Bà dẫn ông đến nhà thờ mỗi chiều

Bên trong những mảnh gỗ mục nát chắp nối nhau là một người phụ nữ với lớp da nhăn nhúm phủ lấp nửa khuôn mặt đang cần mẫn chăm sóc cho một người đàn ông mù lòa. Hai phận đời trôi ngược bởi bom đạn chia ly nơi vùng đất Quảng Trị, theo đoàn người di cư vào vùng đất nắng gió Ninh Thuận và rồi họ chợt thuộc trọn về nhau.

Tôi không biết hai bác đến với giáo xứ tôi tự lúc nào. Từ bé, hình ảnh một người phụ nữ dẫn người đàn ông đến nhà thờ khi chiều về, rồi đặt ông vào chỗ ghế đầu tiên đã trở nên quen thuộc đối với tôi.

Vết thương trên đôi mắt bác trai là do những mảnh đạn vô tình. Phần vết thương trên khuôn mặt bác gái là bởi di chứng của căn bệnh phong, chỉ còn một mắt. Ngày trước, tôi chỉ biết hai bác sống bằng nghề ăn xin. Những đồng tiền do người khác rộng tay tuy không nhiều, nhưng vẫn giúp hai bác chăm sóc chính mình và nuôi nấng ba người con lớn lên.

Bác gái tâm sự với tôi rằng: “Vẻ bề ngoài của bác làm người khác sợ hãi nhiều hơn là đồng cảm. Chính điều đó làm bác mặc cảm khi muốn kiếm tìm một công việc ổn định cho bản thân!”.

Nghe những lời chia sẻ ấy, tôi chẳng biết nói thêm điều gì, tôi chỉ biết tạ ơn Chúa khi bản thân mình được lành lặn và không mang dấu vết của tật nguyền. Nhưng rồi, công việc ăn xin ấy, hai bác đã thôi cách đây nhiều năm. Hai bác quyết định trang trải cuộc sống bằng những công việc khác. Dẫu khổ hơn nhưng đó là những thứ hai bác đánh đổi bằng sức lực, nước mắt và những giọt mồ hôi.

Đến với những công việc mới, bác gái là người lao động chính. Đó là những công việc không tên khi một ai đó thuê mướn, nếu có thể bác sẽ làm để kiếm thêm chút rau chút cá cho những bữa cơm.

Đó là những cành củi hay ve chai được bác lượm lặt, những bao tải keo hay me được bác chắt chiu khắp nơi, phơi khô, bóc vỏ rồi đem bán cho những người thu mua. Đó là những lần gánh nước, trộn hồ cho những người xây mộ nơi nghĩa trang để kiếm thêm thu nhập.

Cứ vậy, cuộc sống của gia đình hai bác vẫn lặng lẽ tiếp diễn mãi cho đến bây giờ. Cái nghèo cứ thế ám ảnh cả gia đình.

Căn nhà xiêu vẹo bên những nấm mồ

Phần những đứa con, đứa đầu của hai bác nay đã lập gia đình, hai đứa sau đi làm xa chỉ phụ giúp hai bác đôi phần với những đồng tiền nhỏ giọt. Kể đến đây, tôi nghe trong gió tiếng thở dài não ruột, trong hơi thở tâm sự ấy chất chứa những nỗi buồn miên man: “Chịu thôi thầy ơi! Hai tụi tui cứ nương nhau mà sống, con cái cũng khổ trăm bề nên mãi sống như vậy thôi”.

Khi đặt chân đến ngôi nhà nhỏ, xung quanh là những nấm mồ, tôi như ngỡ ngàng trước tất cả. Căn nhà của hai bác xiêu vẹo, mọi thứ đều do sự chắp vá của các ân nhân. Người cho mái tôn, người cho tấm cửa, người góp sức xây dựng… Và rồi làm nên một căn nhà ván vừa đủ cho hai bác chống nắng che mưa.

Tuy tật nguyền là thế, nhưng trái tim bác vẫn rực sáng yêu thương. Tôi ước chi, các bạn trẻ ngày nay hiểu thấu những lời lẽ thấm thía nghĩa tình gia đình này.

Dẫu là thế, nhưng bàn thờ Chúa, Mẹ, ông bà vẫn được hai bác bày biện cách chu đáo. Bởi với hai bác đó là nguồn an ủi duy nhất khi hai mái đầu đã ngã màu mà chẳng có con cháu ở bên.

