Một sự ngẫu nhiên cho chúng tôi thuộc số hơn năm triệu khách đến đây hành hương hằng năm, đặc biệt lại trong tháng kính Đức Mẹ cách riêng.

Đường phố tràn ngập xe lăn

Hồi ấy, lần đầu tiên đến Lộ Đức vào mùa hè, tôi và các bạn tôi đã chọn phương án cắm trại trong một khu quy hoạch sẵn. Tuy cách trung tâm hành hương 15 phút xe hơi nhưng tìm bãi đậu mất hơn một tiếng đồng hồ! Rút kinh nghiệm lần này chúng tôi đặt khách sạn nằm cách trung tâm hành hương (Sanctuaires de Lourdes) chưa tới 10 phút đi bộ qua cầu nhỏ bắc ngang một nhánh của sông Pau, con sông chảy ngang hang đá nơi Đức Mẹ hiện ra.

Như vậy vừa tiết kiệt thời gian di chuyển, vừa có nhiều cơ hội rảo bộ, ngắm những con phố độc đáo của Lộ Đức.

Dọc những tuyến đường nhỏ từ nhiều hướng đổ về khu vực Sanctuaires là những cửa hàng bán đồ lưu niệm, ảnh tượng Công giáo nằm xen lẫn với các cửa hàng ăn uống, tiệm bán quần áo, nhà trọ, khách sạn…

Đa số đều có bảng hiệu mang tên Mẹ và các thánh hay những sự kiện có liên quan đến Đức Mẹ. Đường phố nhỏ nhưng rất sạch, không có sự phân biệt giữa lòng đường và lề đường.

Lúc đầu chúng tôi ngạc nhiên nhưng khi nhìn những tình nguyện viên đẩy xe lăn cho các bệnh nhân trên đường phố cùng hòa vào dòng người hành hương, chúng tôi mới hiểu lý do của đặc điểm này là để thuận lợi cho các xe đẩy bệnh nhân di chuyển.

Không có sự phân cách giữa đường xe chạy và người đi bộ nhưng không có nguy cơ tai nạn vì ai cũng đi chậm rãi, kiên nhẫn và nhường nhịn nhau.

Tự hào tiếng Việt ở Lộ Đức

Nằm nổi bật ngay giữa khu vực Sanctuaires là một kiến trúc ba nhà thờ chồng lên nhau. Dưới chân phía bên phải hang đá là nơi nguồn nước thánh được dẫn ra để cho khách hành hương uống nước hay kín nước mang về.

Chúng tôi thấy ở đây có cả người Công giáo lẫn ngoài Công giáo. Rất tiếc là chúng tôi đã không kịp ghi lại hình ảnh của hai nhà sư vừa rời khu vực kín nước thánh. Bên trên khu vực này là vách tường bên hông của Vương cung Thánh đường Mân Côi cao như một vách núi.

Trên vách núi đá ấy là những bảng đá hình tròn mang cùng một nội dung nhưng bằng nhiều thứ tiếng. Chúng tôi ngạc nhiên và lâng lâng một niềm tự hào khi thấy bảng đá tiếng Việt được gắn ở vị trí đầu tiên, sát gần hang Massabielle nơi Đức Mẹ hiện ra: “Con hãy đến uống và rửa ở suối nước này”.

Đó là lời Đức Mẹ đã phán cùng cô bé chăn cừu Bernadette năm xưa. Những lần Đức Mẹ hiện ra đều gắn với những câu nói rất đơn sơ, mộc mạc.

Lần đầu tiên thấy đàng Thánh giá có chặng thứ XV

Trời mùa Thu nước Pháp pha lẫn giữa những tia nắng ấm áp và những cơn mưa ngắn bất chợt. Chúng tôi dành ngày thứ hai để tham dự một trải nghiệm độc đáo mà khách hành hương Lộ Đức không thể bỏ qua: Tham gia vào Con đường Thánh giá dẫn lên đồi cao Espélugues.

Theo truyền thống từ hơn 2.000 năm, trong các dịp thích hợp, các Ki-tô hữu thường tái hiện con đường đau khổ mà Chúa Giê-su đã đi qua để đến nơi bị đóng đinh trên thập giá.

Từ thời Trung đại người Công giáo đã có thói quen tạo thành 14 hình ảnh đại diện cho những chặng đường thánh giá năm xưa trong các nhà thờ, nguyện đường và ngay cả ngoài trời như tại Lộ Đức.

