“Lạy Chúa, con đường nào Chúa đã đi qua, con đường nào Ngài ra pháp trường, mão gai nào hằn lên đau xót? Lạy Chúa, thánh giá nào Ngài vác trên vai, đau thương nào phủ kín tâm tư, đường tình đó Ngài dành cho con? Ôi, sao lại dành cho con, hay vì Ngài…?”.

Khi ấy, Linh mục – Nhạc sĩ Chu Văn Chi (tức Paul Văn Chi, Văn Chi, Văn Uyên, Thu Văn) đã đau đớn thốt lên như vậy trong lúc ngã trên luống cày. Rồi như “bừng tỉnh”, ngài lớn tiếng trong niềm tin phó thác cậy trông: “Xin cho con bước đi với Ngài. Xin cho con cùng chết với Ngài, để được sống với Ngài vinh quang!”.

Mỗi ngày gánh 120 đôi thùng nước tưới

Cha Văn Chi bắt đầu nhớ lại: “Mùa Phục sinh năm 1978, chúng tôi mỗi ngày gánh 120 đôi nước lao động để tưới cây thuốc lào và vườn rau. Vì mùa này nước rất cạn, mỗi lần kín nước là một lần phải cúi xuống với hai thùng nước và mũi phải chạm vào cây cầu gỗ như hôn cầu tới khoảng 120 lần vậy! Sau 15 năm học hành trong các chủng viện, khi lao động trên ruộng đồng nông trường, những luống rau và luống thuốc lào trơn trượt, áo quần thốc thếch, tôi té lên té xuống tưởng chừng có lúc kiệt sức…”.

Cha Văn Chi xúc động nói: “Hứng nhạc bừng lên, tôi đã sáng tác ca khúc này trong tin yêu và phó thác, hy sinh trọn vẹn ngay trên ruộng đồng. Sau đó, tôi đã ghi lại những nốt nhạc và ngay chiều tối tập cho ca đoàn Hương Trường Giang hát đầu tiên trong thánh lễ tại giáo xứ Thái Hòa (Cái Sắn, Kiên Giang). Con đường Chúa đã đi qua như một tâm tư để lên đường bước theo con đường Chúa đã đi qua”.

Đêm hôm đó, bản nhạc được viết trên luống cày đã hoàn thành phần ký âm, hòa âm và ca từ của ba phiên khúc với một điệp khúc.

Bài thánh ca ngay sau đó trở nên nổi tiếng vì giai điệu mượt mà, sâu lắng, tiết tấu nhả nhịp đầy tình tự, được dệt trên nền lời nguyện đầy tâm tình tự vấn, độc thoại với Thiên Chúa Cha cùng con chí thánh của Ngài. Ca sĩ thâu băng đầu tiên có lẽ là Lệ Hằng, sau đó là Như Mai.

Nhiều ca sĩ khác trong các CD cũng có nhạc phẩm này. Không lâu sau đó, Con đường Chúa đã đi qua đã được dịch sang phiên bản tiếng Anh với tựa đề The Way of love và được một nữ ca sĩ người Mỹ hát, ghi hình (bởi Muziboo Music Recording) rồi phát trên Youtube.

Cha giáo không cho học đàn vì sợ xuất tu

Cha Văn Chi bắt đầu sáng tác từ năm 16 tuổi, khi còn là cậu học trò lớp đệ tứ (lớp 9) niên khóa 1964 – 1965 qua ca khúc đầu tay Tình yêu Chúa bằng câu mở đầu: “Tình yêu Chúa vượt muôn biên giới, Chúa ơi!”, với hai bè đơn giản theo kiểu đối âm. Bài này được Linh mục – Nhạc sư Tiến Dũng tuyển vào Sách Bài mẫu.

“Tôi thấy vinh dự lắm, vì là đứa con đầu lòng mà! Tuy thế, tôi vẫn không được chọn học đàn, vì quý cha giáo sợ tôi xuất tu mất. Thế là tôi đành chấp nhận”, vị nhạc sĩ tài hoa chia sẻ.

