Vào các lễ Chúa nhật, cả cộng đoàn cùng đọc chung Lời Chúa trên những tờ giấy được in đặt sẵn. Riêng thánh lễ cho thiếu nhi, hàng trăm em đồng loạt mở Tân Ước trên tay sau khi một em nào lĩnh xướng bài Thánh thư hoặc linh mục xướng Phúc âm rồi tất cả nghiêm trang cất giọng, ngắt, dừng câu đúng chỗ, và cúi hôn Sách Thánh trang trọng.

Chưa nói tới chuyện cả cộng đoàn được tham gia tích cực và chủ động trong thánh lễ, mà thiết nghĩ chỉ việc cho thiếu nhi biết cách mở Kinh Thánh đúng, nhanh như thế đã là một điều đáng quí, giúp các em hình thành lòng yêu mến, biết đọc Lời Chúa từ khi còn nhỏ.

Việc làm này kéo dài gần 20 năm, trải suốt mấy đời giám mục, nhiều linh mục từ các nơi cũng có dịp chứng kiến, chưa một ai có ý kiến gì ngoài chuyện khen.

Vậy mà, tất cả đã bị xóa sạch! Linh mục mới về nhận xứ, đã ra lệnh ngưng áp dụng, yêu cầu cộng đoàn phải thực hiện “kỷ luật phụng vụ, phụng tự của Hội Thánh!”.

Để thuyết phục, cha sở mới còn mời một linh mục chuyên giảng dạy ở đại chủng viện về làm mấy buổi “lên lớp” với cơ man nào là qui định, là luật được lôi ra ở những văn kiện này, văn kiện kia mà chắc cả đời giáo hữu mấy ai biết.

Rồi cách đây hơn chục năm, ngày thứ Năm Tuần Thánh, cha sở “xé rào” chọn toàn người nữ (là mẹ hoặc bà) làm tông đồ thực hiện nghi thức rửa chân. Việc này cũng bị phản đối khá gay gắt, thậm chí có mấy cụ ông “xốn mắt” bỏ ngang buổi lễ ra về, đến mấy ngày sau vẫn còn kháo nhau rằng đàn bà làm tông đồ chỉ bẩn mắt, đàn bà là không xứng đáng, ngày xửa ngày xưa còn bị cấm ngặt bước chân tới cung thánh, cấm rờ vào bàn thờ… Người ta viện lệ, viện truyền thống, chứ chẳng mấy ai biết luật để viện dẫn chê bai, phản đối.

Sau này tôi cũng mới biết có “luật” về chuyện tông đồ và nhớ lại chuyện được bất ngờ lôi lên rửa chân trong một dịp thứ Năm Tuần Thánh, tại một nhà thờ gần nơi làm việc. Hôm đó, cả nhà thờ đâu chỉ được hơn chục người, cả nam phụ lão ấu, có mấy cụ quá già yếu cha sở mời lên đều lắc đầu từ chối, tới lượt tôi cũng từ chối với lý do rất thực là chưa xưng tội Mùa Chay. Cha sở vẫn nài kéo lên.

Cả “tông đồ đoàn” hôm ấy đủ mặt nam, nữ, trẻ, già, chân đất, chân giày, người rước lễ, người không! Đó cũng là lần gây ấn tượng sâu sắc nhất trong đời, dù sau này cũng có được gần chục năm liên tục áo quần bảnh bao, tắm rửa sạch sẽ lên ngồi ghế cho cha sở rửa chân!

Mấy năm trước gần đây thôi, Đức Phanxicô dâng thánh lễ thứ Năm Tuần Thánh, cử hành nghi thức rửa chân trong một trại tù, có cả những nữ phạm nhân, người Hồi giáo, nhiều người ăn mặc nhếch nhác dơ dáy. Năm sau, nhiều nơi đã làm theo có chọn thêm mấy bóng hồng để rửa chân. Người nào cũng rực rỡ, ngào ngạt mùi nước hoa sang trọng, hí hửng ra mặt vì được tuyển chọn.

