QUAN SÁT Archives - Đồng Hành

Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: 25 năm đi cùng khẩu hiệu ‘Như Thầy yêu thương’

Đồng Hành — Wed, 25 Mar 2026 04:51:06 +0000

Ngày 11-8-2018 là ngày kỷ niệm 25 năm tấn phong Giám mục của Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn. Nhân dịp ấy, Đức Hồng y đã dành cho Đồng Hành buổi trò chuyện xung quanh hành trình 25 năm giám mục của Ngài. Nay Đồng Hành xin được đăng lại toàn văn bài phỏng vấn do Nhà báo Maria Đặng Tươi thực hiện.

MARIA ĐẶNG TƯƠI thực hiện

Tại Trung tâm Mục vụ Sài Gòn, nơi Ngài ở hiện nay, vào tuổi 84, Đức Hồng y Gioan Baotixita vẫn minh mẫn ngồi trò chuyện, dù sức sức khỏe Ngài có yếu đi so với lần được gặp Ngài ba năm trước.

Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn trên trang bìa Đồng Hành số 23, phát hành tháng 8-2018

“Ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời”

Đồng Hành: 25 năm trước Đức Hồng y đã chọn khẩu hiệu Như thầy yêu thương vào ngày được tấn phong giám mục. Vì sao Đức Hồng y chọn câu này?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Làm giám mục là để phục vụ, để theo Chúa, phục vụ cho nhiều người hơn, phục vụ trong yêu thương. Chúa đến, Chúa nhập thể làm người và yêu thương tất cả. Làm Giám mục là tiếp tục con đường đi của Chúa, vậy thì phải “Như Thầy yêu thương”.

Đồng Hành: Trong cuộc đời phục vụ, hẳn Đức Hồng y có nhiều kinh nghiệm gặp Chúa?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đó là thời gian đầu làm Tổng Giám mục Giáo phận Sài Gòn. Sau giờ kinh tối, theo thường lệ, tôi chuẩn bị cho thánh lễ hôm sau. Bỗng nhiên, tôi nghe một tiếng nói hơi lạ: “Có điều gì làm cho người âu lo đến thế?”. Sau giây phút bàng hoàng, tôi nhận ra tiếng Chúa Giê-su nói nên thưa với Người rằng:

– “Lạy Chúa, Chúa biết con quen lối sống bình dị và thinh lặng của nông thôn. Còn nơi mới lạ ở đô thị này thì chuyện gì cũng được đưa lên giấy trắng mực đen, đưa lên Internet, cả chuyện tốt lẫn chuyện xấu, chuyện thật lẫn chuyện ảo, dễ tạo ra dư luận phân rẽ, dễ làm cho khoảng cách giữa người với người thêm sâu xa.

– Ngươi không thấy chính ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời sao? Người không biết hậu quả của dư luận đó đưa ta đến đâu ư? Ngươi không nhớ rằng bước theo ta cũng có nghĩa là đồng hành với ta trên đường thập giá ư?

– Lạy Chúa, thật ra con đã học biết điều đó, thế nhưng Chúa biết khả năng của con là giới hạn.

– Ta hiểu thấu lòng người và đồng cảm với người. Chính vì thế mà ta đã gởi và tiếp tục gỏi Thánh thần mà Chúa Cha đã trao ban cho ta, để Người luôn dẫn dắt người qua từng chặng thử thách cam go. Ngươi có tin vào Người không?

– Thưa Chúa, con tin.

Chợt tỉnh lại, tôi không còn nghe thấy Người nữa nhưng vẫn cảm nhận một thứ ánh sáng và sức mạnh huyền diệu còn lan tỏa…

Nhận nhẫn Hồng y vào một ngày trời mưa tầm tã
Năm 2003, một sự kiện quan trọng xảy ra khiến cộng đoàn dân Chúa tại Việt Nam cũng như ở nước ngoài, đặc biệt tại Sài Gòn, vô cùng phấn khởi: Đó là việc Đức Tổng Giám mục Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn được Đức Giáo Hoàng Gioan Phao-lô II tấn phong Hồng y.
Đức Hồng y nhớ lại, sáng sớm tổ chức nghi lễ trao nhẫn cho các tân hồng y, trời mưa tầm tã, nên thánh lễ và nghi thức trao nhẫn được chuyển vào bên trong đền thờ Thánh Phê-rô, Vatican.
Khi trao nhẫn cho từng vị tân hồng y, Đức Thánh cha nói: “Anh em hãy nhận chiếc nhẫn này từ tay của Phê-rô và hãy ý thức rằng với tình yêu của vị thủ lãnh các tông đồ, tình yêu của anh em dành cho Hội thánh được củng cố.

Con người thường giải quyết vấn đề bằng quyền lực

Đồng Hành: Câu chuyện của Đức Hồng y cho thấy có nhiều thách thức trong cuộc sống của con người bé mọn…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Con người trong gia đình, trong xã hội, trong Giáo hội có nhiều khó khăn, nhiều vấn đề giải quyết. Và thường họ giải quyết bằng sức mạnh của quyền lực, của thế lực, thậm chí cả bạo lực. Người Ki-tô hữu cũng dễ theo thói đời, bỏ quên sức mạnh của tình yêu mà Thiên Chúa đã đổ vào lòng họ. Chúng ta cũng dễ quên rằng Chúa Giê-su yêu thương và hi sinh cho ta được sống dồi dào, là để cho chúng ta cũng biết yêu thương và hi sinh cho nhau như vậy.

Tạ ơn Chúa đã gởi đến một vị chủ chĂn trÀn đây tình yêu thương như khẩu hiệu “Như ThẦy yêu thương”
Đức Giám mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám quản Tông tòa Tổng Giáo phận Sài Gòn

Tôi vẫn thường xuyên cầu nguyện cho người người ghi khắc vào tâm trí: Thiên Chúa là tình thương, đạo Chúa là đạo yêu thương, sống đạo là mến Chúa và yêu người. Mến Chúa đi đôi với yêu người. Mến Chúa còn là thực thi ý Chúa trong đời sống gia đình, cộng đoàn và xã hội.

Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn với các em khuyết tật nhóm Mai Cát. Ảnh: Bá Hạnh

Đồng Hành: Đức Hồng y vừa nhắc đến gia đình. Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn năm 2018 là năm đồng hành cùng các gia đình trẻ. Đức Hồng y cũng đã từng dịch cuốn sách nhỏ về tâm lý nữ giới đối chiếu với nam giới. Vì sao phải đối chiếu, thưa Đức Hồng y?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đối chiếu để hiểu nhau. Nó soi sáng cho mỗi người đổi mới sự hiểu biết về chiều sâu đời sống con người, nam cũng như nữ, trong gia đình cũng như trong cộng đồng. Đổi mới sự hiểu biết sẽ giúp đổi mới cách giáo dục trong gia đình và trong học đường, đổi mới cách tự rèn luyện bản thân trong trường đời. Đặc biệt đổi mới giúp người trẻ đón nhận gia đình như quà tặng của Đấng Tạo hóa, vì sự sống và sự phát triển của gia đình nhân loại.

Đồng Hành: Thưa Đức Hồng y, môi trường sống hiện nay khiến mọi người, nhất là các thành viên trong gia đình ít dành thời gian cho nhau…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Điều đó rất nguy hại, nhất là cho gia đình và trẻ em. Có một bài thơ của tác giả vô danh mà tôi rất thích:

Hãy dành thời gian

Hãy dành thời giờ để suy tư và đọc sách

Đó là sự khôn ngoan và sức mạnh tinh thần

Hãy dành thời gian cho giải trí và vui cười

Đó là bí quyết sống mãi trẻ trung

Hãy dành thời giờ để cầu nguyện

Vì sức mạnh vĩ đại nhất trên đời là ở đó

Hãy dành thời gian sống thân thiện với mọi người

Đó là đường dẫn đến phúc thật

Hãy dành thời gian cho cống hiến

Đời ta thật ngắn ngủi, sống ích kỷ làm chi

Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn:
– Là vị Tổng Giám mục đầu tiên của Tổng Giáo phận Sài Gòn làm Hồng y.
– Dự Cơ mật viện bầu giáo hoàng hai lần.
– Phong chức cho ba giám mục
– Phong chức cho 350 linh mục
– Tái lập sinh hoạt những liên đoàn giáo dân trong Tổng Giáo phận
– Thành lập Trung tâm Mục vụ TGP Sài Gòn.

Đồng Hành: Dấu nhấn nào với Đức Hồng y khi bước theo Thầy trên đường tình yêu cứu độ?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Có bốn dấu nhấn như sau:

– Một là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương nhập thể làm người và bước theo Chúa hòa nhập vào đời sống nhân loại.

– Hai là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương phục vụ cho sự sống con người và bước theo Chúa dấn thân phục vụ đời sống nhân loại.