Ngồi nói chuyện thật lâu giữa khung trời ảm đạm, tôi mạnh dạn hỏi hai bác một điều cứ luẩn quẩn trong suy nghĩ. Tôi hỏi hai bác có buồn và cảm thấy trách than Chúa hay không, khi cảnh đời gia đình hai bác mãi cơ cực như lúc này?

Bác trai đưa hai hốc mắt nhìn về xa xăm, tôi không biết nơi đôi mắt không còn nguyên vẹn ấy hiện lên những gì, nhưng tôi vui khi nhận được câu trả lời của bác: “Trách Chúa là điều con người vẫn thường làm thầy ơi! Vì là con người nên đôi lúc tui cũng thế! Nhưng tui vẫn tạ ơn Chúa nhiều hơn, Chúa lấy đi đôi mắt của tui nên tui không thấy được cái giàu nghèo sang hèn ngoài kia để so sánh phân bì, nhưng bù lại Chúa ban cho tui một người vợ tuyệt vời! Chỉ có bà ấy mới có thể chấp nhận, chịu đựng và hi sinh vì tui bấy lâu nay”.

Nghe những lời ấy, tôi cảm phục bác biết dường nào. Tuy tật nguyền là thế, nhưng trái tim bác vẫn rực sáng yêu thương. Tôi ước chi, các bạn trẻ ngày nay hiểu thấu những lời lẽ thấm thía nghĩa tình gia đình này.

Ngay lúc này đây, khi viết xuống những dòng chữ này, tôi vẫn thấy bản thân mình thật có lỗi. Bởi từ trước tới giờ, tôi vẫn thường ngang qua căn nhà của hai bác. Đôi mắt tôi vẫn sáng để nhìn thấy những gì đang tiếp diễn, nhưng sao tôi không hành động điều gì? Hay liệu rằng, tôi không biết mình phải bắt đầu từ đâu?

Tạ ơn Chúa đã cho tôi được biết, tìm đến, gặp gỡ, và mở mắt trái tim tôi để tôi nhìn thấy những cảnh đời bất hạnh. Cảm ơn hai bác đã cho tôi những chia sẻ thân tình, những lời xác tín của những con người luôn tin tưởng vào Lòng Chúa thương xót. Cảm ơn hình ảnh một gia đình thật đẹp, nơi chứa đựng những con người tuy mù lòa thể xác nhưng luôn rực sáng quả tim biết yêu thương.

HẢI MIÊN, Đại Chủng viện Sao Biển

>> Tuổi thơ bên ngôi thánh đường Phố Núi

The post Vợ chồng người mù trong nghĩa trang xóm đạo appeared first on Đồng Hành.

Biết đàn, biết phất nhịp lại vừa phải giỏi ngoại ngữ

Nay tôi xin kể khái quát về một vài đặc điểm của nghề chơi đàn nhà thờ ở Mỹ. Đầu tiên phải nói rõ những gì tôi đề cập trong bài viết này đa phần dựa trên kinh nghiệm cá nhân tôi làm nghề chơi đàn nhà thờ.

Tôi hoạt động trong những giáo xứ chỉ làm lễ theo nghi thức cổ trước Công đồng Vaticano II hoặc là tuy vẫn dâng lễ theo nghi thức sau Công đồng nhưng cha xứ vẫn ưa không khí nghiêm trang, càng giống nghi thức cũ càng tốt.

Chơi đàn nhà thờ tức là chơi nhạc cụ nào? Theo truyền thống của Giáo hội Công giáo, đàn organ là nhạc cụ chính được sử dụng trong nhà thờ. Trong tiếng Việt hiện đại, chữ “organ” thường dùng để phiếm chỉ các loại nhạc cụ điện tử có phím như piano, nhưng “organ” ở đây tức là đàn ống, còn gọi là đại phong cầm hoặc đại quản cầm. Đàn này đánh bằng phím, thường có tối thiểu là hai hoặc ba bàn phím để đánh bằng tay và một bàn phím dưới chân.

Bề ngoài tuy nhìn hơi giống piano, nhưng cách chơi đàn hoàn toàn khác biệt. Người chơi đàn thường vừa đđàn bằng tay vừa đạp bằng chân, cho nên đàn này so với piano nhiều khi có phần khó khăn hơn.

