Cách đây gần hai năm, vào chiều ngày 10 tháng 7 năm 2023, tôi có cơ hội lần đầu tiên đến Giáo xứ Đức Hòa thuộc tỉnh Long An, Giáo phận Mỹ Tho. Tôi đến để dâng thánh lễ tạ ơn với giáo dân ở đây mừng 50 năm linh mục của cha Phê-rô Kim Long.

Mừng kim khánh, làm phép… kim tĩnh

Đức Hòa trước đây là một giáo xứ nghèo và nhỏ, chỉ có chừng 500 giáo dân. Cha Kim Long cho biết mục đích của cha đến sống ở nơi này là để có cơ hội vừa giúp mục vụ vừa có nhiều giờ để viết thánh ca. Có lẽ thời gian 21 năm làm cha xứ ở đây, cha Kim Long đã có nhiều cảm hứng để viết ra những sáng tác giá trị, đóng góp hữu hiệu cho thánh nhạc Việt nam.

Tưởng cũng nên biết, cho đến lúc này cha đã viết trên sáu ngàn bài thánh ca. Nhiều bài mới cha viết sau này, cha cho in ra từng tập, mỗi tập có trên dưới ba trăm bài với tên gọi Niệm suy lời Chúa. Đây là những bài thánh ca ngắn hầu hết chỉ trong một trang, cha lấy cảm hứng từ lời Chúa, hoặc từ một ý tưởng đạo đức của các thánh hay từ phụng vụ…

Tôi được cha gởi tặng từ cuốn một đến cuốn thứ tám. Được biết cha Kim Long tự viết các bài thánh ca này trên máy vi tính. Ngài thường nói với tôi: “Mình còn có thể làm gì được cho Chúa và Giáo hội thì cứ làm”.

Điều gây ấn tượng vào ngày hôm ấy, đó là cha Kim Long cùng một số người thân trong gia đình và thân hữu từ một vài nơi khác cũng có mặt để làm phép… kim tĩnh, chỗ mà cha chọn làm nơi an nghỉ của mình sau một ngày nào đó “Khi Chúa thương gọi con về”.

Đây quả là tấm gương cho mọi người về đức tin của cha Phê-rô Kim Long. Ngài xác tín vào sự an bài của Chúa, dù sống dù chết, ta luôn ở trong bàn tay “quyền năng và yêu thương của Chúa”.

Hôm ấy, cha Kim Long nói vui thôi, nhưng chắc là đúng như vậy: “Chưa có ai, ngay cả các thánh, làm phép cho chính ngôi mộ hay kim tĩnh của mình, trừ Kim Long: Mừng kim khánh linh mục xong thì đích thân làm phép kim tĩnh và để lại đấy, chờ lệnh của Chúa”.

Mọi người có mặt hôm ấy tin rằng Chúa sẽ thực hiện điều cha Kim Long ước nguyện, qua một tâm tình ngài đã sáng tác và rất thích hát đi hát lại. Cha thường tha thiết cất lên trong các dịp lễ đó đây để nói với Chúa: “Ở lại với con, ở lại với con. Đừng về nữa!”.

Không muốn “nhiễm mùi đời” vào thánh ca

Tưởng cũng nên biết, như cha Kim Long cho biết, từ năm 1957, cha đã viết thánh ca và bài thánh ca đầu tiên ngài viết là bài Con hân hoan bước lên bàn thờ Chúa. Những bài thánh ca của cha Kim Long ngay từ đầu được phổ biến trong tuyển tập với tên là Ca lên đi.

Những tác phẩm này cho đến nay vẫn được các nhà thờ khắp nơi vang lên để cầu nguyện với rất nhiều chủ đề, như: Ca tụng Chúa, Ngợi ca tình yêu, Mùa vọng và Giáng sinh, Mùa chay và Phục sinh, Thiên chức linh mục, Thánh lễ, Thánh Thể, Thánh Tâm, Chúa Thánh Thần, Đức Mẹ, Chư thánh, các Bí tích, Cầu hồn, Sám hối…

Với chủ đề Ca lên đi, cha Kim Long viết mười một bài. Ngài cũng viết nhiều bộ lễ có tên là Ca lên đi. Sau 1975, cha đã cho phát hành khá nhiều tuyển tập Ca lên đi. Trong đó có những ca khúc bình dân và cả những bài hợp xướng.