Chạnh nghĩ, chẳng biết có chính xác không, một câu lời Chúa được ghi trong Kinh Thánh: “Lề luật được lập ra cho con người chứ không phải con người cho lề luật”.

PHÙNG NGHỊ

>> Khi bục giảng bị sử dụng sai… công năng

The post Chuyện cha sở “xé rào” appeared first on Đồng Hành.

Hát Tin Mừng

Tôi không thể quên thời gian học hòa âm với Linh mục – Nhạc sư Tiến Dũng. Chúng tôi được ngài soạn cho mẫu đọc Lời Chúa theo cung giọng bình ca và mẫu hát Tin Mừng theo như thời xưa các linh mục thường hát “E-van” bằng tiếng Latin.

Khi đó, với vai trò của một phó tế trong nhiều năm, tôi có cơ hội hát Tin Mừng vào những dịp được mời giúp lễ đó đây. Sau này khi đã thụ phong linh mục, cũng có những dịp tôi hát Tin Mừng trong thánh lễ.

Có lần, trong một thánh lễ do Đức Tổng Giám mục Têpha-nô Nguyễn Như Thể chủ tế, tôi hát Tin Mừng và đức cha cho biết là rất hài lòng, đồng thời xin tôi viết lại cho ngài bài Tin Mừng có nốt nhạc.

Dĩ nhiên, khi hát vị chủ tế hay phó tế rất cần thể hiện với tất cả “nghệ thuật thánh” và với cả tâm hồn, để có thể giúp cộng đoàn cảm nhận được Lời hằng sống của Chúa và cùng với bài giảng của linh mục, giúp họ sống Tin Mừng của Chúa trên mọi nẻo đường cuộc sống (Quy chế tổng quát sách lễ Rô-ma số 9).

Trong nhiều dịp đại lễ cử hành tại quảng trường thánh Phêrô ở Roma, chúng ta vẫn được nghe những hình thức hát phụng vụ này bằng tiếng Latin hay tiếng Ý. Chúng tôi cũng đã từng được nghe tại nhiều nhà thờ ở Hoa Kỳ, một số linh mục khi cử hành thánh lễ đã hát trọn vẹn Kinh Tạ ơn, từ kinh Tiền tụng cho đến lời Truyền phép và các phần còn lại.

Tin Mừng và đức cha cho biết là rất hài lòng, đồng thời xin tôi viết lại cho ngài bài Tin Mừng có nốt nhạc.

Tuy thánh lễ có hơi kéo dài nhưng nhiều giáo dân cho nhận xét là họ dễ dàng nâng tâm hồn lên với Chúa hơn, khi chủ tế hát trong phụng vụ thánh lễ, dĩ nhiên là các ngài cần phải “hát tốt” như lời của thánh Âu-tinh: “Chanter bien c’est prier deux fois” để giúp cộng đoàn “cầu nguyện gấp đôi”.

Về việc hát Tin Mừng hoặc các phần khác trong thánh lễ chỉ mới là những thử nghiệm. Ủy ban Phụng tự hay Ban Thánh nhạc chưa có quy định hay hướng dẫn nào. Có thể trong tương lai cách thức cầu nguyện này sẽ không còn xa lạ với giáo dân Việt Nam nữa.

“Xin cha đừng hát”

Thực ra nhiều linh mục khi dâng thánh lễ không hát Tin Mừng nhưng trong lúc giảng Lời Chúa, các ngài thường minh họa bằng một bài hát, hoặc do chính mình sáng tác, hoặc mượn của một tác giả khác.

Tại Ai-len vào năm 2014, linh mục Ray Kelly, trong bài giảng thánh lễ hôn phối đã hát tặng cô dâu chú rể bài Halleluijah. Cha đã bất đắc dĩ trở nên một ca sĩ nổi tiếng vì video clip được tung lên mạng với rất nhiều lượt truy cập.

Cha cũng được ghi nhận là đã đem đến cho nhiều người sự cảm phục về chất giọng đẹp và nhất là bầu khí ấm áp cùng sống động cho việc cử hành phụng vụ, chứ hoàn toàn không có chút nào mang tính trình diễn.