Chúng tôi tham gia cùng một nhóm người bắt đầu từ chân đồi ở chặng thứ nhất Chúa Giê-su bị tuyên án tử hình. Ở đây, khách hành hương theo nhóm có sẵn của mình hoặc có thể tham gia bất kỳ nhóm nào.

Họ dừng lại trước mỗi chặng, đọc kinh, suy niệm và hát những bài thánh ca ngắn. Chúng tôi vẫn quen thuộc với việc đi Đàng Thánh giá tại nhà thờ trước những ảnh, phù điêu nhỏ nhưng giờ đây được sống trong một bầu không khí sống động, thánh thiện, gần gũi thiên nhiên, mưa và nắng với những bức tượng cao bằng người thật mô tả mỗi chặng.

Với cách đi như vậy trên con đường dốc nhưng uốn khúc, giữa rừng cây xanh mát nên chúng tôi đến chặng XII ở đỉnh đồi từ lúc nào mà không thấy mệt mỏi gì. Trên đỉnh đồi cao gần 800 m này, ba cây thập giá cùng với nhóm tượng Đức Mẹ, tông đồ Chúa yêu, vài quân lính La Mã làm lòng người chùng hẳn lại để suy niệm về việc Chúa Giê-su chết trên thập giá. Từ đây, con đường đổ dốc cũng ngoằn ngoèo, dài tương tự đoạn đi lên đồi.

Theo truyền thống, chúng tôi thầm nghĩ chỉ còn hai chặng nữa thôi. Thật bất ngờ, ở cuối dốc xuất hiện chặng thứ XV, Phục sinh. Thay vì là những nhóm tượng màu vàng nhũ, ở chặng này một tảng đá lớn hình tròn phẳng được đặt che nửa cửa hang.

Có lý thật, tại sao không có chặng XV trong truyền thống ngắm Đàng Thánh giá? Nếu Chúa Giê-su không phục sinh, đạo Công giáo đâu có tồn tại đến ngày nay!

Đọc kinh trước khi tắm

Con đường Thánh giá đồi Espélugues chấm dứt ngay phía sau Vương cung Thánh đường Vô Nhiễm Nguyên Tội. Có một lối đi gấp khúc dẫn xuống bể tắm nước thánh bên dưới chân đồi.

“Hãy tắm và xin Chúa tẩy sạch tâm hồn bạn. Hãy nhớ đến và cầu nguyện cho những người thân”

Trong lần hiện ra thứ chín tại đây vào tháng 2-1858, Đức Mẹ đã bảo Bernadette đến uống và rửa ở suối nước tại đây. Khi đó cô bé chỉ rửa mặt và uống một ít nước.

Tại vị trí mà Bernadette vốc ít nước suối, ngay bên trái hang đá Massabielle, từ đó đến nay đã có hàng triệu người hành hương đến đắm mình trong nước suối. Nước suối Lộ Đức là dấu chỉ của tình yêu của Đức Ki-tô, người đã hiến thân mình vì kẻ có tội. Nước còn là biểu tượng cho phép Rửa, biến con người thành con Thiên Chúa.

Chúng tôi phải chia ra ngồi chờ ở hai khu vực dành riêng cho nam và nữ. Lượng người ngồi chờ tắm khá đông. Với bộ đồ tắm như ở các hồ bơi và khăn lông vắt ngang vai, tôi tìm một chỗ ngồi theo thứ tự của mình.

Trong tình trạng đó, tôi nghe bài hát quen thuộc Ave Maria Lộ Đức được phát lặp đi lặp lại qua loa phóng thanh. Sau mỗi lần phát là một kinh Kính Mừng theo nhiều thứ tiếng khác nhau để khách hành hương dễ đọc theo.

Cảm giác thảnh thơi, “buông hết sự đời” làm tôi mau hết sốt ruột như lúc đầu mặc dù phải ngồi đợi đến hơn một tiếng đồng hồ. Như vậy là sau thời gian dài chờ đợi, trong tư thế sẵn sàng đi tắm, hát thánh ca và đọc kinh, tôi cũng đã được bước vào phòng tắm.

Phòng tắm là những không gian nhỏ được ngăn riêng. Bồn tắm chỉ là một bể cạn hình chữ nhật bằng gạch tráng xi măng, vừa một người nằm gối đầu lên thành bể. Hai tình nguyện viên đỡ tôi nằm xuống và hỏi xem tôi muốn đọc kinh Lạy Cha bằng tiếng Pháp, Anh, hay Đức.