Vì vậy, thường thường người ta phải học piano vững lắm rồi mới chuyển sang đại phong cầm để mà học tập chơi đàn nhà thờ, bằng không sẽ rất khó để đạt tiêu chuẩn chuyên nghiệp.

Rất nhiều nhạc viện có hẳn một ngành riêng cho những người muốn chuyên về đại phong cầm hoặc thánh nhạc (Sacred Music). Những người học ngành này sẽ phải học qua nhiều lớp nhạc lý, từ nhạc lý cổ điển đến nhạc lý hiện đại. Đặc biệt, những người chuyên về thánh nhạc sẽ còn phải học qua nhạc lý thời Trung cổ và thời Phục Hưng.

Trong quá trình học nhạc lý, đương nhiên cũng có rất nhiều bài tập sáng tác nhạc theo phong cách của từng thời đại. Thường nếu học thạc sĩ hoặc tiến sĩ về thánh nhạc hoặc đại phong cầm thì sinh viên còn phải biết thêm một hai ngoại ngữ, chủ yếu là Latin, Đức, Pháp, hoặc Ý, để nghiên cứu những tài liệu nguyên thủy.

Hơn nữa, tuy chuyên về đánh đàn, song cũng phải tập hát và phất nhịp. Trình độ âm nhạc của những người tốt nghiệp một chuyên ngành như thế tất nhiên phải hơn hẳn những người đánh đàn nghiệp dư.

Ăn lương, cuối năm phải khai thuế

Hiện nay ở nước Mỹ nghề chơi đàn nhà thờ vẫn khá phổ biến trong giới nhạc sĩ. Trong tất cả những sinh viên tốt nghiệp nhạc viện, thường chỉ có những người chuyên về đại phong cầm hoặc thánh nhạc là dễ dàng kiếm việc nhất. Nghề chơi đàn nhà thờ là một việc làm chính thức, muốn làm thì phải nộp CV, phải vào phỏng vấn, phải ký hợp đồng, được trả lương hằng tháng, cuối năm phải khai thuế… Thậm chí, có nhiều nhà thờ đưa ra tiêu chuẩn là phải có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ mới tuyển.

Có thêm một điều rất thú vị là nhiều nhà thờ ở Mỹ hầu như không đòi hỏi người chơi đàn nhà thờ phải là người có đạo. Tiêu chuẩn chính là tài năng và kinh nghiệm, còn những chuyện riêng tư như tín ngưỡng tôn giáo thường không thành vấn đề.

Tiêu chuẩn càng cao, việc càng nhiều thì lương bổng người chơi đàn càng cao, 100.000 USD/năm cũng có. Nếu làm việc cho một giáo xứ nhỏ thì lương bổng hằng năm cũng trên dưới 18.000 USD.

Những trường hợp như người Tin Lành chơi đàn cho nhà thờ Công giáo hoặc người Công giáo đánh đàn cho nhà thờ Tin Lành, hoặc người không tôn giáo đánh đàn cho một nhà thờ nào đó rất phổ biến.

Riêng nói chuyện lương bổng thì đại để chỉ tùy giáo xứ, tùy cha xứ. Tiêu chuẩn càng cao, việc làm càng nhiều thì lương bổng càng cao, 100.000 USD/năm cũng có. Nếu làm việc cho một giáo xứ nhỏ hoặc làm việc cho một cha xứ không muốn đầu tư nhiều vào thánh nhạc thì lương bổng hằng năm cũng trên dưới 18.000 USD. Nếu so với giờ đi làm thì mức giá này vẫn rất phải chăng.

Trách nhiệm người đánh đàn tùy thuộc vào cha xứ

Tuy nhiên, trách nhiệm của người đánh đàn nhà thờ cũng tùy thuộc vào giáo xứ và cha xứ. Ở một số nhà thờ, người đánh đàn không đơn giản chỉ lo việc đánh đàn mà còn phải hợp tác với các cha để tập nghi thức cho các ngày lễ trọng. Nhiều khi họ còn phải tập hát cho ca đoàn vào ngày trong tuần và trước lễ.

Ở Tây phương còn có truyền thống chơi đàn trước khi lễ bắt đầu (prelude) và khi lễ kết thúc (postlude). Người chơi đàn phải lựa chọn những khúc nhạc phù hợp với ngày lễ để chơi trước và sau thánh lễ hầu giúp cho nghi lễ được thêm phần long trọng.