Riêng tôi cũng như một số linh mục tại Việt Nam rất thích minh họa Lời Chúa bằng một bài hát nhỏ, đặc biệt khi dâng lễ cho thiếu nhi.

Tuy nhiên, tôi không quên lần đầu tiên đến dâng lễ cho một cộng đoàn nữ tu Việt Nam ở Hoa Kỳ. Trước khi ra bàn thờ, tôi được một sơ nhắc nhở: “Cha giảng lễ nhưng xin cha đừng hát bài nào nhá. Có mấy linh mục đến đây dâng lễ, trong khi giảng lần nào cũng hát, mà các ngài hát càng làm chúng con chia trí”.

Đó chỉ là ý kiến tại một cộng đoàn nữ tu, nhưng qua lời nhắc nhở này, tôi biết mình phải thận trọng hơn khi minh họa Lời Chúa bằng việc ca hát. Hát ngoài phụng vụ như trong buổi tĩnh tâm hay giờ giáo lý, có thể dùng cây đàn guitar phụ họa để cho bài chia sẻ thêm sống động là sáng kiến hay cho những vị giảng thuyết có khả năng đàn hát.

Còn việc hát trong phụng vụ dù là khi giảng lễ, tuy là điều Giáo hội khuyến khích nhưng vì là nghệ thuật thánh nên theo tôi, phải thể hiện thế nào cho có được tác dụng tốt, nghĩa là thực sự mang lại lợi ích thiêng liêng cho cộng đoàn.

LM VINH SƠN NGUYÊN HOÀ, SSS

>> Tại sao gọi giờ chết là sinh thì?

The post Khi linh mục cất tiếng ca trong phụng vụ appeared first on Đồng Hành.

Thực tế đã có rất nhiều vị chủ chăn dùng bục giảng bồi dưỡng đời sống tâm linh cho giáo dân bằng những bữa tiệc chia sẻ Lời Chúa với đầy đủ dưỡng chất: Sốt sắng, đạo đức và nhất là giúp giáo dân có một định hướng tốt cho thái độ sống đạo của mình. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có không ít “bữa tiệc” chia sẻ Lời Chúa quá tuềnh toàng, nghèo nàn.

Bài giảng chưa được đầu tư nghiêm túc

Trong một thánh lễ luôn gồm có hai phần: Phụng vụ Lời Chúa và Phụng vụ Thánh thể với những nghi thức cử hành mang tính hiệp nhất trong Giáo hội toàn cầu. Điều khác biệt duy nhất có được trong các thánh lễ đó là bài giảng, là phần chia sẻ Lời Chúa.

“Thiếu nhân bản nơi những nhà truyền giáo là một khủng hoảng gây hại rất nhiều cho việc phát triển Tin mừng, hy vọng khủng hoảng đó sẽ không bùng nổ trong Hội Thánh Việt Nam, nơi bao người Công giáo Việt Nam đang gắn bó thiết tha và phục vụ hết mình”.

Đức Giám mục J.B. BÙI TUẦN (Đạo làm người)

Có thể nói chất lượng một bài giảng hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng về giáo lý, thần học, đặc biệt là về tu đức và đời sống nội tâm trong đức tin của chính đấng đang giảng dạy ấy.

Thế nhưng đã có những bài giảng trong lễ Chúa nhật nhưng vẫn không được đầu tư, chuẩn bị một cách nghiêm túc. Có bài giảng chỉ biết diễn xuôi lại một cách nhạt nhẽo đoạn Kinh Thánh.

Đây là một việc làm vô bổ vì giáo dân đã quá quen thuộc với những sự kiện được ghi lại trong các đoạn Kinh Thánh. Điều họ cần là lời chia sẻ phản ánh một đời sống nội tâm trong đức tin phong phú. Phải có một niềm thao thức thực sự về những hiện trạng sống, về những thách đố mới của người giáo dân trong đời sống xã hội.