Nước suối lạnh toát làm tôi tỉnh hẳn. Bên tai tôi nghe tiếng người tình nguyện viên cùng đọc kinh với tôi và chia sẻ: “Hãy tắm và xin Chúa tẩy sạch tâm hồn bạn. Hãy nhớ đến và cầu nguyện cho những người thân, những ai cần đến lời cầu nguyện của bạn và cả những người không quen biết…”.

Người Công giáo thường đọc kinh trước khi ăn, trước khi ngủ nhưng đây là lần đầu tiên tôi đọc kinh trước khi… tắm!

The post Lộ Đức – thành phố xe lăn appeared first on Đồng Hành.

Vẽ lại nhiều dự án mới ra thần thái

Bên trong giáo đường rộng mênh mông của nhà thờ Chính tòa Phú Cường mới xây dựng ở Bình Dương, ở tầng trên hai bên cung thánh là hai bức tranh kính màu rộng tới cả trăm mét vuông đối diện nhau. Một bức là Đức Mẹ La Vang, một bức là 117 thánh tử đạo Việt Nam. Hai bên mỗi bức là hai bức tranh kính thể hiện hai vị thánh sử được thực hiện theo ý tưởng của đức cha Phê-rô Trần Đình Tứ…

“Đây là hạng mục sau cùng, mới thực hiện gần đây và dù thiết kế đã lên toàn bộ nhưng vì yêu cầu về tiêu chuẩn mà mỗi bộ tranh cần khá nhiều thời gian, cuối năm nay mới hoàn thiện” – nghệ nhân Hồ Vương nói.

Khi tôi hỏi cơ may nào dẫn Vương đến công trình lớn về quy mô lẫn danh tiếng ở nhà thờ Phú Cường, Vương nói đơn giản: “ Tín ngưỡng nào thì theo em nghĩ cũng một chữ duyên (cười)”.

Đúng thật là cơ duyên tự tìm đến, vì khi nhà thờ Phú Cường tìm hiểu trong số ít ỏi công ty kính màu trong nước thì có Vương trong đó. Do sự am hiểu về kính màu của đức cha Phê-rô Trần Đình Tứ và các cha phụ trách, nên dù đã có nhiều công ty tự giới thiệu trước, nhưng sau buổi “sát hạch” nghe Vương nói về tranh kính màu nhà thờ, đức cha và các cha đã tin tưởng và giao phó.

“Tranh kính liên quan đến các điển tích Công giáo, thể hiện hình ảnh, chân dung của Chúa, các thánh… không chỉ đẹp mà còn có hồn nữa. Điều đó không hề đơn giản chút nào”.

Nghệ nhân Hồ Vương

Khi vẽ chân dung Đức Mẹ La Vang, bản phác thảo chì là một công đoạn mà cả nhóm họa sĩ phải tập trung lại vẽ và chọn lựa phác thảo chân dung hoàn hảo nhất, đạt được sự “cảm” của rất nhiều giáo dân được nhóm trưng cầu ý kiến.

Tranh hoàn thành dựng lên nhìn rất đẹp nhưng sau đó Vương phát hiện ra chân dung Đức Mẹ nếu nhìn thẳng chính diện thì đẹp, không vấn đề gì nhưng khi đưa lên cao phần mắt nhìn không ổn, mất đi thần thái của Đức Mẹ. Vậy là Vương quyết tâm vẽ lại chân dung Đức Mẹ đến năm lần. Lần cuối cùng với hai ấm kính chân dung tốt nhất mang lên ráp sơ bộ, so sánh và chọn một để hoàn thiện và nhận được phản hồi tốt từ các cha cùng giáo dân.

Một lần phục chế bằng ba lần làm mới

Nhà thờ Huyện Sỹ có khá nhiều tranh kính màu đẹp bị vỡ, một phần do thời gian, trong chiến tranh mảnh bom đạn đã làm hỏng khá nhiều ô cửa, cha chánh xứ Chợ Đũi – nhà thờ Huyện Sỹ Ernest Nguyễn Văn Hưởng đã có ý định phục chế lại phần bị vỡ nhưng vẫn chưa tìm được người phù hợp. Vương đánh bạo đến xin được phục chế. Dù mang theo khá nhiều mẫu mã và đưa ra đề nghị được làm thử một tấm tranh miễn phí, nếu kết quả cha không hài lòng xin không lấy tiền nhưng vẫn chưa thuyết phục được cha. Vương bèn đưa ra đề nghị cuối cùng: Xin gửi nhà thờ một số tiền lớn làm tin, nếu đem về phục chế mà không đạt, làm tranh gốc bị sự cố, ảnh hưởng gì Vương xin chịu mất số tiền đó để đền.

