàn

The post Giàu vật chất, nghèo ơn gọi appeared first on Đồng Hành.

Và ở giáo xứ nọ, dịp kỷ niệm 15 năm ngày thụ phong linh mục của cha quản xứ nhằm đúng vào ngày lễ Chúa lên trời, cha quản xứ yêu cầu ca trưởng thay thế những bài anh đã tập bằng năm bài theo chủ đề linh mục do ngài cung cấp. Ngài nói rằng đã được Toà Giám mục cho phép hát như vậy. Anh ca trưởng vùng vằng, tỏ vẻ bất mãn, và thế là cha con mất vui!

Thông thường tôi ít lấy làm điều, vì nghĩ rằng đây chỉ là một vài đụng chạm không thể tránh khỏi khi làm việc chung với nhau. Hơn nữa, đây còn là một vấn đề quá ư tế nhị mà bản thân tôi thực sự rất ngại ngùng khi phải đề cập tới, nhất là khi những câu chuyện này liên quan đến các đấng bậc có thẩm quyền mà những người phục vụ hèn mọn như tôi phải luôn giữ thái độ kính phục.

Vị trí khiêm tốn

Nghĩ tới là vậy, nhưng nghĩ lui thì nghiệm thấy rằng dù sao tôi cũng là “dân trong nghề”, không nhiều thì ít cũng có liên quan, nên xin được mạnh dạn bộc bạch đôi điều riêng tư với các bạn bè ca trưởng của tôi, hẳn không làm các đấng bậc phiền lòng!?

Như đã thưa, đây là một vấn đề rất tế nhị và nhạy cảm. Có lẽ anh chị em ca trưởng chúng ta trước hết phải xác định vị thế khiêm tốn của mình trong nhiệm vụ cao cả chung của ca đoàn là làm cho các nghi lễ phụng vụ thêm rực rỡ vui tươi và giúp cho giáo dân tham gia cách tích cực vào việc ca hát (Huấn thị về Âm nhạc trong Phụng vụ, 1967, số 16 và 19).

Ca trưởng là người đứng đầu một ca đoàn. Nhiệm vụ trước hết và trên hết của ca trưởng phải là hướng dẫn ca đoàn chu toàn thừa tác vụ phụng vụ của họ, đồng thời làm gạch nối giữa linh mục quản xứ, hội đồng mục vụ và ca đoàn.

Các bổn phận như điều hành, tuyển chọn và huấn luyện các ca viên không những về kỹ thuật ca hát mà còn về tác phong đạo đức, cũng như các phần vụ chuyên môn như soạn bài, tập hát, điều khiển ca đoàn trong các nghi lễ phụng vụ, v.v… hẳn không gây khó khăn bao nhiêu cho phần đông chúng ta. Ngay cả việc ca trưởng phải tạo cho mình một tư cách đứng đắn, một bản lĩnh đáng nể phục và một uy tín đáng tin cậy để hoàn thành những trách nhiệm trên đây cũng không phải là điều khó thực hiện.

Thật vậy, những sinh hoạt nội bộ của ca đoàn xem ra không thể làm khó chúng ta, nhất là đối với những anh chị em đã có năm, mười năm, hoặc đôi ba chục năm kinh nghiệm. Nhưng điều khó khăn nổi cộm nhất chính là vai trò làm trung gian, làm cầu nối giữa tập thể ca đoàn và cha quản xứ. Nếu chẳng may vì một lý do nào đó vai trò trung gian bị gãy đổ, thì sự quan hệ giữa hai thành phần tương quan chắc chắn cũng sẽ bị sứt mẻ theo.

Ca trưởng: Cộng sự đắc lực của cha xứ

Chúng ta nên nhớ rằng sự thành công của một ca đoàn tùy thuộc không ít vào chính mối giao hảo giữa cha quản xứ và người ca trưởng trong tư cách là cộng sự viên đắc lực của ngài. Vì thế, để duy trì mối giao hảo này, cũng như để có thể cộng tác cách chặt chẽ và vui vẻ với cha quản xứ, anh chị em ca trưởng chúng ta cần phải:

1. Biết rõ thế đứng và quyền hạn khiêm tốn của mình

Hiện nay, nhờ nghiên cứu, tìm hiểu, trau dồi, học hỏi qua các kho tài liệu, qua các khoá huấn luyện, hoặc qua các buổi hội thảo thánh nhạc, nhiều anh chị em ca trưởng chúng ta đã tỏ ra có hiểu biết, có chuyên môn hơn về mục vụ thánh nhạc, cũng như có kinh nghiệm hơn về việc tổ chức, điều khiển ca đoàn, chọn bài hát, tập hát, sắp xếp chương trình phù hợp với các nghi lễ phụng vụ…

Tuy nhiên, cần lưu ý điều này là tất cả những kiến thức, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn đó chỉ nhằm giúp chúng ta hoàn thành vai trò khiêm tốn của một cộng sự viên, một người giúp việc hèn mọn cho vị linh mục quản xứ trong lãnh vực thánh nhạc, chứ không phải để chúng ta tự cao tự đại mỗi khi có sự bất đồng.

Trong mọi công việc, dù thuộc bất cứ lãnh vực nào, kể cả lãnh vực thánh nhạc mà chúng ta đang phục vụ, với cương vị là người điều hành tổng quát các sinh hoạt của giáo xứ và là người chịu trách nhiệm trực tiếp trước mặt giáo xứ cũng như trước mặt đấng bề trên của ngài là đức giám mục, cha quản xứ luôn luôn là người nắm giữ quyền quyết định và có tiếng nói sau cùng.

Vì thế, để tránh những đụng chạm có thể làm sứt mẻ tình cảm, hoặc gây khó khăn cho việc cộng tác, chúng ta cần phải biết rõ thế đứng và quyền hạn khiêm tốn của mình để luôn sẵn sàng tôn trọng cha quản xứ và các quyết định của ngài.

2. Biết rõ vai trò và trách nhiệm của mình

Huấn thị về Âm nhạc trong Phụng vụ, số 16, viết: “Thật sự không có gì tưng bừng và vui vẻ hơn trong một buổi cử hành phụng vụ mà toàn thể cộng đoàn biểu lộ đức tin và lòng đạo đức của mình ra bằng lời ca tiếng hát”.

Do đó, trách nhiệm trước hết của anh chị em chúng ta là phải liệu làm sao cho các lễ hát có sự hiện diện của ca đoàn. Vẫn biết rằng hầu hết (nếu không muốn nói là tất cả) chúng ta đều tự nguyện phục vụ không ăn lương, khác với những ca trưởng chuyên nghiệp ở các nước Âu, Mỹ được giáo xứ thuê mướn và trả lương; nhưng điều đó không có nghĩa là thích thì hát, không thích thì thôi, và càng không nên vì một lý do riêng tư mà từ chối, không cho ca đoàn mình phục vụ một dịp lễ nào đó.

Khi chúng ta đã đảm nhận một vai trò, cho dù là do tự nguyện, thiết nghĩ chúng ta có trách nhiệm phải chu toàn các bổn phận mà vai trò ấy đòi buộc.

Ngoài việc nhận biết rõ vai trò và trách nhiệm của mình, chúng ta cần phải hiểu biết lãnh vực mình đang phục vụ, để sẵn sàng học hỏi, nắm vững hơn các nguyên tắc và qui luật về phụng vụ, về thánh nhạc, cũng như cách thức chọn bài hát phù hợp với phụng vụ vốn là điểm thiết yếu và quan trọng nhất; đồng thời biết trau dồi thêm kỹ thuật chuyên môn để giúp cho ca đoàn có đủ khả năng thể hiện vai trò nồng cốt của họ đối với cộng đoàn.

3. Biết tham khảo ý kiến và đối thoại một cách hiền hoà

Muốn tạo mối quan hệ tốt đẹp và bền chặt với vị linh mục quản xứ, anh chị em ca trưởng chúng ta nên thường xuyên tham khảo ý kiến của ngài về việc ca hát trong các nghi lễ tại giáo xứ, để kịp thời chuẩn bị các bài hát cho phù hợp với ý lễ, ngày lễ. Các dịp lễ đặc biệt có những nghi thức riêng như tuần thánh, Phục sinh, hôn phối, an táng, hoặc các cuộc rước kiệu, dâng hoa… thì càng phải tham khảo ý kiến các ngài. Ngoài ra, ca trưởng cũng có thể cùng với cha xứ tập hát các câu xướng của chủ tế trong thánh lễ, bài Thương khó, câu Alleluia trọng thể, bài công bố Tin mừng Phục sinh…

Nếu có thể được, tưởng cũng nên hỏi qua ngài về ý giảng lễ để chọn bài thích hợp, nhấn mạnh thêm ý tưởng chính yếu của buổi lễ (thực ra điều này chỉ có thể áp dụng đối với những ai soạn ca mục hằng tuần).