Đó sẽ là động lực để vị chủ chăn hiểu rõ mình nên “pha chế” thế nào để những hạt sữa Lời Chúa trở nên thích hợp và bổ ích cho đời sống tâm linh và đạo đức của các con chiên của mình, trong chính hoàn cảnh sống của họ.

Sự phát triển ngày càng cao của các phương tiện khoa học kỹ thuật, của đời sống văn minh, cuộc sống luôn chuyển mình, xã hội luôn đổi mới. Vì thế, con người không thể bằng lòng an phận với những kiến thức mình vừa đạt được, cho dù là được công nhận ở kết quả cao đến đâu đi nữa. Chúng sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu, cũ kỹ so với nguồn kiến thức đang được cập nhật từng giây phút.

Vì thế, người có học trong thời đại mới là người biết cách học chứ không phải là người thủ đắc được một số kiến thức nhất định.

Thế nhưng sau nhiều năm học tập, tu hành một cách khổ luyện, điều đáng tiếc là có một số thầy khi thành “chánh quả” với chức vị linh mục và được mọi người gọi là cha thì đã không còn muốn tiếp tục cố gắng nữa, hay nói khác đi là họ thực sự không biết cách học. Với đặc quyền giảng dân trên bục giảng, những vị này hài lòng với danh phận hiện tại và rất tự tin khi nghĩ rằng mình hoàn toàn làm chủ bài giảng mà không sợ bất cứ trường hợp “phản biện” nào có thể xảy ra.

Biến bài giảng thành một buổi kể chuyện, điểm báo

Tuy không nhiều nhưng cũng có vị linh mục khi bước lên bục giảng toàn đề cao cái tôi của mình bằng cách giới thiệu những bằng cấp và học vị mình đạt được; hay khoe thành tích du học của mình với những địa danh mình đã từng đặt chân đến.

Có vị biến bài giảng thành một buổi kể chuyện về những phép lạ, những điều ấy đem lại lợi ích gì trong việc xây dựng một đức tin trưởng thành cho giáo dân? Lại có bài giảng đề cập đến những câu chuyện thời sự. Mới nghe thì có vẻ cập nhật với cuộc sống xã hội, nhưng người nghe lại thất vọng vì người giảng quá miên man miêu tả các sự kiện, khiến giáo dân cảm thấy mình như đang nghe chương trình điểm báo!

Tại một số xứ đạo, linh mục đưa vào bài giảng thông báo về những cuộc quyên góp hay tệ hại hơn là những chỉ trích, lên án công khai những con chiên “cứng đầu cứng cổ” hay chây lười việc đạo đức. Trong khi những đối tượng đó có lẽ chẳng bao giờ đi lễ và nạn nhân hứng chịu những lời chì chiết đó lại là những con chiên ngoan đạo.

Và rồi giáo dân vì lòng yêu mến Chúa hay chỉ để giữ bổn phận đối với ngày Chúa nhật, cũng phải im lặng chịu trận cho hết những bài giảng.

Trong một cái nhìn nhất định thì điều đó cũng đồng nghĩa với việc họ đang gánh chịu những bất công và mất mát. Bất công vì họ không được tôn trọng một cách đúng mức và mất mát vì thời gian của họ bị tiêu dùng một cách vô bổ.

Và như thế có nghĩa là họ đang bị đối xử một cách thiếu nhân bản trong mối quan hệ giữa người truyền đạo và người được truyền đạo.

Tận dụng truyền thông

Sự phát triển của ngành công nghệ thông tin là một hỗ trợ tích cực cho những ai tham gia công tác truyền thông. Chuẩn bị một bài giảng tốt cũng là một mảng hoạt động trong lĩnh vực này.

Vì thế, chỉ cần có tinh thần cầu tiến, ham học hỏi, nhiệt tâm với công cuộc truyền rao Tin mừng, một linh mục có thể hòa mình vào dòng chảy của xã hội. Linh mục biết theo dõi những trang tin tức hay tham khảo những tài liệu về chia sẻ, suy niệm của Giáo hội và những huấn thị của Hội Thánh như kẻ biết “đứng trên vai người khổng lồ”. Nếu biết kết hợp với những quan sát nhạy cảm, bắt kịp nhịp thở của cuộc sống và trải nghiệm sống của bản thân, chắc chắn các cha sẽ cung cấp cho giáo dân những lời rao giảng thực sự mang hiệu quả cho việc mở mang Nước Chúa.