Các nhạc sĩ chơi đàn đại phong cầm thường phải biết chơi ngẫu hứng vì họ phải quan sát kỹ từng hành động của linh mục và người giúp lễ. Nhiều khi phải kết thúc một khúc prelude ngay lập tức. Vì vậy nếu chơi những khúc nhạc được sáng tác sẵn thì hơi bất tiện, thà ngẫu hứng để khúc nhạc có thể kết thúc một cách tự nhiên hơn.

Chơi đàn ngẫu hứng, nhưng không có nghĩa là đánh bậy bạ muốn đánh sao thì đánh – ngẫu hứng trong nhà thờ vẫn phải có sắc thái của thánh nhạc để giữ không khí tôn nghiêm trong nhà Chúa. Vì vậy, để ngẫu hứng thành công, người chơi đàn phải thành thạo các thể loại nhạc cổ điển và thánh nhạc.

Ví dụ, theo nghi thức cũ, các điệu hát được chia ra làm tám cung điệu nhà thờ (ecclesiastical modes) gồm những điệu Dorian, Hypodorian, Phyrgian… Mỗi cung điệu có một sắc thái riêng. Như điệu Hypodorian được coi là ảm đạm, buồn sầu. Một người khéo đánh đàn sẽ phải xem xét nội dung của các bài đọc, nội dung của Phúc Âm rồi từ đó ngẫu hứng cho hợp với không khí chung trong thánh lễ của ngày hôm đó.

Nói về trách nhiệm “soạn” nhạc cho các ngày lễ thì lại tùy chơi đàn cho lễ cổ hay lễ mới. Nếu chơi đàn cho lễ Latin làm theo nghi thức cổ thì người chơi đàn cũng không có nhiều sự lựa chọn vì các bài hát đã được Giáo hội định sẵn rồi, cứ việc giở sách ra mà đàn, hát.

Nếu như muốn hát một bài thánh ca bằng tiếng địa phương để kết lễ thì tùy ý người chơi đàn lựa chọn một bài cho hợp với thánh lễ. Ngược lại, nếu thánh lễ làm theo nghi thức mới thì người chơi đàn lại có bổn phận chọn các bài thánh ca để hát nhập lễ, dâng lễ, rước lễ, kết lễ…

Ngoài ra, những nhà thờ đầu tư nhiều tiền vào thánh nhạc sẽ yêu cầu người chơi đàn tổ chức những buổi trình diễn âm nhạc trong nhà thờ. Khi làm vậy, nhà thờ không những là một khu vực tôn giáo để thờ phượng Thiên Chúa, mà còn trở nên một trung tâm văn hóa cho cả thành phố. Bởi lẽ các buổi trình diễn âm nhạc này vừa có giá trị nghệ thuật, vừa là một cách “quảng cáo” và giới thiệu nhà thờ cho dân chúng xung quanh.

Nhiều nhà thờ không quan tâm đến thánh nhạc

Tiếc thay, văn hóa và truyền thống chơi đàn nhà thờ đang gặp nguy cơ suy thoái. Một đằng, những giáo xứ vẫn cố duy trì và phát huy nghề này, đằng khác nhiều nhà thờ hoàn toàn không quan tâm đến thánh nhạc hoặc không muốn đầu tư vào thánh nhạc.

Những nhà thờ thuộc trường hợp thứ nhì thật ra vẫn thuê người đánh đàn, nhưng thông thường chỉ là người chơi đàn piano hoặc thậm chí chỉ gảy đàn guitar. Những nhạc cụ ấy hoàn toàn không phù hợp với truyền thống âm nhạc của Giáo hội.

Hơn nữa đầu thế kỷ XX, Thánh Giáo hoàng Piô X đã nghiêm cấm toàn thể giáo hội sử dụng những nhạc cụ ấy trong nhà thờ. Sau Công đồng Vaticano II, Giáo hội ở Mỹ lại đuổi theo xu hướng phóng khoáng, thành ra thánh nhạc đã trải qua nhiều cơn khủng hoảng không tiền tuyệt hậu trong những thập niên qua.

Cũng may mắn, trải qua bãi bể nương dâu đến nay thánh nhạc truyền thống đang được dần dà khôi phục. Những người biết đánh đàn đại phong cầm hiếm khi thất nghiệp, vì bao giờ cũng có những nhà thờ cần đến tài năng của họ.