Đáng tiếc là nhiều anh chị em chúng ta đã vô tình, không giữ mối quan hệ chặt chẽ này với cha quản xứ.

Ai trong chúng ta cũng tin chắc điều này là ca đoàn thực sự cần được các vị chủ chăn hướng dẫn, nâng đỡ và quan tâm cách đặc biệt. Ca đoàn nào được cha quản xứ thường xuyên lui tới thăm viếng, động viên, khuyến khích thì ca đoàn ấy sẽ luôn thăng tiến.

Tin như thế rồi chúng ta dễ dàng than phiền rằng cha quản xứ của chúng ta không quan tâm, cũng chẳng ngó ngàng gì đến ca đoàn… Thế nhưng, biết đâu rằng chính chúng ta đã không tạo cơ hội để ngài phải quan tâm, để ý tới! Đã có khi nào chúng ta trao đổi, bàn bạc với cha quản xứ của mình về mục vụ thánh nhạc trong giáo xứ, để rồi cùng hợp sức với ngài đem lại bầu khí phụng vụ đẹp đẽ cho giáo xứ không?

Chúng ta có thỉnh thoảng mời ngài đến chia sẻ, huấn đức hoặc tham dự một vài sinh hoạt vui chơi, lễ lạt của ca đoàn không? Hay chúng ta chỉ âm thầm, lặng lẽ làm việc một mình? Thiếu sự đối thoại cần thiết, thiếu sự bàn thảo, hội ý với nhau sẽ dễ gây nên tình trạng thiếu tinh thần hợp tác.

Ở đây cần lưu ý thêm điều này, đó là khi tham khảo ý kiến, anh chị em chúng ta nên đối thoại một cách hiền hoà và hãy sẵn sàng tôn trọng ý kiến của cha quản xứ. Nếu cần góp ý, nên trình bày một cách thẳng thắn, nhưng nhẹ nhàng, khiêm tốn, và không nên phản đối, tự vệ một cách quá mạnh mẽ hoặc quá gấp gáp.

Phải biết kềm chế cái tôi của mình để có thể cộng tác, đối thoại, thoả hiệp hoặc ngay cả nhượng bộ trong tình yêu thương và hiệp nhất. Luôn nhớ rằng cha quản xứ của chúng ta mới là người quyết định. Vì thế, nếu chẳng may có sự bất đồng ý kiến, việc trước tiên về phần mình là chúng ta nên bình tâm lại và cầu nguyện, dành thời giờ để tham khảo thêm, rồi tìm dịp thuận tiện xin trình bày lại với ngài.

4. Biết điều

Sau cùng, thật là may mắn nếu anh chị em chúng ta được cộng tác với vị linh mục quản xứ là một nhạc sĩ sáng tác thánh ca. Với kiến thức chuyên môn sâu rộng về mục vụ thánh nhạc, chắc chắn ngài sẽ hướng dẫn, trợ giúp chúng ta hoàn thành vai trò ca trưởng của mình một cách tốt đẹp. Điều quan trọng là khi chọn ca mục cho các nghi lễ, chúng ta hãy tỏ ra biết điều, dù thế nào cũng không bao giờ được quên kho nhạc riêng của ngài!

Trong trường hợp cả hai cha con đều là nhạc sĩ sáng tác thì chúng ta càng phải biết điều hơn nữa, không nên quá theo ý riêng, cũng không nên quá chiều theo sở thích của ca đoàn để rồi chọn nhiều bài hát của mình mà “phớt lờ” đi các bài hát của ngài sáng tác. Thật vậy, nên cẩn trọng để khỏi phải rơi vào tính tự ái, tự kiêu và tự tôn!