Nếu thực sự ý thức được giá trị món hàng mình muốn chuyển tải, người ta sẽ đầu tư lựa chọn những phương tiện tối ưu nhất để bảo vệ nó đến đối tượng nhận một cách an toàn và trọn vẹn. Vì thế trong tâm tình của một giáo dân, con rất ước mong tất cả vị chủ chăn luôn nhận thức được rằng “Lời Ngài nung chảy vàng khối” để khi chuyển tải thông điệp vô giá đó, những người lãnh nhận sứ mệnh cao cả khắc biết phải nên rao giảng với một tâm thế như thế nào, để cho Lời Ngài được phong quang chiếu rọi trong từng cõi miền sâu thẳm của con người.

ĐIỀN PHƯƠNG THẢO

>> Giảng cho người thời nay

The post Khi bục giảng bị sử dụng sai… công năng appeared first on Đồng Hành.

Người giảng phải trau dồi tư tưởng

Ai cũng biết rằng giảng thì phải nói năng lưu loát, không ngập ngừng đứt quãng, dùng lời lẽ đơn sơ dễ hiểu, làm các cử chỉ vừa đủ và thích hợp, cung giọng dễ nghe, không quá cao quá thấp, không quá to quá nhỏ, không quá dài, đi từ lời Chúa vào đời sống hay từ đời sống tới Lời Chúa.

Bao lâu người giảng cũng như người nghe chưa cố gắng khắc phục và san bằng những khó khăn và trở ngại đó thì con đường tiếp xúc với Chúa qua lời giảng vẫn chưa được khai thông.

Muốn giảng chất lượng thì phải học. Nhưng có linh mục nào không học trước khi giảng đâu! Có điều việc học trước khi chịu chức với việc học sau khi chịu chức khác nhau.

Giảng là vấn đề khó. Muốn tạo được sự thông cảm giữa người giảng và người nghe, thiết tưởng hai bên phải kiên trì tin tưởng ở sức mạnh của lời Chúa, bằng lòng chấp nhận cái vẻ bên ngoài có vẻ khô khan, khó hiểu, đồng thời đặt mình trong tình trạng đón nhận và để cho lời Chúa hoạt động nơi mình.

Ngoài ra, người giảng cũng phải cố gắng trau dồi tư tưởng, lựa chọn ngôn ngữ cho thích hợp với từng cử tọa theo mỗi thời, mỗi nơi và người nghe cũng phải tỏ ra sẵn sàng, ham thích lắng nghe.

Nhưng dù sao thì kết quả của lời giảng vẫn là do ơn Chúa cộng với công sức làm việc của người giảng và sự chăm chú đón nhận của người nghe.

Thiếu những thứ đó thì lời giảng cũng khó sinh hoa kết quả được.

“Giảng mà không soạn bài là không lương thiện”

Giảng là từ dịch từ chữ homelia trong tiếng Latin. Chữ này lại phát xuất từ chữ homilein trong tiếng Hy Lạp. Homilein có nghĩa là sánh vai đàm đạo. Hai người sánh bước bên nhau nói chuyện thân tình. Đó là homilein.

Nhưng khi đưa vào giảng dụ thì hơi khác một chút. Khác ở chỗ thân tình không kiểu cách nhưng không phải là bất cứ chuyện gì, mà là chuyện những bài Sách Thánh đọc trong thánh lễ. Bởi vậy cung cách của bài giảng dụ là nội dung lời Chúa được nói ra một cách đơn sơ thân tình, dễ nghe dễ hiểu.

Do đó, giảng dụ không phải là một bài thuyết trình dài hơi, một bài chú giải Kinh Thánh, một bài diễn thuyết hùng hồn, uyên bác. Đó là một bài nói chuyện vắn giữa những người thân. Người thân ở đây là những người con Chúa, những người đồng đạo. Bài này nên vắn và gọn.