NGUYỄN THUỴ ĐAN, Hoa Kỳ

>> Đưa âm nhạc cảm hoá trẻ bụi đời

The post Nghề chơi đàn ăn lương nhà thờ appeared first on Đồng Hành.

Vậy mà ông đã cùng vị linh mục sáng tạo ra một công trình tôn giáo vừa mang phong cách Roman (Pháp) lại có dáng dấp tháp Việt cổ. Tháp chuông mới được thiết kế có mái cong lợp ngói ống, những hoa gió làm theo mô-típ trang trí truyền thống Việt xưa. Cổng ra vào cũng làm theo kiểu tam quan có mái ngói đỏ.

Sau gần 50 năm, nhà thờ Thị Nghè một lần nữa được tu sửa và lần này thay đổi rất lớn. Từ một công trình pha trộn Roman–Việt trở thành kiến trúc Gothic với mái vòm nhọn, trổ thêm cửa hông cho thoáng, lắp tranh kính màu, di dời núi đá.

Để thực hiện sự thay đổi, các hoa gió họa tiết Việt cổ trên tháp chuông bị thay loại ngang bằng, các mái ngói bị gỡ bỏ, cổng tam quan thay bằng cổng bán nguyệt, thánh giá được xây mới to hơn…

Việc thay đổi kiến trúc này có đẹp và độc đáo, giá trị hơn kiến trúc cũ hay không chắc chắn sẽ có nhiều ý kiến khác nhau và trái chiều. Nhưng có một thực tế là sang thế kỷ 21, một lần nữa nhà thờ Thị Nghè lại khoác lên mình một chiếc áo mới…

PHẠM TRƯỜNG GIANG

>> Nhà thờ Ba Chuông: Dáng dấp ngôi đình làng giữa Sài Gòn

The post Nhà thờ Thị Nghè qua ba thế kỷ thay đổi appeared first on Đồng Hành.

Năm 2003 công trình xây dựng Nhà thờ Ba Chuông mới bắt đầu và đến ngày 28-8-2005 hoàn thành. Kiến trúc sư Anthony Phạm Ngọc Anh đã gửi gắm nét kiến trúc Việt vào công trình này.

Nhà thờ Ba Chuông xây dựng năm 1962. Tác phẩm của Kiến trúc sư Võ Văn Tần với mặt tiền hình quả chuông úp và tháp chuông với ba tầng chuông. Chính do kiến trúc đặc biệt này mà từ đó nhà thờ được gọi là Nhà thờ Ba Chuông.

Ngôi nhà thờ mới do Kiến trúc sư Anthony Phạm Ngọc Anh thiết kế, gửi gắm nét văn hóa Việt vào công trình. Mô phỏng những ngôi đình Việt cổ với các đầu đao uốn cong vút lên trời được kết hợp xây dựng với vật liệu hiện đại, bền vững.

Dựa theo quan niệm cổ về trời tròn đất vuông, thánh đường thiết kế vuông vức như mặt đất được tứ phương trấn giữ. Bên trong thánh đường có mái vòm tròn tượng trưng cho bầu trời.

Vì đặt trong vị thế trời tròn đất vuông nên toàn bộ nhà thờ được phủ màu xanh mát như cây cối, bao gồm màu xanh từ đá cẩm thạch tự nhiên và từ kính phản quang thủy ngân. Hai loại vật liệu truyền thống và hiện đại kết hợp với nhau tạo nên màu sắc đầy sức sống của thánh đường.

Tháp chuông vẫn giữ nguyên ba tầng chuông với ba quả chuông đã quen thuộc với giáo dân và dân chúng. Trên đỉnh tháp là thánh giá và các đầu rồng trên đầu đao đều quay đầu về phía thánh giá.

Cánh cửa gỗ quý mở ra với hai con rồng quay ra ngoài.

Trên các cánh cửa gỗ quý có hình thánh giá mà tâm là hình tròn với các họa tiết truyền thống, kèm theo hình ảnh tứ linh với phù điêu Long Ly Quy Phụng bằng đồng.

Tượng thánh Martino dưới các đầu đao.