– Ba là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương hi sinh đến cùng và bước theo Chúa hiến thân cùng hiến mạng sống mình vì sự sống của nhân loại.

– Bốn là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương đổi mới sự sống con người và bước theo Chúa mở rộng nước Chúa cho nhân loại.

Đồng Hành: Xin cảm ơn Đức Hồng y!

The post Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: 25 năm đi cùng khẩu hiệu ‘Như Thầy yêu thương’ appeared first on Đồng Hành.

Giáo hoàng với truyền thông: Từ radio đến mạng xã hội

HOÀNG MẠNH HÀ — Thu, 15 May 2025 02:41:08 +0000

KIM ĐIỀN

Khi Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV mới đây tái kích hoạt tài khoản mạng xã hội @Pontifex và chính thức sử dụng Instagram để kết nối với thế giới, cả thế giới một lần nữa được chứng kiến sự chuyển mình của Tòa Thánh Vatican trong thời đại kỹ thuật số. Hình ảnh vị Giáo hoàng tay cầm iPad hay mỉm cười trước camera không còn xa lạ. Nó là biểu tượng cho một Giáo hội không ngừng hiện diện và đồng hành với thế giới hiện đại.

Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV gặp gỡ đại diện của các hãng truyền thông đưa tin về cuộc bầu cử của ngài. Ảnh: Vatican Media

Radio: Tiếng nói đầu tiên của Vatican đến thế giới

Việc sử dụng công nghệ truyền thông hiện đại trong Giáo hội bắt đầu với radio, một phương tiện mang tính cách mạng vào đầu thế kỷ XX. Đức Giáo hoàng Pi-ô XI là người tiên phong khi thành lập Đài Phát thanh Vatican (Radio Vaticana) vào năm 1931, với sự hỗ trợ kỹ thuật của nhà phát minh radio Guglielmo Marconi (Vatican News, 90 years of Vatican Radio: A voice for the Gospel, 2021).

Đài phát thanh này được thiết kế để truyền tải thông điệp của Giáo hội đến các tín hữu trên toàn cầu, vượt qua những rào cản địa lý.

Đài Phát thanh Vatican không chỉ phát sóng các bài giảng và thông điệp của các vị giáo hoàng mà còn cung cấp tin tức, chương trình tôn giáo và văn hóa bằng nhiều ngôn ngữ. Đức Pi-ô XII, người kế nhiệm, đã sử dụng radio một cách hiệu quả trong Thế chiến thứ hai để kêu gọi hòa bình và an ủi các nạn nhân chiến tranh (Catholic Herald, Pius XII’s wartime radio broadcasts: A beacon of hope, 2019). Những bài phát thanh của ngài, chẳng hạn như thông điệp Giáng sinh hằng năm, đã trở thành biểu tượng của hy vọng trong thời kỳ đen tối.

Radio vẫn là một công cụ quan trọng cho đến ngày nay, với Vatican News tiếp tục phát sóng các chương trình podcast và radio trực tuyến. Sự phát triển của radio từ analog sang kỹ thuật số cho thấy Giáo hội luôn duy trì sự hiện diện trên các nền tảng truyền thông truyền thống, đồng thời thích nghi với các định dạng mới.

Mạng xã hội: Tiếng nói của các vị giáo hoàng trong kỷ nguyên số

Mạng xã hội đã mở ra một kỷ nguyên mới cho việc truyền thông của Giáo hội, cho phép các đức giáo hoàng giao tiếp trực tiếp với hàng triệu người trên toàn thế giới. Đức Giáo hoàng Bê-nê-đic-tô XVI là vị giáo hoàng đầu tiên nhận ra tiềm năng của mạng xã hội. Vào năm 2012, Vatican ra mắt tài khoản Twitter chính thức @Pontifex, được quản lý dưới triều đại của ngài (BBC News, Pope Benedict XVI launches Vatican Twitter account, 12-2012). Mặc dù Đức Bê-nê-đic-tô XVI không trực tiếp sử dụng Twitter, nhưng việc tạo ra tài khoản này đánh dấu một bước ngoặt trong cách Giáo hội tiếp cận với công chúng.

Đức Phan-xi-cô thường sử dụng iPad trong các buổi họp và thậm chí trao đổi qua email trong nội bộ Vatican. Ngài từng gây chú ý khi ký xác nhận phong thánh cho hai vị giáo hoàng bằng… một cú chạm tay trên màn hình cảm ứng.

Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô cùng với hai thanh niên Ba Lan, sử dụng iPad để đăng ký trực tuyến cho Ngày Giới trẻ Thế giới năm 2016 tại Ba Lan. Ảnh: AFP

Không chỉ dừng ở tính biểu tượng, sự hiện diện công nghệ của Đức Phan-xi-cô còn là nỗ lực cụ thể để đến gần hơn với giới trẻ, những người sinh ra và lớn lên cùng công nghệ.

Ngài cũng là người tích cực trên Instagram, nơi chia sẻ những hình ảnh gần gũi, từ khoảnh khắc cầu nguyện riêng đến cảnh trò chuyện cùng trẻ em hay người di cư. Những hình ảnh đó không chỉ truyền cảm hứng mà còn truyền tải thông điệp yêu thương, đơn sơ và sống động – những giá trị mà Giáo hội muốn chia sẻ với nhân loại hôm nay (Vatican News, 19/3/2016).

Đức Giáo hoàng Phan-xi-côđã nâng việc sử dụng mạng xã hội lên một tầm cao mới. Tài khoản @Pontifex trở thành một kênh giao tiếp trực tiếp, nơi ngài chia sẻ các thông điệp ngắn gọn về đức tin, lòng thương xót, và các vấn đề xã hội.

Với hàng chục triệu người theo dõi trên Twitter và Instagram, Đức Phan-xi-cô đã biến mạng xã hội thành một công cụ mạnh mẽ để truyền bá giáo huấn của Giáo hội (Reuters, Pope Francis’ social media presence: Reaching millions, 2023). Ngài nhấn mạnh rằng mạng xã hội nên được sử dụng với sự cẩn trọng để lan tỏa Tin Mừng, thay vì trở thành nơi lan truyền tiêu cực.

Ngoài Twitter và Instagram, Đức Phan-xi-cô cũng khuyến khích việc sử dụng các nền tảng khác như YouTube và ứng dụng di động. Ứng dụng Click to Pray ra mắt vào năm 2024, cho phép người dùng truy cập tin tức, radio, và video từ Vatican News (Vatican News, New Catholic Church app launched in 2024).

Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV và mạng xã hội

Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV đã thể hiện sự nhạy bén với mạng xã hội ngay từ khi ngài còn là giám mục và hồng y. Trong thời gian làm giám mục ở Peru và sau đó là hồng y, ngài đã sử dụng các nền tảng như Twitter và Instagram để chia sẻ thông điệp mục vụ, kết nối với cộng đồng địa phương và thúc đẩy sự hiệp nhất trong Giáo hội. Ngài từng nhấn mạnh rằng mạng xã hội là “một công cụ quan trọng để truyền tải thông điệp Tin Mừng và tiếp cận hàng ngàn người” (@SoisCroyant, X post, 13-5-2025).

Việc Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV bước vào mạng xã hội bằng sự điềm tĩnh là một dấu hiệu cho thấy Giáo hội đang tiếp tục tiến bước trên con đường hội nhập số, không phải để chạy theo trào lưu mà để trở nên gần gũi và nói ngôn ngữ của thời đại hôm nay

Mới đây, Đức Lê-ô XIV tiếp tục sử dụng mạng xã hội một cách hiệu quả với tài khoản Instagram chính thức @Pontifex – Pope Leo XIV, được công bố là tài khoản duy nhất đại diện cho ngài.

Với sự phát triển không ngừng của các nền tảng như X hoặc các công nghệ truyền thông mới, Đức Lê-ô XIV được kỳ vọng sẽ tận dụng những công cụ này để truyền tải thông điệp một cách sáng tạo hơn, chẳng hạn như sử dụng video ngắn hoặc nội dung tương tác, tiếp tục truyền thống đổi mới của các vị tiền nhiệm.

Thiết bị công nghệ: Điện thoại, iPad và hơn thế nữa

Ngoài radio và mạng xã hội, các đức giáo hoàng cũng đã sử dụng các thiết bị công nghệ cá nhân để hỗ trợ công việc mục vụ. Đức Giáo hoàng Gioan Phao-lô II, mặc dù hoạt động trong thời kỳ công nghệ còn hạn chế, đã sử dụng điện thoại để liên lạc với các nhà lãnh đạo thế giới và các giám mục (Catholic News Service, John Paul II’s use of telephones in diplomacy, 2005). Những cuộc gọi này thường mang tính cá nhân và trực tiếp, giúp ngài xây dựng mối quan hệ với các cộng đồng Công giáo trên toàn cầu.