Các sáng tác của Nhạc sĩ Paul Văn Chi có nhiều phong cách đặc thù khác nhau, kết hợp giữa ngũ cung Việt Nam và nét nhạc Âu – Mỹ, dựa trên nền tảng Thánh Kinh, đặc biệt là Thánh Vịnh được thai nghén trong tâm tình Việt Nam, như là những lời kinh trong cuộc sống thường ngày.

Tính đến thời điểm hiện tại, Linh mục – Nhạc sĩ Văn Chi đã sáng tác được khoảng 1.400 nhạc phẩm thánh ca và nhạc sinh hoạt. Tất cả gói ghém khoảng 83 tác phẩm các loại: Âm nhạc và các tác phẩm văn hóa Việt Nam, từ Việt Nam trước năm 1975 và sau đó tại Philippines, Australia, Hoa Kỳ… Phát hành tổng cộng 38 CD và DVD thánh ca.

Đây quả là một đóng góp đồ sộ cho nền thánh nhạc Việt Nam nói riêng, thánh nhạc nói chung. Trong đó bản đại hợp xướng Nữ vương Việt Nam được trình diễn tại nhiều quốc gia cùng với dàn nhạc giao hưởng thính phòng Hoa Kỳ, Sydney (Úc châu)…

XUÂN THÁI

>> Hát cộng đồng: Vì sao giáo dân không chịu mở miệng?

The post Giai thoại thánh ca: “Con đường Chúa đã đi qua” viết từ cú bật ngã trên luống cày appeared first on Đồng Hành.

“Một lần cũng lâu rồi, tôi đi cùng với mấy sơ từ Sài Gòn đến thăm Đan viện Châu Sơn, Lâm Đồng. Được trở lại thăm chốn cũ, biết bao cảm xúc tràn về. Từ phòng khách đan viện nhìn ra phía núi khi xưa vẫn hằng ngày đi chăn bò, tôi chợt ngẫu hứng hát: Con cứ ngỡ rằng núi Thái Sơn không bao giờ ngã xuống… Tôi hát mà chẳng hiểu mình vừa hát cái gì, rồi vội ghi vào mảnh giấy theo thói quen. Trước đó, thân phụ của tôi vừa qua đời…”.

Nữ tu Maria Vô nhiễm Nguyễn Thị Hương Lan, tức Nhạc sĩ Trầm Hương, Dòng Con Đức Mẹ Mân Côi Chí Hòa (FMSR), đã chia sẻ cảm xúc về giây phút xuất thần sáng tác bài thánh ca Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời. Bài hát làm rung động biết bao con tim yêu âm nhạc thánh, nhất là những tâm hồn đang tan vỡ vì mất đi đấng sinh thành.

Đậm chất thánh, ngoài phụng vụ

Con cứ ngỡ rằng núi Thái Sơn không bao giờ ngã xuống.
Con cứ ngỡ rằng bàn tay Cha mãi mãi bên con.
Nhưng hôm nay bóng dáng Cha đã khuất xa rồi, núi Thái Sơn ngả bóng cuối trời
Con ở lại với nỗi đơn côi gọi thầm tên Cha. Cha ơi! Cha hỡi…

Ca từ không cầu kỳ, bóng bẩy nhưng là những tâm sự đầy tràn yêu thương, chất chứa tấm lòng của người con tưởng nhớ về đấng sinh thành, dưỡng dục mình đã khuất sau buổi hoàng hôn của cuộc đời.

Không đẹp sao được khi đó là lời tâm tình đầy thánh thiện của người con thảo dành cho cha, cho mẹ. Thế nhưng Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời không phải là bài thánh ca phụng vụ, nghĩa là không hát trong thánh lễ Misa. Đây là bản nhạc thánh ngoại phụng vụ, được hát “Ad libitum” (tùy chọn kết lễ an táng-cầu hồn, hát cộng đoàn ngoài thánh lễ, sinh hoạt cầu nguyện gia đình…), được tác viết ở cung La thứ để “Nhìn dòng nhạc cho nó đẹp và để bớt những dòng kẻ phụ” – lời Nhạc sĩ Trầm Hương.

Lời tự sự thổn thức con tim

Bản nhạc được viết một mạch, không phiên khúc, điệp khúc nhưng đầy triết lý, tự sự, đánh động vào tâm can những ai đang khuất cha, nhớ mẹ.