PHẠM TRƯỜNG GIANG

>> Phóng sự ảnh: Nhà thờ cổ Sài Gòn

The post Nhà thờ Ba Chuông: Dáng dấp ngôi đình làng giữa Sài Gòn appeared first on Đồng Hành.

Nói như thế, khác nào bảo kinh vãn chỉ là chuyện tầm thường, vẽ vời của những người bình dân ít học, ăn không ngồi rồi.

Phai nhạt dần việc đọc kinh

Đặc biệt, những năm gần đây, việc đọc kinh chung trong nhà thờ đã và đang trên đà giản lược hóa, phai nhạt dần, nếu không muốn nói là bị xóa sổ!

Thậm chí, khi đến nhà thờ, đã có khá nhiều người cảm thấy bị hụt hẫng, trống rỗng, ngồi trơ như thổ địa. Hệt như những ông đầu rau hoặc kiềng ba chân bên cạnh những bếp gas, bếp điện ở thời buổi công nghiệp hóa này.

Có lẽ, trong phút chốc, người ta đã quên bẵng đi cả một quá trình đầy gian nan của các thế hệ tiền bối khi chuyển dịch từ Sách Kinh hằng ngày bằng tiếng Latin (Exercitum Quotidianum) để có được những bộ Thánh giáo kinh nguyện, Toàn niên, Kinh nguyện và Mục lục, Nhựt khóa...

Những quyển sách này đã theo ta đi suốt cuộc đời người tín hữu. Nào, mảng kinh vãn chiều hôm ban sáng ngày thường, kinh nghĩa đức tin các Chúa nhật, lễ trọng. Nào mảng ngắm lễ Misa, ngắm Rosa, ngắm bảy sự đau đớn Đức Bà, Ngắm 15 sự thương khó, ngắm lễ đèn, viếng đàng thánh giá, dâng hoa, dâng hạt, than thánh giá, than mồ…

Đọc và phân tích kỹ từng câu chữ, từng đoạn mạch, từng chương hồi và gẫm suy từng kiểu cách biểu đạt mới cảm nhận được sự thông tuệ về tín lý, thần học… của cha ông ta trong quá trình hội nhập.

Tất cả được biên tập có bài bản, sắp xếp theo lịch phụng vụ và mùa vụ, hợp với tâm thức sùng mộ của người Việt mình, một dân tộc vốn trân trọng lễ nghĩa đạo hạnh, lại ưa hát xướng ca ngâm, lễ hội.

Đành rằng kinh kệ, ca vãn ấy, đến nay chỉ còn là một di sản đức tin – văn hóa, chỉ dừng lại ở trong cái phạm trù “lòng đạo đức dân gian” của người Công giáo Việt Nam.

Đành rằng đấy chỉ là một số vận dụng sáng tạo hoặc mô phỏng đáp ứng nhu cầu trong một thời điểm nhất định, cần phải được chắt lọc và cập nhật hóa sao cho phù hợp với sự đổi mới về phụng vụ của Giáo hội, đồng thời theo kịp bước đi chuyển động và tiếp biến trong đời sống ngôn ngữ của dân tộc.

Nghệ thuật chuyển tải tài hoa của cha ông ta

Nhưng dù sao, ở một góc độ nào đó, chúng vẫn tồn tại khách quan như một đối tượng nghiên cứu về mặt giáo dục đức tin cũng như hội nhập văn hóa.

Bởi vì, có đọc và phân tích kỹ từng câu chữ, từng đoạn mạch, từng chương hồi và gẫm suy từng kiểu cách biểu đạt, diễn tả, từng dụng ý thác ngụ của mảng kinh văn, mới cảm nhận được sự thông tuệ về tín lý, thần học, mới khẩu phục tâm phục sự tài hoa thần tình về nghệ thuật chuyển tải của cha ông ta trong quá trình hội nhập để chu ển dịch, sáng tác hoặc biên soạn.

Một trong những giá trị không thể phủ nhận được đó là tập thể tác giả ấy đã làm được cái công việc to lớn của một Ban Tu Thư, một phần vụ không thể thiếu của Ủy ban Phụng tự. Họ đã dụng công “thi ca hóa”, đã chuyển thể bằng cách “diễn ca” gần như toàn bộ kinh kệ sang hệ thống văn vần, đưa chúng vào khuôn khổ mẹo luật, niêm vần và cấu trúc của văn chương thi phú Việt Nam.