* * *

Thiên Chúa ban cho anh chị em ca trưởng chúng ta chút tài năng khiêm tốn là để biết sử dụng cho công cuộc lớn lao của Người. Hơn nữa, vai trò ca trưởng mà chúng ta đảm nhận chỉ là một chức vụ, và chức vụ thì luôn gắn liền với trách nhiệm và bổn phận hơn là danh dự và vinh quang. Mong rằng tất cả chúng ta hãy mặc lấy tâm tình tôi tớ để phục vụ và nên biết hy sinh cái nhỏ bé để chọn cái lớn lao hơn, đó là cho danh Chúa được cả sáng!

ĐỖ VY HẠ

>> Hát cộng đồng: Vì sao giáo dân không chịu mở miệng?

The post Vun đắp sự cộng tác giữa ca trưởng với cha xứ appeared first on Đồng Hành.

Chức linh mục được đề cao đến tận tầng mây

Từ xưa và bây giờ cũng thế, giáo dân được nghe nói linh mục là một Đức Kitô khác, nhất là trong các lễ mở tay (mà bây giờ gọi là lễ tạ ơn sau ngày chịu chức). Chức linh mục được đề cao và đưa lên đến tận tầng mây. Do sự đề cao quá đáng quyền chức này mà linh mục cũng dễ bị cám dỗ tôn mình lên, nhất là trong ngày chịu chức, khi người ta đến xin phép lành đầu tay hay ngỏ lời chúc mừng. Thời trước Công đồng Vaticano II, người ta thường đến quì trước tân linh mục để hôn tay và xin phép lành.

Hồi đầu tháng 12-2004, tại lễ truyền chức linh mục ở Đài Bắc cho mười một phó tế, nhiều người cũng đã làm như thế. Đây là một cử chỉ đầy lòng tin và sự khiêm nhường.

Cử chỉ này có thể làm cho tân linh mục xúc động và tăng thêm lòng tạ ơn Thiên Chúa. Có lẽ vì coi linh mục như một Đức Kitô khác nên người ta mới có những cử chỉ như thế. Qua đó linh mục phải hiểu rằng giáo dân muốn linh mục là người của Chúa Giêsu và đồng hóa với Người về lòng nhân ái và tinh thần phục vụ. Trong cuộc đời truyền đạo, Chúa Giêsu luôn gần gũi tiếp xúc với người ta và tìm cách làm ơn cho họ.

Đồng bào chúng ta thích sự hào nhoáng và hình thức bên ngoài. Người ta thích vui, thích dễ, thích ồn ào. Về điểm này, phải giữ chừng mực. Nếu chiều theo khuynh hướng này thì linh mục cũng dễ trở thành hời hợt nông cạn.

Giáo dân cũng đợi chờ nơi linh mục đức tính này là dễ gặp, dễ nhờ. Vì đức tính này mà linh mục được định nghĩa rất sâu sắc và thâm thúy là con người “được ăn” hay “bị ăn” (Le prêtre est un homme mangé). Kiểu nói này là của một linh mục người Pháp, cha Chevrier, người lập ra Hội Linh mục Prado.

Nhiều linh mục ngày nay dành nhiều thời giờ cho mình mà ít cho giáo dân. Có linh mục làm lễ sáng xong là rút lui lên lầu, suốt ngày sống với máy vi tính và các thứ máy móc khác, hoặc đi vắng không mấy khi có mặt ở nhà, mọi việc giao cho văn phòng giáo xứ, khiến cho giáo dân nhiều người cần gặp mà không được.

Lại có những cha sở tuy gặp được, nhưng giáo dân rất sợ vì tính lạnh lùng và hay bẳn gắt. Bởi vậy, điều giáo dân đợi chờ nơi linh mục là họa lại hình ảnh Chúa Giêsu trong cách hành xử, nói năng và tiếp xúc.

Giáo dục đức tin trước khi xây cất cơ sở

Nói về việc linh mục thi hành đúng chức năng, Đức Giáo hoàng Ghê-go-ri-ô Cả có một bài giảng rất sâu sắc thấm thía. Đại ý ngài than phiền là có nhiều linh mục, nhưng rất ít linh mục chịu làm việc theo chức năng của mình hay có làm thì lại làm những việc ở bên ngoài chứ không phải việc bên trong. Việc chính yếu của linh mục là rao giảng lời Chúa, cử hành bí tích, giáo dục đức tin và lo phần rỗi cho các tín hữu. Những việc này phải làm trước rồi mới đến những việc khác như xây cất, mở mang cơ sở, hoạt động xã hội, phát triển dân sinh…

Ở Việt Nam, cha sở có một vị trí xã hội tốt, nói thì dân dễ nghe và người ta cũng hay nhờ thế cha sở để làm công kia việc nọ. Vì thế, cha sở cũng dễ bị cám dỗ trở thành một nhân vật ngoài đời để có thế ăn nói với người ta.