Đức Phan-xi-cô, một lần nữa, là người tiên phong trong việc sử dụng các thiết bị hiện đại. Ngài được biết đến với việc sử dụng điện thoại di động để gọi điện trực tiếp cho các tín hữu, từ những người viết thư cho ngài đến các nhà báo (The Guardian, Pope Francis surprise phone calls to the faithful, 2018).

Những cuộc gọi này, thường được thực hiện một cách bất ngờ, thể hiện phong cách gần gũi và khiêm tốn của ngài. Ngoài ra, Vatican đã phát triển các ứng dụng di động tương thích với iPhone và iPad từ năm 2012, cho phép người dùng theo dõi các sự kiện trực tiếp của giáo hoàng.

Mặc dù không có bằng chứng cụ thể về việc Đức Phan-xi-cô sử dụng iPad thường xuyên, nhưng các thiết bị như máy tính bảng đã trở thành công cụ phổ biến trong các hoạt động của Vatican, từ việc quản lý tài liệu đến trình chiếu trong các buổi họp (Crux, Vatican’s use of tablets in administrative tasks, 2023).

Hơn nữa, Đức Phan-xi-cô đã bày tỏ trong bài phát biểu năm 2024 về sự quan tâm của ngài đến các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), cảnh báo về những lợi ích và nguy cơ của nó (Vatican News, Pope Francis on artificial intelligence: Opportunities and risks). Điều này cho thấy rằng các đức giáo hoàng không chỉ sử dụng công nghệ mà còn suy tư sâu sắc về tác động của nó đối với xã hội.

The post Giáo hoàng với truyền thông: Từ radio đến mạng xã hội appeared first on Đồng Hành.

Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV và khả năng sử dụng đa ngôn ngữ

HOÀNG MẠNH HÀ — Sat, 10 May 2025 04:26:46 +0000

Kim Điền

Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV với bề dày mục vụ phong phú, đặc biệt sống tại Peru với người nghèo, ngài còn nổi bật bởi khả năng sử dụng nhiều ngôn ngữ, bao gồm tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ý, tiếng Pháp, tiếng Bồ Đào Nha cùng khả năng đọc hiểu tiếng Latin và tiếng Đức.

Trong bài giảng tại Nhà nguyện Sistine ngày 9-5-2025, Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV nói một đoạn ngắn bằng tiếng Anh trước khi đi vào bài giảng chính bằng tiếng Ý. Ảnh: Vatican Media

Hấp thụ nhiều ngôn ngữ từ gia đình

Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV sinh ngày 14 tháng 9 năm 1955 tại Chicago, Illinois, trong một gia đình có gốc Pháp (từ cha là ông Louis Marius Prevost), Ý và Tây Ban Nha (từ mẹ, bà Mildred Martínez). Xuất thân đa sắc tộc này tạo điều kiện cho ngài tiếp xúc sớm với các ngôn ngữ ngay từ bé.

Tiếng Anh là ngôn ngữ mẹ đẻ, được sử dụng trong giáo dục và giao tiếp tại Chicago, nơi gia đình ngài sống ở Dolton, một vùng ngoại ô, và tích cực tham gia giáo xứ St. Mary of the Assumption. Trong gia đình, cha mẹ và ba anh em (Robert, Louis và John) chủ yếu giao tiếp bằng tiếng Anh, phản ánh môi trường xã hội và giáo dục Mỹ thời bấy giờ.

Tuy nhiên, di sản Tây Ban Nha từ người mẹ, qua các món ăn truyền thống và câu chuyện gia đình, cùng gốc Pháp từ cha, qua các hoạt động giáo lý, có thể đã đưa tiếng Tây Ban Nha và một ít tiếng Pháp vào các ngữ cảnh văn hóa, khơi dậy sự chú ý của ngài về các ngôn ngữ này từ nhỏ.

Ngài theo học tại Tiểu Chủng viện Dòng Augustino và tốt nghiệp cử nhân chuyên ngành toán học cùng triết học tại Đại học Villanova, Pennsylvania, năm 1977. Trong thời gian này, ngài bắt đầu học tiếng Latin, một yêu cầu bắt buộc cho các chủng sinh, để nghiên cứu thần học và phụng vụ. Việc học tiếng Latin không chỉ giúp ngài hiểu các văn bản Giáo hội mà còn đặt nền tảng cho việc tiếp thu các ngôn ngữ Roman như tiếng Ý, Tây Ban Nha và Pháp.

Năm 1982, ngài đến Roma để học Giáo luật tại Đại học Giáo hoàng Tommaso Aquino (Angelicum). Tại đây, ngài trau dồi tiếng Ý, ngôn ngữ chính của Roma và Vatican, thông qua học tập và giao tiếp hằng ngày. Ngài cũng học tiếng Tây Ban Nha một cách bài bản, nhờ di sản Tây Ban Nha từ mẹ và sự chuẩn bị cho công việc truyền giáo ở Mỹ Latin.

Năm 1985, ngài được gửi đến Chulucanas, Piura, Peru, nơi ngài sống và phục vụ nhiều năm. Tại Peru, ngài đạt trình độ thành thạo tiếng Tây Ban Nha và học thêm tiếng Bồ Đào Nha để giao tiếp với các cộng đồng lân cận, đặc biệt từ Brazil.

Tiếng Pháp được ngài tiếp thu nhờ gốc Pháp từ người cha và qua các khóa học thần học, nơi ngài đọc các tài liệu bằng tiếng Pháp. Tiếng Đức, dù chỉ ở mức đọc hiểu, được học trong thời gian nghiên cứu các tác phẩm thần học Đức, như của Karl Rahner, tại Roma. Là Tổng Bề trên Dòng Augustino từ năm 2001 đến 2013, ngài tiếp tục trau dồi ngôn ngữ qua các chuyến đi quốc tế và giao tiếp với các cộng đồng đa dạng.

Phương pháp học ngôn ngữ của ngài kết hợp học thuật và thực hành. Ngài đọc văn bản thần học, đối thoại với người bản xứ và sử dụng ngôn ngữ trong mục vụ để nắm bắt sắc thái văn hóa. Sự kiên trì và niềm đam mê kết nối con người đã giúp ngài thông thạo nhiều ngôn ngữ.

Thói quen sử dụng ngôn ngữ

Dù tiếng Anh là ngôn ngữ mẹ đẻ, Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV ưu tiên tiếng Ý và Tây Ban Nha trong các sự kiện công khai tại Vatican để thể hiện sự gần gũi với cộng đồng quốc tế. Trong bài phát biểu đầu tiên từ ban công Vương cung Thánh đường Thánh Phê-rô vào ngày 8 tháng 5 năm 2025, ngài nói bằng tiếng Ý, sau đó chuyển sang tiếng Tây Ban Nha để tri ân Giáo phận Chiclayo, Peru, nơi ngài từng là giám mục từ 2015 đến 2023. Điều này cho thấy thói quen điều chỉnh ngôn ngữ theo đối tượng để tạo kết nối cá nhân.

Trong các nghi thức phụng vụ, ngài sử dụng tiếng Latin cho các phần trọng thể, như khi ban phép lành Urbi et Orbi vào ngày 8 tháng 5 năm 2025. Tiếng Latin là cầu nối với truyền thống Giáo hội. Trong bài giảng tại Nhà nguyện Sistine ngày 9 tháng 5 năm 2025, ngài nói một đoạn ngắn bằng tiếng Anh trước khi đọc bài giảng chính bằng tiếng Ý, thể hiện sự linh hoạt trong việc tiếp cận khán giả toàn cầu.

Hình ảnh Đức tân Giáo hoàng Leo XIV đang lan truyền mạnh mẽ trong giới trẻ Mỹ. Ảnh: Daily Beast

Ngài duy trì trình độ ngôn ngữ bằng cách đọc các văn bản thần học và Kinh Thánh bằng nhiều ngôn ngữ. Theo các nguồn tin, ngài đọc tiếng Latin và Đức để nghiên cứu, trong khi tiếng Tây Ban Nha và Ý được sử dụng trong giao tiếp hằng ngày. Phong cách ngôn ngữ của ngài giản dị, dễ hiểu, phản ánh mong muốn truyền tải thông điệp đến mọi tầng lớp tín hữu, tương tự phong cách của Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô.