Một tổng hợp thể loại, từ tứ tự, ngũ ngôn, cổ phong, Đường luật, Đường phú, văn sách, kinh nghĩa cho đến các thể loại thuần túy Việt Nam như lục bát, song thất lục bát, phức hợp, hát nói… Rất dễ đọc, dễ nhớ, dễ thuộc, như thói thường hay đối đáp, ví von có vần điệu của người mình.

Nói một cách khác, kinh đã hóa ra thơ và thơ đã chuyên chở kinh. Cả hai chắp cánh cho nhau, rước lòng trí người ta bay bổng lên cõi thánh thiêng. Để lặng thinh, chiêm niệm hoặc mở lời ca vãn nguyện cầu.

Đó là cái vốn sống có thật, vẫn ngồn ngộn, tiềm tàng trong từng trang sách, trong tầng bậc ký ức và cả trong máu thịt, hồn vía của người Việt Nam con Chúa hàng mấy trăm năm qua.

Như vậy, chẳng hóa ra là người Công giáo Việt Nam mình đã sớm hạnh ngộ, đã đồng cảm với thánh Tiến sĩ Âu Tinh khi Ngài viết “Oremus cantando et Orando cantemus” sao?

LÊ ĐÌNH BẢNG

> Những Mùa Thương Khó… khó quên

The post Bồi hồi đọc kinh vãn Mùa Chay appeared first on Đồng Hành.

Nhớ thời chép đáp ca bằng phấn

Nhà thờ Bắc Hà (quận 10, TP. HCM) có nhiều trải nghiệm về cái khoản này. Ban đầu, giáo xứ dùng màn hình TV thay cho những chiếc bảng. Sau đó, nâng cấp lên dùng máy chiếu (projector) để phóng lên một cái màn chiếu gắn tuốt trên cao bên cạnh cung thánh. Khi không dùng thì gập cái màn chiếu vào vách.

Công nhận chữ nghĩa hình ảnh thì lớn thật, tới 100 inch chứ chẳng nhỏ. Nhưng cả bộ máy chiếu này cồm cộm, vướng víu quá và phá hỏng cả cái vẻ đẹp trang trí nội thất của ngôi nhà thờ hoành tráng mới xây dựng với hàng chục tỉ đồng. Mà quả thật coi nó chướng và vướng mắt quá. Vậy là nhà thờ lại quay về dùng màn hình TV.

Lần này TV có kích thước lớn hơn trước, loại thế hệ mới có đường viền mỏng, trông giống một bức tranh treo tường khi cho chiếu những tranh ảnh Công giáo. Chỉ có điều, có lẽ do muốn tiết kiệm điện và nghĩ rằng giúp kéo dài tuổi thọ TV, các ca đoàn chỉ bật màn hình khi tới lúc đọc các đáp ca hay hát phụng vụ. Còn thì màn hình được tắt đen thui như hai cái bảng đen lớn trước mắt cộng đoàn.

Tôi nghĩ, ước gì lúc quởn đó, mấy chiếc màn hình cho chiếu hình ảnh Công giáo hay hình ảnh thể hiện được ý chỉ của thánh lễ đó, càng giúp người ta thêm hiệp thông. Tất nhiên không nên chiếu video hay thay đổi ảnh liên tục làm chia trí người dự lễ. Thỉnh thoảng trong thời gian chờ giữa hai thánh lễ, có ca đoàn chơi đẹp cho phát những video clip bài hát Công giáo cho mọi người giải trí. Cái này thì lên YouTube thiếu gì.

NHÌN LÊN CÁI MÀN hình TV mà nghĩ lan man bữa nào có trực tiếp bóng đá quốc tế, cha cho chiếu phục vụ giáo dân thì sướng biết MẤY.

Nói ra thì xin quý cha tha tội, có những khi ngồi nghe cha giảng dài, tôi nhìn lên cái màn hình TV bự chảng mà nghĩ lan man bữa nào có trực tiếp bóng đá quốc tế, cha cho chiếu phục vụ giáo dân thì sướng biết chừng nào.

Tôi nhớ lại thời niên thiếu của mình có tham gia giúp lễ nhà thờ. Hồi đó, mỗi tối thứ Bảy, mấy anh chị lớn phải dùng phấn chép những lời đáp ca, Hallelujah,… của thánh lễ Chúa nhật lên những tấm bảng đen. Sau này có nhà thờ dùng những chiếc bảng trắng với cây bút lông viết bảng. Một số nơi dùng loại bảng dính với những chữ cái cắt rời để ráp lại giống như dân nhà in xếp chữ.