Vào dịp kỷ niệm kim khánh linh mục 1968-2018, ngoài một trăm bài Ngợi ca tình yêu, cha cũng cho phát hành tuyển tập Ca lên đi với một ngàn bài thánh ca cũ và mới của ngài.

Hầu như mọi giáo dân, đều hát thuộc lòng bài Linh hồn tôi tung hô Chúa. Không chỉ một hay hai, mà nhiều bài cha Kim Long lấy cảm hứng từ lời kinh Magificat của Đức Mẹ.

Từ ngàn xưa cha đã yêu con là bài được hát rất nhiều vào dịp lễ truyền chức linh mục. Mỗi khi có lễ an táng hay lễ giỗ, thường nơi đâu cũng cầu nguyện với bài: Từ vực sâu u tối, Trong gian truân tôi đã kêu cầu, Từ chốn luyện hình, Maria Mẹ ơi…

Bài thánh ca nổi tiếng và bất hủ mà không chỉ người Công giáo, mà cả người không theo đạo Chúa cũng biết đến, đó là bài Kinh Hòa bình. Cha Kim Long cho tôi biết, ngài không muốn để “nhiễm mùi đời” vào những tâm tình của cha nơi những bài thánh ca, nên cha không viết một bản nhạc đời nào cả. Tuy nhiên, với tính nghệ sĩ, nên có những lần trong bữa ăn, cha hay hát vui: “Rượu một bên và bia một bên…”.

Cha vẫn sống mãi trong tâm tình cầu nguyện

Có Chúa luôn ở với ngài, nên nhiều người và chính cha Kim Long tưởng rằng ngài đã có Ngày về với Chúa, nhất là ngay từ năm 1994, nghĩa là hơn ba mươi năm qua, khi ngài phát hiện bệnh ung thư cấp tính. Thế nhưng Chúa muốn cha vẫn tiếp tục còn ở lại giữa cuộc đời, mang niềm vui sống cho nhiều người.

Ai cũng nhận thấy, nhất là vào những năm gần đây, ngài không chỉ đi lại rất khó khăn, mà tỏ ra trên gương mặt những cơn đau về xương khớp. Tôi hay nghe cha nói với nụ cười trên môi: “Tốt thôi! Có dịp để đền tội, hay để thông phần với sự thương khó của Chúa”. Cho đến trưa ngày 17 tháng 6, thông tin cha qua đời được mau chóng loan đi khắp nơi.

Tạ ơn lòng thương xót của Thiên Chúa đã đưa cha Kim Long vào cuộc đời và được sống trên trần gian 84 năm với rất nhiều đóng góp cho nền thánh nhạc Việt Nam. Dù không còn gặp lại cha ở trên cõi tạm này, nhưng chúng ta tin chắc rắng cha vẫn sống mãi nơi những tâm tình cầu nguyện của rất nhiều người tín hữu Công giáo bằng những bài thánh ca mà cha đã để lại.

Tôi có vinh dự là mỗi lần gặp và ngồi với cha, cha cũng thường nhắc đến tâm tình trong một bài thánh ca của tôi: “Cho con sinh ra trong ngàn người, rồi cha khẽ gọi con đi. Cha biết con yếu đuối, xin cho con niềm phó thác và lòng trông cậy”.

Bằng chính tâm tình của cha Kim Long trong một bài Thánh ca của cha, chúng ta cùng với cha cảm mến:

Một triều hồng ân chan chứa

Chúa nhuần thấm cả đời con

Từ trong lòng thân mẫu

Chúa nắn con nên hình nên dạng

Âu yếm dẫn con vào đời…

Chúa không chỉ dẫn cha Kim long vào đời và mời gọi cha nhập Dân Thánh Chúa, mà Chúa thương, khẽ gọi cha về với Người, cho cha được nhập đoàn với những người công chính ở trên Nước Trời. Xin phó thác cha cố Nhạc sĩ Kim Long cho lòng Chúa xót thương. Amen

The post Cha KIM LONG làm phép KIM TĨNH cho chính mình appeared first on Đồng Hành.