Sử dụng ngôn ngữ trong Giáo triều Roma

Trong vai trò lãnh đạo Thánh bộ Giám mục Giáo triều Roma, cũng như những ngày đầu làm giáo hoàng, Đức Lê-ô XIV sử dụng ngôn ngữ rất linh hoạt cho các sứ vụ mục tử và ngoại giao. Dưới đây là cách ngài vận dụng các ngôn ngữ:

Tiếng Ý: là ngôn ngữ chính thức của Toà thánh Vatican, được sử dụng trong các cuộc họp với các hồng y, bài phát biểu tại Quảng trường Thánh Phê-rô và giao tiếp hằng ngày. Trong bài phát biểu ra mắt ngày 8 tháng 5 năm 2025, ngài dùng tiếng Ý để gửi lời chào “Bình an cho anh chị em”, nhấn mạnh thông điệp hòa bình. Bài giảng tại Thánh lễ với các hồng y ngày 9 tháng 5 năm 2025 cũng bằng tiếng Ý, với phong cách điềm tĩnh, rõ ràng, phù hợp với vai trò lãnh đạo.

Tiếng Tây Ban Nha: là cầu nối với các cộng đồng Mỹ Latin, nơi ngài đã phục vụ nhiều năm. Trong bài phát biểu đầu tiên, ngài dùng tiếng Tây Ban Nha để tri ân giáo phận Chiclayo, Peru. Ngài cũng sử dụng ngôn ngữ này khi giao tiếp với các phái đoàn từ các nước nói tiếng Tây Ban Nha, như Mexico hoặc Tây Ban Nha. Chẳng hạn, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum Pardo đã chúc mừng ngài và ngài có thể sẽ dùng tiếng Tây Ban Nha trong các cuộc gặp tương lai với các lãnh đạo Mỹ Latin.

Tiếng Latin: được dùng trong các văn kiện chính thức và nghi thức phụng vụ. Ngài ban phép lành Urbi et Orbi bằng tiếng Latin vào ngày 8 tháng 5 năm 2025, tiếp nối truyền thống Giáo hội. Các văn kiện, như thông điệp hoặc sắc lệnh, được soạn bằng tiếng Latin và ngài có thể xem xét chúng nhờ khả năng đọc hiểu. Tuy nhiên, ngài thường giao việc soạn thảo chi tiết cho các chuyên gia ngôn ngữ Vatican.

Tiếng Anh: Mặc dù là người Mỹ, ngài ít dùng tiếng Anh trong các sự kiện công khai tại Vatican, có thể để nhấn mạnh tính quốc tế của Giáo hội. Tuy nhiên, ngài đã nói một đoạn ngắn bằng tiếng Anh trong Thánh lễ ngày 9 tháng 5 năm 2025. Ngài có thể sẽ dùng tiếng Anh nhiều hơn trong các chuyến tông du đến các nước nói tiếng Anh, như Hoa Kỳ hoặc khi gặp các lãnh đạo như Tổng thống Mỹ Donald Trump, người bày tỏ mong muốn gặp ngài.

Truyền thống sử dụng ngôn ngữ trong Giáo triều Vatican
Trong Giáo triều Vatican, tiếng Latin là ngôn ngữ chính thức của Tòa Thánh, dùng cho các văn kiện quan trọng như thông điệp, sắc lệnh, và nghi thức phụng vụ trọng thể, được công bố trong Acta Apostolicae Sedis.
Tuy nhiên, tiếng Ý là ngôn ngữ làm việc chính, sử dụng trong giao tiếp hằng ngày giữa các quan chức, cuộc họp Giáo triều, và báo chí như L’Osservatore Romano. Tiếng Ý thay thế tiếng Latin làm ngôn ngữ chính của Thượng Hội đồng Giám mục từ năm 2014 để đơn giản hóa quy trình.
Các quan chức Vatican, bao gồm các hồng y và nhân viên, chủ yếu dùng tiếng Ý trong công việc, nhưng có thể chuyển sang tiếng Anh, Pháp, hoặc Tây Ban Nha trong giao tiếp không chính thức, tùy thuộc vào ngôn ngữ chung. Tiếng Anh, dù không phải ngôn ngữ chính, ngày càng phổ biến trong truyền thông quốc tế, website Tòa Thánh, và giao tiếp với các nước nói tiếng Anh.
Bộ Ngoại giao Vatican, do Đức Tổng Giám mục Paul Gallagher đứng đầu, ưu tiên tiếng Pháp cho thư từ ngoại giao chính thức, tiếng Ý cho nội bộ, và tiếng Anh cho các hội nghị quốc tế hoặc với các nước như Hoa Kỳ. Các ngôn ngữ như Tây Ban Nha hoặc Đức được dùng tùy thuộc vào quốc gia đối tác. Truyền thống đa ngôn ngữ của Vatican phản ánh vai trò toàn cầu của Giáo hội, kết nối hơn một tỷ tín hữu.

K.Đ tổng hợp từ các báo nước ngoài

The post Đức Giáo hoàng Lê-ô XIV và khả năng sử dụng đa ngôn ngữ appeared first on Đồng Hành.

Truyền thông ‘té ghế’ trước kết quả bầu Đức Giáo hoàng Leo XIV

HOÀNG MẠNH HÀ — Fri, 09 May 2025 08:13:41 +0000

Sự đắc cử của Đức Giáo hoàng Leo XIV nhắc nhở rằng mật nghị không phải một sự kiện có thể dự đoán bằng công cụ thông thường. Lịch sử từ Đức Gioan Phao-lô II đến Đức tân Giáo hoàng Leo XIV đã chứng minh, mật nghị luôn là một bí ẩn vượt ngoài tầm tay của con người.

Đức Giáo hoàng Leo XIV qua nét vẽ của Nhà báo – Hoạ sĩ Huỳnh Dũng Nhân. Nhà báo Huỳnh Dũng nhân là một người ngoại đạo, nhưng ông tâm sự luôn kính trọng các đức giáo hoàng. Ông gọi bức tranh này là: “Kẻ ngoại đạo vẽ Giáo hoàng”.

Mật nghị bầu giáo hoàng: Thành trì bí mật

Quá trình bầu Giáo hoàng tại Vatican được thiết kế để đảm bảo tính bí mật tuyệt đối. Theo Vatican News, 133 hồng y cử tri tham gia mật nghị năm 2025 tại Nhà nguyện Sistine đều phải tuyên thệ giữ bí mật suốt đời. Mọi liên lạc với thế giới bên ngoài bị cắt đứt, từ tín hiệu điện thoại đến báo chí hay truyền hình. Tất cả các lá phiếu được đốt sau mỗi vòng bỏ phiếu, với khói đen báo hiệu chưa có kết quả và khói trắng thông báo tân giáo hoàng đã được chọn. Sự cô lập này không chỉ bảo vệ tính thiêng liêng của quá trình mà còn tạo ra một bức tường ngăn cách với các dự đoán bên ngoài.

Sự bí mật, tính thiêng liêng của quá trình bầu giáo hoàng không chỉ bảo vệ sự độc lập của Giáo hội mà còn là bài học về giới hạn của con người trong việc ĐI TÌM THÁNH ý Chúa

Chính sự bí ẩn này đã khiến truyền thông và dân cá độ rơi vào thế khó. Các nhà báo và nhà cái thường dựa vào thông tin công khai, như tiểu sử hồng y, khuynh hướng thần học, hay các phát ngôn trước đó, để đưa ra dự đoán. Tuy nhiên, như Reuters nhận định, các hồng y cử tri thường cân nhắc những yếu tố phức tạp hơn, từ phẩm chất cá nhân, khả năng lãnh đạo, đến bối cảnh toàn cầu của Giáo hội, khiến dự đoán trở thành một canh bạc đầy rủi ro.

Bất ngờ từ Chicago

Trước mật nghị năm 2025, truyền thông và các nhà cái tập trung vào những ứng viên sáng giá như Hồng y Luis Antonio Tagle từ Philippines, người được xem là có thể trở thành Giáo hoàng châu Á đầu tiên trong lịch sử hiện đại. Một số khác đặt cược vào các hồng y châu Âu như Péter Erdő của Hungary hay Christoph Schönborn của Áo, dựa trên truyền thống lâu đời.

Hồng y Robert Francis Prevost, đến từ Chicago, Mỹ, hầu như không được chú ý. Ngài chỉ được biết đến qua công việc truyền giáo ở Nam Mỹ và vai trò gần đây tại Thánh Bộ Giám mục của Vatican.

Sự đắc cử của Đức Hồng y Prevost với tông hiệu Leo XIV, khiến giới truyền thông sững sờ.

Sự đắc cử của Đức Hồng y Prevost với tông hiệu Leo XIV, khiến giới truyền thông sững sờ. BBC News mô tả không khí tại Quảng trường Thánh Peter khi khói trắng bay lên, với hàng ngàn tín hữu reo hò xen lẫn ngạc nhiên khi tên tân Giáo hoàng được công bố. Các nền tảng cá độ trực tuyến, vốn đặt tỷ lệ cược cao cho Đức Hồng y Tagle và các ứng viên khác, chịu thiệt hại nặng khi đa số người chơi thua cuộc. CNN gọi đây là “một trong những bất ngờ lớn nhất trong lịch sử mật nghị hiện đại”, khi ngài Prevost, một hồng y ít xuất hiện trước công chúng, lại được chọn cách lạ lùng.

