Mỗi lần bầu cử giáo hoàng, hàng tỷ người trên thế giới hướng mắt về ống khói trên mái Nhà nguyện Sistine chờ đợi tín hiệu khói trắng báo hiệu “Chúng ta đã có Giáo hoàng”. Trong khi khói đen cho biết quá trình bầu cử vẫn chưa kết thúc. Để tránh nhầm lẫn, khi khói trắng xuất hiện, chuông tại Vương cung Thánh đường Thánh Phê-rô cũng được kéo lên để xác nhận việc bầu chọn thành công. Nhưng làm thế nào để những lá phiếu của các đức hồng y khi đốt cháy có thể tạo ra hai màu trắng – đen rõ rệt như vậy? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp giữa truyền thống lâu đời và khoa học hiện đại.

Truyền thống lâu đời của tín hiệu khói

Tín hiệu khói là một phần không thể thiếu của trong việc bầu cử giáo hoàng, gắn liền với truyền thống bầu giáo hoàng từ thế kỷ XIII. Mặc dù Mật nghị Hồng y chính thức được thiết lập sau Công đồng Lateran IV năm 1215, nhưng không có bằng chứng rõ ràng rằng khói được sử dụng như một phương thức thông báo ở thời điểm đó.

Hình ảnh làn khói trắng không chỉ là một khoảnh khắc lịch sử mà còn là minh chứng Đức tin và khoa học có thể hòa quyện, tạo nên một biểu tượng trường tồn

Theo các tài liệu lịch sử, việc sử dụng khói để thông báo kết quả bầu cử được ghi nhận rõ ràng từ thế kỷ XVII, với một số nguồn cho rằng khói có thể đã xuất hiện sớm hơn, từ thế kỷ XV hoặc XVI. Đến cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX, khói đen báo hiệu chưa có giáo hoàng mới, còn khói trắng thông báo sự thành công của cuộc bầu cử.

Ban đầu, khói đen được tạo ra bằng cách đốt các lá phiếu cùng rơm ẩm. Khói trắng đốt các lá phiếu cùng rơm khô. Tuy nhiên, phương pháp này thường gây nhầm lẫn do màu sắc khói không rõ ràng.

Để khắc phục, theo BBC Future, từ năm 2005, Toà thánh Vatican đã áp dụng phương pháp hiện đại hơn, sử dụng hóa chất đặc biệt để tạo ra khói có màu sắc rõ nét. Điều này không chỉ giúp tín hiệu dễ nhận biết hơn mà còn đảm bảo sự chính xác trong việc truyền tải thông điệp đến hàng triệu người theo dõi trên toàn cầu.

Hóa chất tạo nên màu sắc

Khác với suy nghĩ phổ biến, màu sắc của khói không đến từ chính lá phiếu mà từ các hóa chất được thêm vào trong quá trình đốt. Theo ABC News (2013), Toà thánh Vatican sử dụng hai hỗn hợp hóa chất khác nhau để tạo ra khói trắng và khói đen. Công thức này, được chuẩn hóa từ năm 2005, có thể đã được tinh chỉnh qua các kỳ mật nghị, dù Toà thánh không công bố chi tiết:

– Khói đen: Được tạo ra bằng hỗn hợp kali perclorat, anthracen (một hợp chất có trong nhựa than) và lưu huỳnh. Hỗn hợp này tạo ra khói dày đặc, màu đen, dễ nhận biết từ xa.

– Khói trắng: Được tạo ra từ kali clorat, lactose (một loại đường) và nhựa thông. Phản ứng hóa học giữa các thành phần này tạo ra khói trắng rõ ràng, báo hiệu một vị giáo hoàng mới đã được chọn.

Các hóa chất này được đốt trong một lò đặc biệt, tách biệt với lò đốt lá phiếu, để đảm bảo kiểm soát màu sắc tốt hơn. Khói sau đó được dẫn qua ống khói trên mái Nhà nguyện Sistine, tạo nên hình ảnh quen thuộc mà cả thế giới chờ đợi.