Nam ca sĩ có chất giọng trầm ấm, truyền cảm Gia Ân là người thu âm đầu tiên bản Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời cùng với nữ ca sĩ Mai Ly. Sau đó, nhiều ca sĩ Công giáo khác cũng tìm đến nhạc sĩ Sr. Trầm Hương để chia sẻ sự đồng cảm với tác giả.

Phần lớn các bài thánh ca của nhạc sĩ Trầm Hương được viết trong lúc thảnh thơi khi đi chăn bò trên triền núi.

Đó là ca sĩ Phi Nguyễn, ca sĩ Phan Đinh Tùng (hát trong album của tác giả phát hành), LM Nguyễn Sang. Chính sự rung động tình cảm mãnh liệt của bài thánh ca về đạo hiếu ngoại phụng vụ ấy, lần đầu tiên nó được cất lên bởi một tu sĩ Phật giáo – Đại đức Thích Thiện Mỹ, trụ trì chùa Viên Giác, Đồng Nai. Rồi sau đó đại đức đã cho thu âm vào album của mình, mà theo một Phật tử của ngài, “mỗi lần nghe thầy hát xong, lần nào con cũng khóc…”.

Nhận xét về bài thánh ca làm lay động lòng người này, nhạc sĩ Trầm Hương đã khiêm hạ: “Thỉnh thoảng sơ cũng có vào YouTube để nhìn “những đứa con tinh thần” của mình, xem chúng được đón nhận như thế nào. Và thật nó quá lòng sơ mong ước. Sơ không mong được biết đến tên tuổi, cũng không mong nhận tác quyền. Bởi vì Chúa đã cho sơ tất cả một cách nhưng không”.

Bắt đầu viết nhạc từ năm 1972, lúc đó nữ tu Hương Lan 23 tuổi và chưa qua trường lớp hòa âm, sáng tác nào. Từ năm 1975, cùng với các chị em, sơ Lan được chuyển đến Đan viện Châu Sơn, Đơn Dương (Lâm Đồng).

Phần lớn các bài thánh ca của sơ Trầm Hương được viết trong lúc thảnh thơi khi đi chăn bò trên triền núi. Châu Sơn với núi cao, cỏ xanh, trời rộng khiến tâm hồn bình an hạnh phúc, chừng như đã thấy được cõi vô biên… Rồi một buổi chiều tà thanh thản trên sân thượng tu viện, thấy xa xa có cái gì đó như những sợi khói nhẹ vương, tựa làn hương trầm lảng bay lên cõi trời cao, chợt thầm nghĩ: “Mình sẽ là Trầm Hương”. Tác giả Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời đã tâm sự về bút danh Trầm Hương của mình như vậy.

XUÂN THÁI

>> Giai thoại thánh ca: Xin Vâng – bài hát bị các sơ chê

The post Sơ Trầm Hương và phút xuất thần viết bài thánh ca “Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời” appeared first on Đồng Hành.

Lúc ấy là năm 1976. Chiến tranh kết thúc, tiếng súng cũng lặng yên. Trong hoàn cảnh khó khăn tứ bề sau cuộc chiến, việc tu hành của các thầy, các sơ cũng rơi vào nhiều khó khăn.

Sau một đêm trằn trọc suy tư, liên lỉ cầu nguyện, Linh mục Mai Tính, tức Nhạc sĩ Mi Trầm,  đã “chuyển thể” lời cầu nguyện của mình thành ca khúc thánh ca Xin Vâng dành tặng riêng cho các sơ Mến Thánh Giá khấn tạm, để an ủi các sơ trong lúc khó khăn.

Những tưởng sẽ được cám ơn bằng một buổi tập dượt và đem ra hát trong thánh lễ hôm ấy. Nhưng không! Các sơ đã không thèm hát vì nó hát quá dễ, chả thấy chút hơi hướm âm nhạc thánh gì cả. Linh mục – Nhạc sĩ Mi Trầm đã “trần tình” về số phận của đứa con tinh thần Xin Vâng của mình lần đó như vậy.