Có TV, giảm chi phí in ấn

Cũng vì có những chiếc màn hình TV mà những cuốn thánh ca cộng đoàn hầu như bị thất nghiệp. Nhà thờ giảm hẳn chi phí in ấn và bảo quản chúng. Giờ đây, các lời bài hát đã được đưa lên màn hình rồi.

Tôi còn nhớ ngay sau năm 1975, tại một họ đạo hẻo lánh ở gần biên giới Campuchia, cả tháng trời tôi đã phải thắp đèn dầu, dùng một chiếc ghế đẩu làm bàn để viết lên những tờ giấy sáp (giấy stencil) sau đó kéo mực in thành những cuốn thánh ca theo kiểu quay ronéo thô sơ nhất. Bây giờ thì các bạn trẻ có thể tạo mẫu và in bằng máy tính chỉ trong ba nốt nhạc.

Cứ với cái đà công nghệ hóa như hiện nay, tôi e rằng có nơi có lúc nhà thờ không cần tới những ca đoàn bằng xương bằng thịt mà chỉ cần dùng nhạc số là cũng tưng bừng như ai. Tất nhiên, tôi nói đùa thôi, chứ ai mà lại làm thế. Ngay ở bên Mỹ hiện đại là vậy mà thánh lễ vẫn cần có những ca đoàn.

tôi e rằng có nơi, có lúc nhà thờ không cần tới những ca đoàn mà chỉ cần dùng nhạc số là cũng tưng bừng.

Thánh Augustino từng nói rằng: “Hát là cầu nguyện gấp hai lần” kia mà. Nhưng trong những trường hợp vạn bất đắc dĩ, như đi lễ ở vùng sâu vùng xa, người ta cũng có thể dùng máy phát nhạc cho thánh lễ khỏi bị “chay”.

Mà chớ có coi thường nhạc số à nghen. Trong những tháng cuối đời của mình trên giường bệnh, mẹ tôi được con cháu mở cho nghe suốt ngày đêm những đĩa nhạc thánh ca, lời giảng, kinh,…

Bà cứ nằm thiêm thiếp nghe và có lẽ suy ngẫm. Chúng tôi nghĩ rằng vào phút lâm chung, bà bị ma quỷ chèo kéo dữ lắm nhưng nhờ những lời kinh từ máy phát ra mà chúng chùn tay và bà được về với Chúa một cách an lành.

Chỉ cần online là biết giờ các lễ

Trước đây, chỉ qua sóng radio, người Công giáo ở Việt Nam mới có thể theo dõi các tin tức Giáo hội trên thế giới và tham dự hiệp thông những thánh lễ Chúa nhật, lễ trọng từ xa. Hình như phát từ Philippines.

Còn bây giờ thì mọi người có thể bị ngộp thở giữa biển trời thông tin nóng hôi hổi từ Internet. Tuyệt vời ông mặt trời nữa là mọi người có thể tham dự theo thời gian thực, nghĩa là cùng một lúc, những thánh lễ từ xa, thậm chí ở tận Vatican do Đức Thánh cha chủ tế, qua công nghệ live stream trên Internet, phổ biến nhất là qua mạng truyền thông xã hội YouTube.

Trong những sự kiện lớn của Giáo hội gần đây, Vatican và Giáo hội Việt Nam còn cho phiên dịch trực tiếp sang tiếng Việt cho bà con cùng hiệp thông để mà hiệp nhất.

Hầu như các lễ truyền chức, thụ phong trên khắp Việt Nam cũng như cả thế giới đều được ghi hình và phát trên YouTube.

Cho tới nay, có lẽ giáo phận nào cũng có trang web riêng. Nhiều giáo xứ cũng có trang riêng. Tiện cho mọi người theo dõi các thông tin, thông báo cần biết. Chẳng hạn muốn đi lễ ở nhà thờ nào, tôi chỉ cần online là biết giờ các lễ.

Còn nhiều chuyện công nghệ có liên quan tới Công giáo lắm. Có dịp, tôi sẽ xin được hầu chuyện dần dần các bạn nhé.

The post Đi lễ thời kỹ thuật số appeared first on Đồng Hành.