Sự cải tiến này đã thay thế hoàn toàn phương pháp dùng rơm truyền thống, vốn không đáng tin cậy. Theo BBC Future, trước đây, khói từ rơm ẩm hoặc khô thường có màu xám, gây khó khăn cho việc phân biệt, đặc biệt trong những ngày thời tiết xấu.

Ý nghĩa văn hóa và tầm quan trọng

Làn khói từ Nhà nguyện Sistine không chỉ là một tín hiệu kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa văn hóa và tôn giáo sâu sắc. Khói trắng báo hiệu rằng các hồng y đã đạt được sự đồng thuận, với ít nhất 2/3 số phiếu (ví dụ, 77/115 phiếu trong mật nghị năm 2013), theo America Magazine (2013). Số lượng hồng y tham gia mỗi mật nghị có thể thay đổi tùy thuộc vào thời điểm và số hồng y đủ điều kiện, dưới 80 tuổi. Ngược lại, khói đen cho thấy quá trình thảo luận và bỏ phiếu vẫn tiếp diễn, thường kéo dài qua nhiều vòng.

Hình ảnh khói trắng bay lên từ ống khói Sistine đã trở thành biểu tượng toàn cầu, thu hút sự chú ý của truyền thông và hàng triệu tín đồ Công giáo. Để đáp ứng nhu cầu quan sát từ xa, theo Business Insider, Toà thánh Vatican đã sử dụng hai lò đốt kể từ năm 2005: Một để đốt lá phiếu và một để đốt hóa chất tạo màu. Điều này đảm bảo rằng khói có thể được nhìn thấy rõ ràng từ Quảng trường Thánh Phê-rô và qua các phương tiện truyền thông.

The post Khói trắng ‘Chúng ta đã có Giáo hoàng’ được tạo như thế nào? appeared first on Đồng Hành.

Trong số những gương mặt được nhắc đến nhiều từ Mật nghị Hồng y 2013 đến lần này, Đức Hồng y Luis Antonio Tagle, người Philippines, tiếp tục nổi lên như một trong những ứng viên tiềm năng.

Kỳ mật nghị 2013: Lợi thế và hạn chế

Năm 2013, khi Đức Giáo hoàng Bê-nê-đic-tô XVI từ nhiệm, Đức Hồng y Tagle lúc ấy mới 55 tuổi đã được giới truyền thông quốc tế ca ngợi là “Tiểu Giáo hoàng Á châu” (Little Pope of Asia). Với hình ảnh một vị mục tử giản dị, gần gũi người nghèo, phong cách khiêm nhường và khả năng giao tiếp sâu sắc, ngài nhanh chóng thu hút sự chú ý.

Tại các cuộc họp tiền mật nghị năm đó, Đức Hồng y Tagle đã phát biểu mạnh mẽ về việc Giáo hội cần biết lắng nghe nhiều hơn, đặc biệt là những người bên lề xã hội và thế giới hiện đại. Thông điệp của ngài được đánh giá là giàu lòng nhân ái và thể hiện chiều sâu thần học.

Tuy nhiên, theo phân tích của các chuyên gia như John L. Allen Jr. (National Catholic Reporter) và Sandro Magister (L’Espresso), Đức Hồng y Tagle đã không giành được đa số phiếu do những hạn chế:

• Tuổi đời còn quá trẻ: 55 tuổi được xem là quá trẻ cho vị trí đòi hỏi sự chín chắn cao như Giáo hoàng.
• Thiếu kinh nghiệm quản trị Giáo hội hoàn vũ: Khi ấy, ngài chưa từng làm việc tại Vatican hoặc đứng đầu một thánh bộ quan trọng nào, khiến nhiều vị hồng y e ngại.

• Sự chênh lệch địa lý và truyền thống: Các Hồng y châu Âu và Bắc Mỹ khi đó vẫn còn thiên về chọn lựa một ứng viên có gốc gác hoặc ảnh hưởng Âu châu đậm nét.

Vì vậy, dù được kỳ vọng, dòng phiếu cuối cùng đã nghiêng về Đức Hồng y Jorge Mario Bergoglio (Argentina), người sau này trở thành Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô.