Cú sốc này xuất phát từ sự phức tạp của mật nghị. The Washington Post cho biết các hồng y năm 2025 tìm kiếm một Giáo hoàng “gần gũi, có khả năng đoàn kết và định hướng”, trong bối cảnh Giáo hội đối mặt với thách thức toàn cầu. Đức Hồng y Prevost với kinh nghiệm truyền giáo ở Nam Mỹ và khả năng nói 5-6 ngôn ngữ, đáp ứng các tiêu chí này, dù không phải cái tên được truyền thông chú ý.

Truyền thông chưa bao giờ đúng

Lịch sử bầu giáo hoàng ghi nhận nhiều lần truyền thông và dân cá độ bị sập hầm. Dưới đây là các trường hợp tiêu biểu:

Đức Giáo hoàng Gioan Phao-lô II năm 1978
Năm 1978, sau cái chết của Đức Giáo hoàng Phao-lô VI, truyền thông và nhà cái tập trung vào các hồng y Ý, vốn chiếm ưu thế lịch sử. Tuy nhiên, Hồng y Karol Wojtyła, Tổng Giám mục Kraków, bất ngờ được chọn, trở thành vị giáo hoàng không phải người Ý đầu tiên sau 455 năm, với tông hiệu Gioan Phao-lô II.

Vatican News ghi nhận sự đắc cử của Đức Hồng y Wojtyła làm đảo lộn mọi dự đoán, khi ngài đến từ Đông Âu và đại diện cho khuynh hướng cải cách mạnh mẽ. Các nhà cái châu Âu, dựa vào báo chí Ý, chịu tổn thất lớn khi cược đổ vào các hồng y bản địa.

Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI năm 2005
Mật nghị năm 2005, sau cái chết của Đức Gioan Phao-lô II, chứng kiến sự chú ý vào các ứng viên như Hồng y Carlo Maria Martini của Ý hay Hồng y Jorge Mario Bergoglio của Argentina. Tuy nhiên, Hồng y Joseph Ratzinger, người Đức, được chọn sau bốn vòng bỏ phiếu, lấy tông hiệu Biển Đức XVI.

The Tablet ghi nhận sự bất ngờ của các nhà báo Vatican, vốn kỳ vọng một Giáo hoàng Nam Mỹ, khi Ratzinger là một nhân vật bảo thủ lại đắc cử. Dân cá độ, dựa vào phân tích truyền thông nên bị thua đậm.

Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô năm 2013
Năm 2013, khi Đức Biển Đức XVI từ chức, Đức Hồng y Jorge Mario Bergoglio xuất hiện trong danh sách nhưng không được đánh giá cao so với Đức Hồng y Angelo Scola của Ý hay Đức Hồng y Marc Ouellet của Canada.

Sự đắc cử của Đức Hồng y Bergoglio, với tông hiệu Phan-xi-cô, khiến truyền thông sửng sốt. The Independent mô tả đây là “cú sốc cho các nhà cái, khi Đức Hồng y Bergoglio, một người Nam Mỹ khiêm tốn, vượt qua các ứng viên châu Âu”.

Sự lựa chọn này phản ánh mong muốn của hồng y đoàn về một Giáo hoàng gần gũi với người nghèo, điều truyền thông không dự đoán được.

Lý do truyền thông và dân cá độ thất bại

Sự thất bại của truyền thông và dân cá độ xuất phát từ một số nguyên nhân:

Tính bí mật tuyệt đối: Như The Observer nhấn mạnh, mật nghị là “cuộc bầu cử bí mật nhất thế giới”, với các biện pháp như kiểm tra micro, cắt sóng điện thoại và cấm giao tiếp bên ngoài. Điều này khiến thông tin rò rỉ gần như không thể, làm vô hiệu hóa dự đoán dựa trên tin đồn.
Sự phức tạp trong quyết định: Các hồng y không chỉ xem xét tiểu sử hay thần học mà còn cân nhắc bối cảnh toàn cầu, nhu cầu Giáo hội và yếu tố thiêng liêng. Reuters dẫn lời một phát ngôn viên Vatican rằng các hồng y năm 2025 tìm kiếm một “mục tử gắn bó với thực tế”, điều truyền thông khó nắm bắt.
Hiệu ứng tin tức một chiều: Truyền thông thường tập trung vào vài ứng viên nổi bật, như Tagle năm 2025, tạo hiệu ứng đám đông khiến dân cá độ đặt cược theo. Nhưng, như trường hợp Đức Giáo hoàng Leo XIV cho thấy, các hồng y có thể ưu tiên nhân vật ít được chú ý nhưng phù hợp hơn.
Yếu tố thiêng liêng là quan trọng nhất: Khác với bầu cử chính trị, mật nghị mang tính thiêng liêng sâu sắc. Các hồng y cầu nguyện và tìm kiếm sự soi sáng từ Chúa Thánh Thần, một yếu tố không thể định lượng.

The post Truyền thông ‘té ghế’ trước kết quả bầu Đức Giáo hoàng Leo XIV appeared first on Đồng Hành.

Phản ứng của Mỹ trước sự kiện Đức Giáo hoàng Leo XIV là người Mỹ

sysadmin — Fri, 09 May 2025 06:26:15 +0000

HOÀNG MẠNH HÀ

Ngày 8 tháng 5 năm 2025, Giáo hội Công giáo chứng kiến một sự kiện lịch sử khi Hồng y Robert Francis Prevost, một người Mỹ, sinh ở Chicago, được bầu làm Giáo hoàng với tông hiệu Leo XIV, trở thành vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ Hoa Kỳ trong lịch sử. Sự kiện này không chỉ gây tiếng vang trên toàn cầu mà còn khơi dậy nhiều phản ứng đa chiều tại nước Mỹ, từ niềm tự hào quốc gia đến những tranh luận về thần học và chính trị.

Các tín hữu hành hương vẫy cờ Hoa Kỳ khi Đức tân Giáo hoàng Leo XIV xuất hiện trên ban công trung tâm của Vương cung Thánh đường Thánh Phê-rô. Ngài là vị giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử. Ảnh: OSV

Chính quyền Mỹ: Tự hào và kỳ vọng

Tổng thống Donald Trump, trong bài đăng trên Truth Social và phát biểu trước báo giới, gọi việc bầu Đức Leo XIV là “một vinh dự lớn lao cho đất nước chúng ta” và bày tỏ mong muốn gặp ngài.

Tuy nhiên, Reuters lưu ý rằng ông Trump chúc mừng bất chấp việc Đức Leo XIV từng chỉ trích các chính sách nhập cư của ông và Phó Tổng thống JD Vance trên mạng xã hội X.

Phó Tổng thống JD Vance cũng gửi lời chúc mừng, nhấn mạnh rằng: “Hàng triệu người Công giáo và Ki-tô hữu Mỹ sẽ cầu nguyện cho sự thành công của Đức Leo XIV trong vai trò lãnh đạo Giáo hội”.

Các cựu lãnh đạo Mỹ cũng lên tiếng. Cựu Tổng thống Barack Obama và phu nhân Michelle gọi đây là “một ngày lịch sử cho Hoa Kỳ”, gửi lời chúc đến “người đồng hương Chicago” và hứa cầu nguyện cho ngài, theo The Star.

Cựu Tổng thống Joe Biden gửi lời chúc tốt đẹp, cầu mong “Thiên Chúa ban phước cho Đức Leo XIV”, theo WSB-TV Channel 2.

Tờ The Star nêu, cựu Tổng thống George W. Bush và phu nhân Laura bày tỏ niềm vui, mô tả sự kiện này là “một khoảnh khắc lịch sử và đầy hy vọng” cho người Công giáo Mỹ và toàn cầu.

Ở cấp địa phương, Thống đốc Illinois JB Pritzker ca ngợi Đức Leo XIV như người mang lại “lòng trắc ẩn, đoàn kết và hòa bình”, nhấn mạnh rằng việc một người Chicago lãnh đạo Giáo hội là “một khoảnh khắc lịch sử”, theo ABC News.

Người dân Mỹ: Niềm vui xen lẫn lo lắng

Người dân Mỹ, đặc biệt là cộng đồng Công giáo, đã đón nhận tin tức về Đức Leo XIV với sự phấn khích và niềm tự hào quốc gia. Reuters đưa tin rằng tại Quảng trường Thánh Phê-rô, những người Mỹ có mặt khi công bố Đức tân Giáo hoàng bày tỏ sự “sốc và phấn khích” trước việc một người đồng hương được bầu làm Giáo hoàng.