Vắn để thu hút sự chú ý của người nghe và làm cho người ta đỡ mệt. Vắn nhưng phải đủ để có thể bao quát được những điều muốn nói. Không nên nói nhiều ở đây mà chỉ nói những điều phải nói cách vắn tắt và đầy đủ về những điều đã rút ra từ các bài sách thánh. Không cần phải rút nhiều mà chỉ cần một vài điều đã được chọn lựa kỹ lưỡng.

“Bài giảng phải được múc lấy từ nguồn Kinh Thánh và phụng vụ, vì là rao truyền các việc kỳ diệu của Thiên Chúa trong lịch sử cứu độ hay mầu nhiệm Chúa Ki-tô. Mầu nhiệm này càng hiện diện và tác động mạnh trong chúng ta” (Hiến chế Phụng vụ số 35, 2).

Gần đây cung cách và khuôn mẫu giảng đã được trình bày rõ ràng trong tông huấn Evangelii Gaudium của Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô chương III, từ số 111-175, đặc biệt từ số 135-144 về tầm quan trọng của bài giảng dụ trong thánh lễ.

Bài này phải vắn và không giống bài thuyết trình hay diễn thuyết như đã nói ở trên, lại phải được chuẩn bị kỹ lưỡng bằng việc học hành, cầu nguyện, suy nghĩ và sáng tạo mang tính mục vụ, vì đó là một nhiệm vụ rất quan trọng của linh mục.

Đời sống giảng thuyết là một thực hành, một lối sống và là một con đường trở nên người tông đồ. Đó là sự dấn thân trọn vẹn không có bất cứ con đường giản đơn nào để học, để thực hành hay trở thành chuyên gia giảng thuyết.

LM GREGORY HEILLE (Việc giảng thuyết của Đức Phan-xi-cô)

“Bài giảng mục vụ chiếm chỗ quan trọng trong thừa tác vụ lời Chúa; nó phải được nuôi dưỡng lành mạnh và gia tăng sinh lực cách thánh thiện nhờ lời Thánh Kinh” (Hiến chương Mạc Khải số 24 và 25).

Đức Phan-xi-cô cho rằng một linh mục giảng mà không soạn bài là người không có chiều kích tâm linh, không lương thiện và vô trách nhiệm đối với những ơn ban đã nhận được.

Đức Giáo hoàng đã phải lên tiếng cảnh báo và đề ra những cách thế giải quyết trong tông huấn Niềm vui của Tin mừng. Bản thân ngài là một nhà giảng thuyết tài ba, mẫu mực, đáng làm gương cho mọi người noi theo.

Giảng cho người thời nay không dễ dàng và đơn giản vì những khó khăn và trở ngại về phía người nghe cũng như người giảng. Vì thế, người giảng là các linh mục cần chịu khó đầu tư thời giờ và công sức, để lo cho bài giảng được soạn thảo và trình bày theo đúng cung cách và chuẩn mực như Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô đã đề ra và làm gương.

Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô là nhà giảng thuyết tài ba, mẫu mực
Hầu như mỗi ngày, Đức Phan-xi-cô chủ lễ và giảng trong các thánh lễ tại nhà nguyện khoảng 50 chỗ ở nhà trọ thánh Mát-ta (Vatican), nơi mà ngay từ đầu ngài đã cư trú. Bài giảng tự phát của ngài thường ngắn gọn, bám sát Kinh Thánh vào ngày lễ cũng như chu kỳ phụng vụ, đồng thời được gắn với hình ảnh và ẩn dụ liên quan đến đức tin và các sự kiện hiện tại. Các bài giảng không cầu kỳ, dễ hiểu và thường mang tính ngôn sứ. Và thật thú vị, khi những bản tóm tắt bài giảng hằng ngày được Vatican đưa lên mạng và được nhiều giám mục, giáo sĩ cũng như giáo dân theo dõi sát

The post Giảng cho người thời nay appeared first on Đồng Hành.