Hành trình dấn thân từ năm 2013 đến nay

Hơn một thập niên trôi qua, Đức Hồng y Tagle đã có sự chuyển mình mạnh mẽ:

• Kinh nghiệm quản trị toàn cầu: Năm 2015, ngài được bổ nhiệm làm Chủ tịch Caritas Quốc tế – tổ chức từ thiện lớn nhất của Giáo hội Công giáo, điều hành hoạt động nhân đạo trên 165 quốc gia.
• Chức vụ tại Vatican: Năm 2019, Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô đưa ngài về Roma, bổ nhiệm làm Tổng trưởng Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc (Dicastery for Evangelization), một trong những cơ quan quan trọng nhất trong Giáo triều.
• Thấu hiểu Giáo hội toàn cầu: Với nền tảng mục vụ tại châu Á và kinh nghiệm làm việc tại trung tâm Giáo hội, Đức Hồng y Tagle ngày càng được nhiều hồng y đồng nghiệp biết đến và đánh giá cao.

Đặc biệt, ngài thể hiện sự trung thành với định hướng cải tổ của Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô, ủng hộ Giáo hội “đi ra vùng ngoại vi” và đặt ưu tiên cho người nghèo, người thiểu số — những điểm nhấn rất hợp với tinh thần của thời đại hiện nay.

Sự nổi bật trước mật nghị 2025

Lợi thế:

• Được đánh giá là biểu tượng tiêu biểu của Giáo hội toàn cầu, nhất là từ các khu vực châu Á, châu Phi và Mỹ Latin – nơi Giáo hội Công giáo đang tăng trưởng nhanh.
• Có kinh nghiệm điều hành ở cả cấp giáo phận, cấp quốc tế và cấp Giáo triều.
• Gần gũi với đường hướng cải cách mục vụ của Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô, điều được nhiều hồng y ủng hộ tiếp tục duy trì.
• Hình ảnh thân thiện, dễ tiếp cận với giới trẻ và truyền thông hiện đại.

Thách thức:

• Một số hồng y truyền thống tại châu Âu có thể vẫn thiên về chọn ứng viên “ít đổi mới” hơn.
• Kinh nghiệm quản trị tại Vatican, tuy đã tích lũy, nhưng so với các hồng y kỳ cựu khác (như Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin hay Quốc Vụ Khanh) thì vẫn còn ít hơn.
• Vấn đề sức khỏe cũng được đặt ra vì Đức Hồng y Tagle từng phải phẫu thuật tim nhẹ năm 2020 (mặc dù hiện tại ngài vẫn rất khỏe mạnh).

The post Đức Hồng y Tagle: Ứng viên sáng giá từ Mật nghị 2013 tới nay appeared first on Đồng Hành.

Ngày 7 tháng 5 năm 2025, Mật nghị Hồng y bầu giáo hoàng sẽ chính thức bắt đầu tại Nhà nguyện Sistine, Vatican, nhằm bầu chọn người kế nhiệm Đức Giáo hoàng Phanxicô. Đây là một trong những sự kiện quan trọng nhất của Giáo hội Công giáo, thu hút sự chú ý toàn cầu không chỉ bởi tính chất thiêng liêng mà còn bởi những yếu tố chính trị, địa lý và nhân sự phức tạp đằng sau quá trình bầu chọn.

Nổi tiếng có thể là “con dao hai lưỡi”

Trong số 135 hồng y dưới 80 tuổi đủ điều kiện bỏ phiếu, nhiều người là những nhân vật nổi tiếng trong Giáo hội, trong khi một số khác ít được biết đến. Thực tế, sự nổi tiếng có thể đem lại một số lợi thế nhất định: Các hồng y quen thuộc với nhiều người hơn sẽ dễ dàng được nhắc tên trong các cuộc thảo luận tiền mật nghị và nhận được sự tín nhiệm tự nhiên hơn trong những vòng bỏ phiếu đầu tiên. Đặc biệt, các hồng y đang phục vụ ở Vatican thường được các đồng sự biết rõ về khả năng lãnh đạo, tầm nhìn quản trị, cũng như phẩm chất cá nhân. Đây là những yếu tố quan trọng khi lựa chọn người kế vị ngai toà Thánh Phê-rô.