Điều này có thể đưa linh mục đi ra khỏi phạm vi chức vụ chính thức của mình. Linh mục không phải là quan. Vậy, phải coi chừng với tính thích làm quan tự nhiên của mình mà luôn nhớ rằng linh mục chính yếu là người phục vụ lời Chúa và Tin Mừng của Người.

Tuy nhiên, nếu linh mục chỉ biết có phòng thánh, nhà thờ và nhà xứ của mình thì cũng không đủ. Mà nếu chỉ lo những công việc ở bên ngoài phạm vi phòng thánh, nhà thờ, nhà xứ thì cũng không được nữa. Vậy phải theo một bậc thang giá trị mà dành ưu tiên cho những việc thuộc bổn phận linh mục. Mà bổn phận đó là làm lễ, giải tội, giảng thuyết, đi kẻ liệt, thăm viếng người nghèo khổ, ốm đau bệnh tật.

Một linh mục, nếu làm đầy đủ bổn phận của mình thì chẳng còn thời giờ rảnh rỗi bao nhiêu. Mà nếu có rảnh rỗi thì cũng nên dành thời giờ để học hành đọc sách vở thêm. Làm linh mục rồi nhưng vẫn còn phải học, ít là học cho biết viết bài giảng và giảng thế nào cho người ta nghe được.

Soạn và viết bài giảng là một trong những hy sinh hãm mình của linh mục bên cạnh việc giải tội và “đi kẻ liệt”. Thường sau khi làm linh mục rồi, ít ai còn thích hay tiếp tục làm việc tinh thần. Vì vậy, điều giáo dân đợi chờ nơi linh mục là lo cho có giờ để làm việc tinh thần mỗi ngày, ít là để soạn bài giảng, không dài quá, không chạy theo thời sự mà chú trọng vào ý nghĩa lời Chúa, không khuyên lơn hời hợt mà mở lối cho những áp dụng thiết thực, cũng không chiều theo thị hiếu của người nghe mà chú tâm vào việc giáo dục đức tin và đem lại cho người ta một cái gì có chất lượng. Muốn vậy phải tiếp tục học và tìm tòi suy nghĩ.

Tác phong đĩnh đạc

Giáo dân muốn linh mục có tác phong đĩnh đạc trong cách ăn mặc, nói năng, cư xử. Ngày nay linh mục thường ăn mặc như người đời. Ăn mặc như người ta có cái lợi là dễ hòa đồng, thoải mái, nhưng có cái bất lợi là có thể làm cho linh mục quên danh tính của mình mà không còn giữ gìn hay ít giữ gìn trong lời ăn tiếng nói, trong cách ăn mặc và cư xử với người ta nữa.

Tất nhiên, “cái áo không làm nên thầy tu”, nhưng thầy tu phải làm cho cái áo của mình có vẻ gì là tu chứ. Vì vậy, tuy ăn mặc như người đời, nhưng linh mục vẫn phải giữ cho mình cái cốt cách là linh mục. Cốt cách đó là phải ăn mặc đơn sơ xứng đáng với con người được học hành, có chữ nghĩa và có văn hóa, không chải chuốt quá đáng mà cũng không lôi thôi xoàng xĩnh trong cách ăn mặc, bừa bãi trong lối nói năng.

Nhiều giáo dân lấy làm ái ngại cho những linh mục áo quần luộm thuộm, đầu tóc bù xù, nói năng bừa bãi. Mới đây có dư luận cho rằng nhiều linh mục trẻ sau năm 1975 thiếu nhân bản trong cách hành xử. Dư luận này đáng cho các linh mục lưu ý vì có liên quan đến ảnh hưởng và uy tín của các vị trong vấn đề làm chứng cho Chúa và cho đạo.

LM ANRÊ ĐỖ XUÂN QUẾ, OP

>> Cảnh tu và cõi tục

The post Điều giáo dân trông đợi nơi linh mục appeared first on Đồng Hành.