Năm ấy, cha Mi Trầm Mai Tính đang làm phó xứ Giáo xứ Hòa Nghĩa, hạt Cam Ranh, Giáo phận Nha Trang và sáng tác Xin Vâng tại đây. Sự “may mắn” đã mỉm cười với vị linh mục trẻ khi ca khúc được cộng đoàn Hòa Nghĩa đón nhận rất nhiệt tình, rồi lan tỏa khắp mọi nơi.

“Tôi không ngờ Xin Vâng được đón nhận đến như vậy, có lẽ bài hát “gặp thời” vì dễ hát, lại “đánh trúng” nhu cầu tín hữu: Phó thác và cậy trông”, Nhạc sĩ  Mi Trầm bộc bạch.

Rồi ngài nhớ lại: Thật tình mà nói, bài Xin Vâng được nhiều nơi biết là nhờ Đức cha Philipphê Nguyễn Kim Điền, Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Huế. Các sơ Mến Thánh Giá ở cộng đoàn Hòa Nghĩa đem bài hát về Huế, Đức Tổng thấy ý nghĩa nên thích. Rồi đi đâu Đức cha  cũng hát.

Đến nay, Xin Vâng  đã trở nên quá phổ biến trong các thánh lễ, các cộng đoàn tín hữu, đặc biệt thường được cất lên trong các thánh lễ về Đức Mẹ, các tháng Đức Mẹ. Bài hát đơn sơ và dễ hát đến mức, một đứa trẻ chỉ cần nghe và hát một vài lần đã có thể thuộc lòng.

“Tôi không ngờ Xin Vâng được đón nhận đến như vậy, có lẽ bài hát “gặp thời” vì dễ hát, lại “đánh trúng” nhu cầu tín hữu: Phó thác và cậy trông”

LM – NS Mi Trầm

Riêng phần điệp khúc, được lặp đi lặp lại chỉ có mấy từ và gói gọn chỉ trong hai câu, mà nếu không để ý, nhiều người sẽ rất dễ hát lộn: Xin vâng, Mẹ dạy con hai tiếng Xin Vâng, hôm qua, hôm nay và ngày mai. Xin vâng, Mẹ dạy con hai tiếng Xin Vâng, hôm nay, tương lai và suốt đời.

Nhiều ý kiến cho rằng “Mi Trầm bí lời, viết loanh quanh có mấy ca từ!”, nhưng vị linh mục có giọng hát trầm đặc này giải thích: “Tôi thích lặp đi lặp lại như thế cho rõ chủ đề và giáo dân cũng mau thuộc. Đó là chủ đích của tôi, chứ tôi đặt lời rất dễ, rất nhanh và… ăn vận cho Chúa nữa!”.

Chính giai điệu nhẹ nhàng, uyển chuyển, tiết tấu trải nhịp khoan thai, và đặc biệt lời ca giản dị nhưng chất chứa một tình cảm nồng nàn đã thôi thúc vị tu sĩ Phan Sinh tên Ruffino. Thầy Ruffino đã quyết định chuyển ngữ tiếng Anh cho bài thánh ca hát về Đức Maria này là Yes, Lord, và được chính thức phát hành rộng rãi cho cộng đoàn tín hữu Công giáo toàn cầu, qua Album song ngữ Guitar song book & CD – Chung Lời Tán Tụng số 23 – Xin Vâng/ Yes, Lord, do Nhà xuất bản Công giáo Hoa Kỳ Oregon Catholic Press ấn hành.

Tâm sự một chút về bí mật của nghệ danh Mi Trầm khi được tôi bất ngờ đặt câu hỏi, vị “cha đẻ” của Xin Vâng/ Yes, Lord từ tốn: “Không chỉ vì tôi có một giọng nam trầm đặc sệt như anh em vẫn thường nói, mà nốt “Mi trầm” còn chất chứa một điều gì đó lẩn khuất vào bóng tối của sự khiêm nhượng. Tôi đang tập sống khiêm nhượng bởi trước Thiên Chúa, tôi thật quá nhỏ bé”.

XUÂN THÁI

>> Tháng dâng hoa, tìm hiểu về dòng nhạc Đức Mẹ

The post Giai thoại thánh ca: Xin Vâng – bài hát bị các sơ chê appeared first on Đồng Hành.