Với tông hiệu Leo XIV, được lấy cảm hứng từ những vị Giáo hoàng can đảm như Leo Cả và Leo XIII, Đức tân Giáo hoàng mang lại hy vọng cho một thế giới đang cần đoàn kết và hòa bình

Ở Chicago, quê hương của Đức Leo XIV, niềm tự hào địa phương tràn ngập. ABC News dẫn lời người dân Chicago bày tỏ niềm vui khi một người con của thành phố trở thành lãnh đạo Giáo hội Công giáo toàn cầu. Tại Alabama, cộng đồng Công giáo địa phương gửi lời chúc phúc, với một giáo viên trường Công giáo chia sẻ với WSB-TV rằng bà “vô cùng phấn khích” khi biết tân Giáo hoàng là người Mỹ.

Tuy nhiên, không phải tất cả phản ứng đều hoàn toàn tích cực. Reuters dẫn lời Lailah Brown, một phụ nữ Mỹ gốc Phi 28 tuổi từ Seattle, chia sẻ rằng bà hy vọng Đức Leo XIV sẽ mang lại một cộng đồng yêu thương hơn ở Mỹ, nơi bà cảm thấy vẫn còn nhiều hận thù và phân biệt chủng tộc. Bà lo ngại rằng “Mỹ có thể làm Giáo hoàng xấu hổ” nếu đất nước không hành xử đúng mực. Phản ứng này phản ánh một số lo lắng về cách xã hội Mỹ sẽ đón nhận vị Giáo hoàng có tư duy tiến bộ này.

Người dân Hoa Kỳ hân hoan khi Đức Giáo hoàng Leo XIV xuất hiện lần đầu tiên trên ban công Vương cung Thánh đường Thánh Phê-rô để gửi lời chào đến các tín hữu, là vị giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử. Ảnh: AFP

Truyền thông và cộng đồng Công giáo: Tán dương và tranh cãi

Trong cộng đồng Công giáo Mỹ, sự kiện Đức Leo XIV được bầu đã khơi dậy cả sự tán dương lẫn tranh cãi, phản ánh sự chia rẽ trong cách tiếp cận thần học và chính trị. CBC News dẫn lời Michael Swan, cựu phó tổng biên tập của Catholic Register, nhận định rằng việc bầu Đức Leo XIV là “một thất bại cho những người Công giáo MAGA” (những người Công giáo ủng hộ Trump). Swan cho rằng ngài sẽ tiếp tục di sản của Đức Phan-xi-cô, với sự chú trọng đến người nghèo, người nhập cư và hòa giải với các dân tộc bản địa, trái với mong đợi của các cơ quan truyền thông Công giáo bảo thủ như EWTN và National Catholic Register.

The Telegraph dẫn lời Kathleen Sprows Cummings, giáo sư lịch sử tại Đại học Notre Dame, so sánh Đức Leo XIV với Đức Phan-xi-cô, nhấn mạnh “tâm hồn mục vụ, kinh nghiệm quản lý và tầm nhìn” của ngài. Bà lưu ý rằng ngài từng nói “một giám mục không nên là một tiểu vương ngồi trong vương quốc của mình” mà phải khiêm nhường và gần gũi với dân chúng.

Các chuyên gia Vatican cũng đưa ra nhận định về ý nghĩa của sự kiện. The Telegraph dẫn lời Cha Thomas Reese, một linh mục Dòng Tên ở Mỹ, rằng sự bầu chọn Đức Leo XIV cho thấy sự đoàn kết của các hồng y Mỹ Latin, xem ngài như “một người của họ” do thời gian dài ngài phục vụ ở Peru (1985–1998). CBC News lưu ý rằng việc bầu một Giáo hoàng Mỹ từng bị coi là “cấm kỵ” do vị thế siêu cường của Hoa Kỳ, nhưng quốc tịch Peru và kinh nghiệm toàn cầu của Đức Leo XIV đã giúp ngài vượt qua rào cản này.

The post Phản ứng của Mỹ trước sự kiện Đức Giáo hoàng Leo XIV là người Mỹ appeared first on Đồng Hành.

Giải mã tông hiệu Đức tân Giáo hoàng Leo XIV

sysadmin — Fri, 09 May 2025 05:43:52 +0000

HOÀNG MẠNH HÀ

Việc lựa chọn tông hiệu Leo XIV không chỉ là một quyết định mang tính biểu tượng mà còn ẩn chứa những thông điệp sâu sắc về đường hướng mục vụ và sứ mệnh của triều đại giáo hoàng mới. Thông điệp mà vị tân giáo hoàng muốn gửi gắm chắc hẳn được soi rọi từ di sản của 13 vị giáo hoàng tiền nhiệm mang tông hiệu Leo, từ Đức Leo Cả đến Đức Leo XIII.

Tạp chí Time chọn ảnh Đức Giáo hoàng Leo XIV cho bìa số báo in sắp tới. Ảnh: Reuters

‘Sư tử của chi tộc Giu-đa’

Leo, trong tiếng Latin nghĩa là “sư tử”, mang ý nghĩa thần học sâu sắc trong truyền thống Ki-tô giáo. Trong Khải Huyền 5:5, Chúa Giêsu được gọi là “Sư tử của chi tộc Giu-đa, chồi non của Đa-vít”, Đấng đã chiến thắng và xứng đáng mở cuốn sách niêm ấn, biểu tượng cho kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa. Hình ảnh này nhấn mạnh quyền uy, lòng can đảm, và sự chiến thắng của Chúa Ki-tô, đồng thời phản ánh vai trò của Ngài như Vua và Đấng Mesia. Việc Đức tân Giáo hoàng chọn tông hiệu Leo XIV có thể phản ánh mong muốn dẫn dắt Giáo hội dưới ánh sáng của Chúa Ki-tô, với sự khôn ngoan và lòng trung thành, tiếp nối di sản của các vị Giáo hoàng tiền nhiệm như Đức Leo Cả và Đức Leo XIII, những người đã bảo vệ đức tin và đối thoại với các thách thức thời đại. Đức Giáo hoàng Leo XIV là người Mỹ và đã phục vụ ở Peru thời gian dài, gợi ý một sự kết nối giữa các nền văn hóa và bối cảnh toàn cầu. Tông hiệu này có thể là dấu hiệu cho thấy ngài hướng tới một triều đại Giáo hoàng tập trung vào đoàn kết, truyền giáo và đối thoại với thế giới hiện đại, đồng thời trung thành với các giá trị cốt lõi của Giáo hội.

Đức tân Giáo hoàng Leo XIV đứng trên ban công nhìn ra Quảng trường Thánh Phê-rô chào các tín hữu ngay sau khi trúng cử. Ảnh: Reuters

Đối thoại với thế giới hiện đại

Dựa trên di sản của các Giáo hoàng mang tông hiệu Leo và ý nghĩa thần học của tông hiệu này, có thể suy đoán rằng Đức Leo XIV muốn gửi gắm các thông điệp sau:

– Bảo vệ đức tin và đoàn kết Giáo hội: Các đức giáo hoàng như Đức Leo Cả và Đức Leo XIII nổi bật với vai trò củng cố Giáo hội trước các mối đe dọa từ bên trong và bên ngoài. Đức tân Giáo hoàng Leo XIV có thể sẽ tập trung vào việc thống nhất các xu hướng trong Giáo hội, giải quyết những khác biệt về thần học và mục vụ.

– Đối thoại với thế giới hiện đại: Đức Leo XIII, với tông thư Rerum Novarum (1891), đã đặt nền móng cho giáo huấn xã hội Công giáo, giải quyết các vấn đề của thời đại công nghiệp. Đức tân Giáo hoàng có thể tiếp tục con đường này, đưa tiếng nói của Giáo hội vào các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng kinh tế, và công nghệ.

– Tăng cường sứ mạng truyền giáo: Nhiều vị giáo hoàng như Đức Leo X và Đức Leo XII, đã chú trọng đến việc mở rộng sứ mạng truyền giáo. Với xuất thân đa văn hóa, Đức tân Giáo hoàng Leo XIV có thể thúc đẩy việc loan báo Tin Mừng ở các khu vực mới, đặc biệt là ở Mỹ Latin và Bắc Mỹ.

– Cải cách và canh tân: Đức Leo XI, dù triều đại ngắn ngủi, đã có ý định cải cách Giáo hội. Đức tân Giáo hoàng Leo XIV có thể tiếp tục các nỗ lực cải cách của các vị tiền nhiệm Đức Phan-xi-cô để tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong Giáo hội. Thông điệp của Đức Leo XIV, thông qua tông hiệu này, dường như là một lời kêu gọi dẫn dắt Giáo hội với lòng can đảm và sự khôn ngoan, dưới ánh sáng của Chúa Ki-tô, Đấng là Sư tử của chi tộc Giu-đa.