Đáp ca phải giữ nguyên văn Thánh Vịnh

Hiện nay tại hầu hết các nhà thờ, các ca đoàn có khuynh hướng hát một ca khúc cảm hứng theo Thánh Vịnh để thay thế đáp ca. Vấn đề này Đức cha Phaolô Nguyễn Văn Hòa, khi còn làm Chủ tịch Ủy ban Thánh nhạc của Hội đồng Giám mục Việt Nam đã có lần viết thơ hỏi Bộ Phụng tự Tòa thánh và xin phép được chuyển đổi ít chữ (cố gắng giữ ý nghĩa bản văn) khi dệt nhạc các bài đáp ca. Lý do là vì tiếng Việt có sáu dấu giọng nên không thể ráp nhiều câu Thánh Vịnh vào một dòng nhạc duy nhất.

Tòa thánh đã chính thức trả lời là không được thay đổi Thánh Vịnh vì bất cứ lý do nào. Bởi Thánh Vịnh và đáp ca là thành phần trọn vẹn của phụng vụ Lời Chúa (được coi như bài đọc thứ tư theo Quy chế Tổng quát Sách lễ Roma số 36, 57, 69) nên phải giữ nguyên văn. Ca nhập lễ và ca hiệp lễ có thể thay thế bằng những bài thích hợp với ngày lễ hoặc với mùa phụng vụ (Thư trả lời của Bộ phụng tự và Kỷ luật Bí tích đề ngày3-2-2010 của Tổng Giám mục Thư Ký J.Augustine Di Noia).

Thật khó cho các nhạc sĩ Việt Nam khi phải đáp ứng những nguyên tắc phụng vụ chặt chẽ của Giáo hội.

Cho đến nay chỉ có hai cách giải quyết:

– Một là phải chấp nhận (sai ý Hội Thánh) biến cải đôi chút (cố giữ ý) để ráp các câu Thánh Vịnh khác nhau vào một dòng nhạc cố định của một phiên khúc.

– Hai là phổ nhạc vào từng câu Thánh Vịnh, uốn nắn làm sao cho phù hợp dấu giọng. Như vậy mỗi câu Thánh Vịnh là một dòng nhạc khác nhau, không mang tính duy nhất của nghệ thuật sáng tác thánh nhạc. Nhạc sĩ lão thành Hùng Lân gọi kiểu này là “quăng nhạc vào lời” không thể khai triển nhạc tố, nhạc đề được, đánh mất đi yếu tố nghệ thuật, một trong hai yếu tố làm nên thánh nhạc (sự thánh thiện và hình thức tốt đẹp).

Để đáp lại yêu cầu của phụng vụ thánh, tiếng Việt có ngõ bí nhưng cũng có lối thông đó là dựa vào cung ngắm, cung sách để hát nguyên văn Thánh Vịnh. Vừa đáp ứng yêu cầu phụng vụ vừa giữ được truyền thống rất đẹp, rất xa xưa của cha ông ta, những vị đã sáng tác cung ngắm nguyện, kinh sách là những dòng nhạc ngâm nga hát xướng để hun đúc lòng đạo của con cháu và phổ biến đạo lý của Đức Chúa Trời.

Đối với Tiếng Việt rao hàng cũng như hát, nói chuyện cũng như hát. Các vị thừa sai mới sang Việt Nam nghe người Việt nói chuyện, các ngài bảo “họ hát như chim hót líul o”.

Thánh nhạc Việt Nam tuyệt đại đa số là ca khúc

Thánh nhạc của Giáo hội sử dụng nhiều hình thể của âm nhạc như đối ca, đáp ca, tiến cấp, Thánh Thi, xướng Thánh Vịnh, choral, ca tiếp liên nhưng rất ít khi dùng ca khúc là loại hình gồm điệp khúc và nhiều phiên khúc.