Có lẽ thái độ tự tin, sự quyết tâm đó đã thuyết phục được cha Hưởng, sau khi ghé xem xưởng, cha đồng ý cho Vương gỡ một bức tranh về phục chế thử mà thậm chí không cần giữ tiền “làm tin”.Theo Vương, việc phục chế còn khó gấp ba lần làm tranh mới. Tranh mới có thể chủ động chọn phong cách, lối vẽ nên đồng bộ. Còn tranh phục chế mình phải làm lại phần bị hỏng, bị mất giống theo phong cách, nét vẽ của người xưa. Tùy từng nơi, tranh kính được đặt ở Pháp, Ý, Anh, Mỹ đều có phong cách, trường phái khác nhau. Phải có sự nghiên cứu sâu mới dám đảm nhận, khi đem về và phân tích, chính mình học được rất nhiều từ nghệ nhân xưa. Mà tranh kính ở nhà thờ Huyện Sỹ đã tồn tại cả hơn trăm năm, giờ phải tạo theo màu sắc gốc là một thử thách lớn.

Để có được màu da đúng màu chân dung cũ của các thánh, Vương đã cẩn thận gửi mảnh chân dung cũ sang phân tích màu tại phòng lab của một công ty ở Mỹ chuyên cung cấp kính màu, có truyền thống cha truyền con nối để tìm cho đúng màu.

Nếu tranh bị nứt bể thì dễ, còn bị mất cả một mảng lớn vậy phần bị mất đó hình dáng ra sao để tái hiện như ban đầu? Cái khó cũng ló cái khôn, Vương lên mạng lục tìm các tranh kính được sản xuất năm 1900 (cùng thời gian với xây dựng nhà thờ Huyện Sỹ) và tìm ra được một tranh kính của Ý có hình ảnh khá giống, vậy là cuối cũng cũng tìm ra lời giải.

Cái khó của tranh kính nhà thờ Huyện Sỹ là không ghi tên công ty sản suất hay họa sĩ thực hiện nên tìm nguồn gốc rất lâu và cũng mới chỉ tìm được tấm gần giống. Còn như ở nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, trên nhiều tranh có ghi rõ của Công ty Lorin (Pháp) thực hiện nên có thể tìm được đúng những tranh nguyên bản để phục chế. Tuy các công ty đó có thể không còn nhưng vẫn có những website đăng lại khá đầy đủ tác phẩm của họ.

Tầm sư học đạo phương xa

Vương bắt đầu tiếp cận kỹ thuật tranh kính ghép với ý tưởng kinh doanh tranh kính ghép trang trí nội thất. Dù xuất phát là kinh doanh sản phẩm thủ công nước ngoài nhưng Vương lại lấn dần niềm say mê với cái gốc của nó, tranh kính màu, tranh kính nhà thờ. Thời gian tiếp cận nghề ở Mỹ và vài nước khác là những bước căn bản và nền tảng để anh thu nhận tinh hoa của nghề truyền thống danh giá này.

Hiện nay những bức tranh kính màu của Vương đã có mặt tại nhà thờ Đức Mẹ Việt Nam ở Atlanta. Sự có mặt tại đất nước mà ngành tranh kính đã có bề dày lịch sử như Mỹ là thành công lớn, là sự chứng thực tốt nhất cho giá trị tranh kính màu nhà thờ của Vương.

LM ERNEST NGUYỄN VĂN HƯỞNG, Chánh xứ Chợ Đũi – nhà thờ Huyện Sỹ:
Lúc đầu tôi hơi e ngại
Lúc đầu Vương đến xin phục chế tranh kính nhà thờ, tôi thấy anh này còn trẻ nên cũng hơi e ngại. Nhưng sau khi đích thân đến tận xưởng xem tranh anh đã làm, tôi tin tưởng giao cho phục chế hết các tranh hư hỏng và hài lòng với tác phẩm sau khi phục chế rất đẹp, mang lại vẻ đẹp trước đây cho nhà thờ.

The post Người phục chế tranh kính nhà thờ appeared first on Đồng Hành.