Trước khi trở thành Giáo hoàng, Đức Giám mục Robert Prevost từng làm việc tại Peru và lãnh đạo Bộ Giám mục dưới triều đại Giáo hoàng Phan-xi-cô. Ngài được biết đến với tinh thần mục vụ, sự khiêm nhường và cam kết với công lý xã hội. Việc chọn tông hiệu Leo XIV cho thấy ngài mong muốn tiếp nối di sản của Đức Giáo hoàng Leo XIII, tập trung vào hòa bình, đoàn kết và quyền lợi của người lao động trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.Trước Đức Giáo hoàng Phao-lô VI, các vị giáo hoàng hầu như không rời khỏi Roma hoặc khu vực Lãnh thổ Giáo hoàng, nhất là từ sau thế kỷ XV, do nhiều yếu tố về chính trị, an ninh và giáo luật.

The post Giải mã tông hiệu Đức tân Giáo hoàng Leo XIV appeared first on Đồng Hành.

HABEMUS PAPAM – CHÚNG TA ĐÃ CÓ GIÁO HOÀNG

sysadmin — Fri, 09 May 2025 05:40:57 +0000

ĐỒNG HÀNH

Chúng ta đã có Giáo hoàng

Ngay sau đó Hồi chuông tại Đền thờ Thánh Phê-rô và khắp thành Vatican và nước Ý đã ngân vang trong niềm hân hoan của hàng chục ngàn tín hữu quy tụ tại Quảng trường Thánh Phê-rô.

Dòng người tại Quảng trường Thánh Phê-rô reo vang: “Habemus Papam – Chúng ta đã có Giáo hoàng!”

Trong vòng 45 đến 60 phút tới, vị Giáo hoàng thứ 267 của Giáo hội Công giáo sẽ chính thức xuất hiện trên ban công trung tâm Đền thờ Thánh Phê-rô, để chào đông đảo tín hữu đang hiện diện tại Quảng trường và loan báo Tông hiệu mà ngài chọn cho triều đại mới.

Ngay sau đó, Đức Tân Giáo hoàng sẽ ban phép lành trọng thể: “Urbi et Orbi” – Cho Thành Roma và toàn thế giới kèm theo ơn Toàn xá cho tất cả các tín hữu hiện diện tại Quảng trường Thánh Phê-rô và mọi tín hữu trên khắp thế giới, nếu tham dự sốt sắng qua truyền hình hoặc phát thanh trực tiếp.

The post HABEMUS PAPAM – CHÚNG TA ĐÃ CÓ GIÁO HOÀNG appeared first on Đồng Hành.

Người thợ may của ba đời giáo hoàng

sysadmin — Fri, 09 May 2025 05:39:20 +0000

HOÀNG MẠNH HÀ tổng hợp

Trong vài thập kỷ gần đây, tiệm may của ông Mancinelli, cách Quảng trường Thánh Phê-rô chỉ vài bước chân, là nơi lưu giữ lịch sử Giáo hội qua từng mũi kim, đường chỉ.

“Không ai bảo tôi phải làm, nhưng tôi biết Giáo hội cần”

Hiện tại, ba bộ áo trắng giáo hoàng với ba kích cỡ khác nhau đã được chuẩn bị sẵn sàng trong “Phòng Nước mắt”, căn phòng bên cạnh Nhà nguyện Sistine, nơi tân giáo hoàng sẽ thay áo ngay sau khi được bầu chọn để tiến ra ban công chào tín hữu. Những bộ áo này do chính ông Raniero Mancinelli may, kèm theo một dải lụa pha vàng và một mũ sọ trắng.

Thợ may Raniero Mancinelli chuẩn bị phẩm phục cho vị giáo hoàng sắp được bầu. Ảnh EFE chụp ngày 30 tháng 4 năm 2025

Mỗi khi Hồng y đoàn chuẩn bị Mật nghị, ông Mancinelli âm thầm chuẩn bị ba bộ áo trắng. Tuy không có đơn đặt hàng chính thức từ Toà thánh Vatican, ông vẫn tự nguyện may và hiến tặng, coi đây là một vinh dự linh thiêng hơn là một dịch vụ thương mại. “Không ai bảo tôi phải làm, nhưng tôi biết Giáo hội cần”, ông từng nói trong một cuộc phỏng vấn với The Times.

Ông Raniero Mancinelli không chỉ là một thợ may, mà còn là một nhân chứng sống của lịch sử. Trong xưởng may nhỏ bé, ông đã chứng minh rằng, những điều giản dị nhất lại mang ý nghĩa vĩ đại nhất.

Để chuẩn bị bộ áo trắng cho vị giáo hoàng tương lai, ông Mancinelli khởi sự may ngay sau hôm Đức Phan-xi-cô qua đời, làm việc cùng cô con gái để hoàn thành trong thời gian ngắn. Ông Gammarelli cho biết, hai cha con ông cần 3,5 ngày để may một chiếc áo, cho thấy công việc này đòi hỏi sự khẩn trương và tỉ mỉ.

Ông Raniero Mancinelli đã từng may áo cho ba vị giáo hoàng: Gioan Phao-lô II, Bê-nê-đíc-tô XVI và Phan-xi-cô. Ông từng bán cho Đức Phan-xi-cô một cây thánh giá ngực bằng sắt khi ngài còn là hồng y, món đồ được ngài sử dụng cho đến cuối đời. Đức Phan-xi-cô từng trêu ông là bán đồ “hơi đắt” (EL PAÍS English), ngụ ý rằng giá cả của ông không hề rẻ.

Ông Mancinelli nhớ lại: “Cuộc gặp đầu tiên với ngài thật ngọt ngào và đáng nhớ. Ngài thân thiện, vui vẻ, như bạn bè lâu năm”.

Việc ông Mancinelli trở thành thợ may cho các giáo hoàng là kết quả của sự tận tụy và danh tiếng lâu năm. Xưởng may của ông nằm ngay gần Vatican, thuận tiện cho các nhu cầu của Giáo hội. Ông đã xây dựng lòng tin qua nhiều thập kỷ phục vụ, từ việc may áo cho các hồng y đến các giáo hoàng. Một hồng y từng đùa: “Nếu tôi trở thành giáo hoàng, tôi sẽ phong ông làm Quốc vụ khanh”, cho thấy sự kính trọng dành cho ông.

Việc lựa chọn thợ may cho giáo hoàng không qua bất kỳ cuộc tuyển chọn chính thức nào. Theo giới thạo tin Vatican, điều khiến Mancinelli được lựa chọn là tay nghề tinh xảo, sự kín đáo tuyệt đối và thái độ cung kính. Không như những nhà thiết kế cao cấp khác tại Roma, Mancinelli không khoa trương.

Vào nghề từ 15 tuổi

Ông Raniero Mancinelli sinh năm 1938 và lớn lên ở Roma, mang chất giọng Roman đặc trưng. Ông khởi nghiệp với cây kim và khung vải từ năm 15 tuổi, dưới sự hướng dẫn của người cha, cũng là một thợ may. Trải qua gần bảy thập kỷ trong nghề, ông trở thành người may phẩm phục cho các vị giáo hoàng – từ Thánh Giáo hoàng Gioan Phao-lô II, Đức Giáo hoàng Bê-nê-đíc-tô XVI cho đến Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô.

Tiệm may Mancinelli Clero nhỏ bé, cũ kỹ, nơi các giáo sĩ thường lui tới đặt, mua tu phục. Ảnh: Catholic Herald

Tiệm may của ông là một “viên ngọc thời gian”, với máy may cổ, bàn là cũ từ năm 1962 và những bức ảnh chụp cùng các giáo hoàng treo trên tường. Ông làm việc cùng con gái Laura, 60 tuổi, người hỗ trợ ông trong việc chuẩn bị áo cho tân giáo hoàng.

Tiệm của ông nhỏ và khiêm tốn, gần như ẩn mình giữa các cửa hiệu bình dân và quán ăn địa phương. Ông không quảng cáo, không có website hay mạng xã hội, và không đặt mục tiêu kinh doanh đại chúng. Khách hàng của ông chủ yếu là giáo sĩ, hồng y và các chức sắc trong Giáo hội.

Sản phẩm của ông gồm áo lễ, dây stola, mũ giáo sĩ, áo choàng… chứ không hướng đến thị trường ngoài giáo hội. Ông có bán các vật dụng phụ trợ như gậy mục tử, mũ mitre, khăn vai… nhưng phần lớn công việc là theo đơn đặt hàng cá nhân hoặc từ Vatican, chứ không phải sản xuất hàng loạt.

Theo The Times, ông Mancinelli cho biết không sống giàu có nhờ việc may lễ phục, nhưng cảm thấy “hạnh phúc vì được phục vụ Giáo hội” – tinh thần nghề nghiệp hơn là kinh doanh. Thành công của ông đến từ sự tin cậy và âm thầm, chứ không từ hào nhoáng hay lượng khách đông.

The post Người thợ may của ba đời giáo hoàng appeared first on Đồng Hành.