Tuy nhiên, sự nổi tiếng cũng có thể là “con dao hai lưỡi”. Một hồng y quá nổi tiếng hoặc được xem là nhân vật chính trị có thể gặp phải sự dè chừng từ các nhóm hồng y khác, đặc biệt nếu có quan điểm đối lập về hướng đi của Giáo hội. Các hồng y cử tri thường tìm kiếm một ứng viên có thể thống nhất Giáo hội toàn cầu, chứ không phải một nhân vật gây chia rẽ. Vì thế, trong nhiều trường hợp, một hồng y ít nổi bật về mặt truyền thông nhưng được đánh giá cao về lòng đạo đức và sự khéo léo ngoại giao lại có khả năng bất ngờ được lựa chọn trong các vòng sau. Như đã từng diễn ra trong các mật nghị trước đây, nhiều lần người được chọn không phải là gương mặt nổi bật nhất trước mật nghị, mà là người hội tụ đủ phẩm chất cần thiết vào đúng thời điểm.

Trường hợp Đức Giáo hoàng Phanxicô: Ứng viên bị truyền thông bỏ rơi

Trước mật nghị năm 2013, Đức Hồng y Jorge Mario Bergoglio, Tổng Giám mục Buenos Aires (Argentina) không phải là ứng viên hàng đầu được giới truyền thông nhắc tới. Ngài đã từng được cân nhắc trong mật nghị 2005 (khi Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI được bầu), nhưng từ đó trở đi, tên tuổi của ngài ít được chú ý ở cấp độ quốc tế. Tuy nhiên, trong các cuộc họp tiền mật nghị 2013, Đức Hồng y Bergoglio đã có một bài phát biểu ngắn gọn nhưng gây tiếng vang mạnh mẽ. Ngài nhấn mạnh rằng Giáo hội cần phải “ra khỏi chính mình để đến với những người ở vùng ngoại biên” thay vì “khép kín trong chính mình”. Ý tưởng về một Giáo hội hướng ngoại, phục vụ người nghèo và bị gạt ra bên lề xã hội đã tạo ấn tượng sâu sắc đối với nhiều hồng y, nhất là trong bối cảnh Giáo hội lúc đó đang đối mặt với khủng hoảng niềm tin và bê bối nội bộ. Khi mật nghị chính thức bắt đầu, những ý tưởng của Đức Hồng y Bergoglio tiếp tục được các hồng y nhắc đến trong các cuộc trao đổi riêng. Kết quả là sau chỉ 5 vòng bỏ phiếu – một tốc độ khá nhanh – ngài được bầu làm Giáo hoàng, lấy danh hiệu Phanxicô, vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ châu Mỹ Latinh và cũng là người Dòng Tên đầu tiên được bầu chọn. Nhiều Hồng y đã thừa nhận rằng kết quả này vừa bất ngờ vừa hợp lý: Bất ngờ vì Đức Hồng y Jorge Bergoglio không nằm trong số những ứng viên được giới truyền thông dự đoán nhiều nhất; nhưng hợp lý vì ngài hội tụ được sự khiêm tốn, lòng đạo đức, tầm nhìn cải cách – những điều mà Giáo hội lúc đó đang rất cần.

Các hồng y có thể tự ứng cử?

Trong Giáo hội Công giáo, không có khái niệm “tự ứng cử” như trong các cuộc bầu cử chính trị. Các hồng y không tự đề cử mình làm Giáo hoàng. Việc vận động công khai cho bản thân được coi là không phù hợp với tinh thần của mật nghị. Tuy nhiên, trước khi mật nghị chính thức bắt đầu, các hồng y tổ chức các cuộc họp tiền mật nghị để thảo luận về tình hình hiện tại của Giáo hội và những phẩm chất cần thiết ở vị giáo hoàng tiếp theo. Những cuộc họp này không chỉ giúp các hồng y hiểu rõ hơn về nhau mà còn là cơ hội để xác định những thách thức và cơ hội mà Giáo hội đang đối mặt. Qua đó, các hồng y có thể hình thành ý kiến về ai là người phù hợp nhất để lãnh đạo Giáo hội trong thời gian tới.

The post Hồng y nổi tiếng có dễ trúng cử giáo hoàng? appeared first on Đồng Hành.