Cần bớt ca khúc, thêm những thể khác như: Đối ca nhập lễ; Đáp ca: Xướng Thánh Vịnh; Dâng lễ: Đối đáp, có thể dạo đờn hoặc im lặng; Phần còn lại thì dùng ca khúc, Thánh Thi, xướng đáp, đối ca, tiến cấp Thánh Vịnh “một lèo”… thay đổi nhau. Ra về: Một bản dạo đàn

Thánh nhạc Việt Nam thì trái lại tuyệt đại đa số là ca khúc, rất hiếm hình thức đối ca, đáp ca, thánh thi… Có thể ước đoán thánh ca Việt Nam có khoảng 100 ngàn bài theo hình thể ca khúc. Riêng các hình thể Giáo hội ưa chuộng thì chỉ đếm trên đầu ngón tay:
– Bài Chúa ở cùng tôi của nhạc đoàn Lê Bảo Tịnh viết theo hình thể Thánh Thi.
– Bài Kìa ai của Vinh Hạnh theo hình thể ThánhThi.
– Bài Vinh quang của Ta của Hoàng Kim viết theo hình thể xướng đáp (Réspons bref ).
– Bài Lạy các thánh của Chúa của LM Tiến Dũng viết theo hình thể xướng – đáp.
– Bài Cầu cho Đức Giáo hoàng và Bài ca tiễn biệt của Nguyễn Hữu viết theo hình thể xướng đáp.
Các nhạc sĩ Tiến Linh, Ngọc Kôn, học trò Nhạc sư Tiến Dũng đã có những bài đối ca và xướng Thánh Vịnh nhưng chưa phổ cập, các ca đoàn cũng chưa mặn mà với hình thể này.

Hình thể ca tiếp liên thì cho đến nay chỉ đúng có một bài ca tiếp liên lễ Hiện Xuống của LM Gioan Phạm Đình Nhu nhưng còn xa lạ với các ca đoàn tại Việt Nam. Còn bài ca tiếp liên lễ Phục sinh của nhạc sĩ Hùng Lân cũng chỉ là “cảm hứng” nội dung còn hình thức vẫn là ca khúc. Chưa có một ca tiếp liên nào nổi tiếng như những ca tiếp liên của Giáo hội: Lễ Phục sinh, lễ Hiện Xuống, lễ Đức Mẹ Sầu Bi và đặc biệt là ca tiếp liên lễ cầu hồn xưa Dies Irae Dies illa…

Theo tương truyền, nhạc sĩ thần đồng thời danh thế giới Mozart đã tuyên bố dám đổi cả sự nghiệp để lấy bài Sequentia. Mượt mà và xúc động nhất là đoạn: “Qui Mariam absolvisti Et latronemexaudisti,Mihiquoquespemdedisti… (chuẩn bị kết) Lacrimosa dies illa, Qua resurget ex favilla… Pie Jesu Domine, Dona eis requiem. Amen. (Chúa đã tha thứ cho Maria Madala, đã nghe lời kẻ trộm kêu xin. Phần con, xin Chúa cũng thương ban niềm hy vọng… Ôi! Ngày đầy nước mắt, ngày (con người) trỗi dậy từ đống tro tàn… Lạy Chúa Giê-su nhân lành, xin ban cho các linh hồn được yên nghỉ. Amen).

LM GIUSE NGUYỄN HỮU TRIẾT

>> Giáo phận Qui Nhơn viết i ngắn hay y dài?

The post Hát nhiều nhưng chưa đúng phụng vụ appeared first on Đồng Hành.

Hợp xướng là một nhóm người cùng hát, hay nói cách khác, là một tổ chức gồm các ca sĩ hát chung với nhau trong cùng một nhóm. Theo truyền thống âm nhạc phương Tây người ta phân biệt hai loại hợp xướng: hợp xướng hát trong nhà thờ hay trường học (choir) và hợp xướng biểu diễn trong các nhà hát, phòng hòa nhạc (chorus).