Lần bỏ phiếu đầu tiên: Chưa bầu được Giáo hoàng

sysadmin — Fri, 09 May 2025 05:37:26 +0000

Vatican News

Sau khi nghe bài suy niệm của Đức Hồng y Raniero Cantalamessa, công việc bầu cử bắt đầu với việc phát phiếu cho các Hồng y cử tri, rút thăm chọn 3 vị kiểm phiếu, ba vị thu thập phiếu từ những Hồng y đau ốm, và ba vị kiểm soát lại, sau đó là bỏ phiếu.

Tại Quảng trường Thánh Phê-rô, 45.000 người hướng mắt nhìn chăm chăm vào ống khói Nhà nguyện Sistine.

Lần bỏ phiếu đầu tiên: khói đen – các Hồng y chưa bầu được Giáo hoàng. (ANSA)

Đến 9 giờ tối, khói đen bốc lên. Quảng trường chào đón tin tức này bằng tiếng hô vang. Các Hồng y bỏ phiếu chưa bầu chọn được Giáo hoàng thứ 267 trong lịch sử Giáo hội.

Khói đen xuất hiện: Các Hồng y chưa bầu được Giáo hoàng

Thứ Năm ngày 8/5/2025, trước 8 giờ sáng, các Hồng y cử tri sẽ tập trung tại Dinh Tông tòa để cử hành Thánh lễ và Kinh Sáng tại Nhà nguyện Phaolô. Sau đó, các ngài sẽ trở về Nhà nguyện Sistine lúc 9 giờ 15 phút để đọc kinh giờ Ba và tiến hành bỏ phiếu.

Các ngài sẽ ăn trưa khoảng 12 giờ 30 tại Nhà Thánh Marta.

Vào lúc 15 giờ 45, các Hồng y sẽ khởi hành đến Dinh Tông Tòa, và sau đó, lúc 16 giờ 30, tại Nhà nguyện Sistine, các ngài tiếp tục các lần bỏ phiếu. Cuối cùng, khoảng 19 giờ 30, các ngài sẽ nguyện Kinh Chiều.

Có hai lần phát khói được lên kế hoạch trong ngày: một lần vào cuối buổi sáng, khoảng 12 giờ, nghĩa là sau lần bỏ phiếu thứ 2, một lần vào ban chiều, khoảng 7 giờ tối, nghĩa là sau lần bỏ phiếu thứ 4 trong ngày, nếu trong lần bỏ phiếu thứ nhất giữa buổi sáng hay lần thứ 3 giữa buổi chiều vẫn chưa bầu được Giáo hoàng.

The post Lần bỏ phiếu đầu tiên: Chưa bầu được Giáo hoàng appeared first on Đồng Hành.

Khói trắng ‘Chúng ta đã có Giáo hoàng’ được tạo như thế nào?

sysadmin — Fri, 09 May 2025 05:36:06 +0000

HOÀNG MẠNH HÀ

Mỗi lần bầu cử giáo hoàng, hàng tỷ người trên thế giới hướng mắt về ống khói trên mái Nhà nguyện Sistine chờ đợi tín hiệu khói trắng báo hiệu “Chúng ta đã có Giáo hoàng”. Trong khi khói đen cho biết quá trình bầu cử vẫn chưa kết thúc. Để tránh nhầm lẫn, khi khói trắng xuất hiện, chuông tại Vương cung Thánh đường Thánh Phê-rô cũng được kéo lên để xác nhận việc bầu chọn thành công. Nhưng làm thế nào để những lá phiếu của các đức hồng y khi đốt cháy có thể tạo ra hai màu trắng – đen rõ rệt như vậy? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp giữa truyền thống lâu đời và khoa học hiện đại.

Khói trắng toả ra trên mái Nhà nguyện Sistine báo hiệu thông điệp “Chúng ta đã có Giáo hoàng” .

Truyền thống lâu đời của tín hiệu khói

Tín hiệu khói là một phần không thể thiếu của trong việc bầu cử giáo hoàng, gắn liền với truyền thống bầu giáo hoàng từ thế kỷ XIII. Mặc dù Mật nghị Hồng y chính thức được thiết lập sau Công đồng Lateran IV năm 1215, nhưng không có bằng chứng rõ ràng rằng khói được sử dụng như một phương thức thông báo ở thời điểm đó.

Hình ảnh làn khói trắng không chỉ là một khoảnh khắc lịch sử mà còn là minh chứng Đức tin và khoa học có thể hòa quyện, tạo nên một biểu tượng trường tồn

Theo các tài liệu lịch sử, việc sử dụng khói để thông báo kết quả bầu cử được ghi nhận rõ ràng từ thế kỷ XVII, với một số nguồn cho rằng khói có thể đã xuất hiện sớm hơn, từ thế kỷ XV hoặc XVI. Đến cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX, khói đen báo hiệu chưa có giáo hoàng mới, còn khói trắng thông báo sự thành công của cuộc bầu cử.

Ban đầu, khói đen được tạo ra bằng cách đốt các lá phiếu cùng rơm ẩm. Khói trắng đốt các lá phiếu cùng rơm khô. Tuy nhiên, phương pháp này thường gây nhầm lẫn do màu sắc khói không rõ ràng.

Để khắc phục, theo BBC Future, từ năm 2005, Toà thánh Vatican đã áp dụng phương pháp hiện đại hơn, sử dụng hóa chất đặc biệt để tạo ra khói có màu sắc rõ nét. Điều này không chỉ giúp tín hiệu dễ nhận biết hơn mà còn đảm bảo sự chính xác trong việc truyền tải thông điệp đến hàng triệu người theo dõi trên toàn cầu.

Hóa chất tạo nên màu sắc

Khác với suy nghĩ phổ biến, màu sắc của khói không đến từ chính lá phiếu mà từ các hóa chất được thêm vào trong quá trình đốt. Theo ABC News (2013), Toà thánh Vatican sử dụng hai hỗn hợp hóa chất khác nhau để tạo ra khói trắng và khói đen. Công thức này, được chuẩn hóa từ năm 2005, có thể đã được tinh chỉnh qua các kỳ mật nghị, dù Toà thánh không công bố chi tiết:

– Khói đen: Được tạo ra bằng hỗn hợp kali perclorat, anthracen (một hợp chất có trong nhựa than) và lưu huỳnh. Hỗn hợp này tạo ra khói dày đặc, màu đen, dễ nhận biết từ xa.

– Khói trắng: Được tạo ra từ kali clorat, lactose (một loại đường) và nhựa thông. Phản ứng hóa học giữa các thành phần này tạo ra khói trắng rõ ràng, báo hiệu một vị giáo hoàng mới đã được chọn.

Các hóa chất này được đốt trong một lò đặc biệt, tách biệt với lò đốt lá phiếu, để đảm bảo kiểm soát màu sắc tốt hơn. Khói sau đó được dẫn qua ống khói trên mái Nhà nguyện Sistine, tạo nên hình ảnh quen thuộc mà cả thế giới chờ đợi.

Sự cải tiến này đã thay thế hoàn toàn phương pháp dùng rơm truyền thống, vốn không đáng tin cậy. Theo BBC Future, trước đây, khói từ rơm ẩm hoặc khô thường có màu xám, gây khó khăn cho việc phân biệt, đặc biệt trong những ngày thời tiết xấu.

Ý nghĩa văn hóa và tầm quan trọng

Làn khói từ Nhà nguyện Sistine không chỉ là một tín hiệu kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa văn hóa và tôn giáo sâu sắc. Khói trắng báo hiệu rằng các hồng y đã đạt được sự đồng thuận, với ít nhất 2/3 số phiếu (ví dụ, 77/115 phiếu trong mật nghị năm 2013), theo America Magazine (2013). Số lượng hồng y tham gia mỗi mật nghị có thể thay đổi tùy thuộc vào thời điểm và số hồng y đủ điều kiện, dưới 80 tuổi. Ngược lại, khói đen cho thấy quá trình thảo luận và bỏ phiếu vẫn tiếp diễn, thường kéo dài qua nhiều vòng.

Hình ảnh khói trắng bay lên từ ống khói Sistine đã trở thành biểu tượng toàn cầu, thu hút sự chú ý của truyền thông và hàng triệu tín đồ Công giáo. Để đáp ứng nhu cầu quan sát từ xa, theo Business Insider, Toà thánh Vatican đã sử dụng hai lò đốt kể từ năm 2005: Một để đốt lá phiếu và một để đốt hóa chất tạo màu. Điều này đảm bảo rằng khói có thể được nhìn thấy rõ ràng từ Quảng trường Thánh Phê-rô và qua các phương tiện truyền thông.

The post Khói trắng ‘Chúng ta đã có Giáo hoàng’ được tạo như thế nào? appeared first on Đồng Hành.