Tuy nhiên sự phân biệt này không rõ ràng vì có những hợp xướng vừa hát trong nhà thờ, vừa biểu diễn ở các nhà hát.

Tại Việt Nam, cũng theo truyền thống, ban hợp xướng thường được gọi bằng hai tên khác nhau: Ca đoàn (danh từ để gọi những ban hợp xướng hát trong nhà thờ) và Hợp xướng (tên gọi chung cho hình thức một nhóm người cùng hát). Ngoài ra, còn phổ biến cách gọi phân biệt theo thói quen: Nhóm hát, nhóm bè, tốp ca, hợp ca.

Thời hoàng kim của hợp xướng phương Tây

Hợp xướng có lịch sử rất cổ xưa. Người Hy Lạp Cổ đại đã biết dùng hợp xướng để hát đệm cho những động tác trình diễn trên sân khấu. Họ gọi nhóm người hát đệm đó là xορός, tương đương với từ chorus của tiếng Latin.

Trong lịch sử âm nhạc phương Tây, loại âm nhạc có ký âm đầu tiên là ca điệu Gregorian. Nó thống trị âm nhạc Công giáo từ đầu thời kỳ Trung đại, thường được dùng để đệm cho các động tác phụng vụ.

Từ đó, hình thành và phát triển nên một loại hợp xướng hát không nhạc đệm trong nhà thờ, nên ra đời các ban hợp xướng a capella kéo dài từ giữa thế kỷ IV đến tận cuối thời kỳ Trung đại. Lúc này xuất hiện một loại hợp xướng mới, có nhiều bè với giai điệu cách đều nhau một quãng nhất định, gọi là lối hát organum.

Sau đó, organum được phát triển thành clausulae, conductus và motet. Đó là những hình thức hợp xướng thống trị âm nhạc thời kỳ Phục hưng (Renaissance) với các tác giả như Palestrina, Orlando di Lasso và Tomás Luis de Victoria.

Đến thời kỳ Baroque, nhạc hợp xướng được phát triển hơn với Claudio Monteverdi và Heinrich Schütz hình thức a cappella lẫn loại có nhạc đệm. Sau đó gần một thế kỷ, Johann Sebastian Bach đã xuất hiện như một nhà soạn nhạc ưu tú, cách riêng về âm nhạc Công giáo với các thể loại hợp xướng như: cantata, motet và passion.

Bach còn nổi tiếng với nhiều bản hợp xướng theo hình thức chorale. Có thể nói đây là thời kỳ hoàng kim của nhạc hợp xướng, cách riêng hợp xướng Công giáo.

Từ đó đến nay, về lý thuyết, tuy tồn tại hai loại hợp xướng choir và chorus nhưng trong thực tế không có sự phân biệt rõ ràng về tên gọi giữa loại hợp xướng nhà thờ và hợp xướng thế tục. Điều đó cho thấy phạm vi hoạt động của hợp xướng ngày càng được mở rộng hơn trước.

Thuở ban đầu của hợp xướng Việt Nam

Theo tài liệu Thánh nhạc và đời sống đức tin của Dân Chúa tại Việt Nam 50 năm qua do Ủy ban Thánh nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam soạn thảo nhân dịp mừng Năm Thánh 2010 của Giáo hội Việt Nam, kỷ niệm 50 năm thành lập Hàng Giáo phẩm Việt Nam, Ca đoàn là một danh từ mới (khoảng sau Công đồng Vaticano II) để chỉ hoạt động trong quy mô của một ban hát nhà thờ để hát phụng vụ (tức ban hợp ca hay hợp xướng của Giáo hội Công giáo).

Cũng theo tài liệu này, “Trước kia, những nhóm hát trong nhà thờ này được gọi là hội hát hay ban ca vịnh… Ca đoàn bao gồm những người được chọn ra từ cộng đoàn; họ là những người có khả năng âm nhạc cần thiết giúp cộng đoàn tập hát và nâng đỡ cộng đoàn trong khi ca hát trong những phần mà khả năng cộng đoàn chưa vươn tới được”.

Chưa có tài liệu nào cho biết rõ ban hát (hay ban hợp xướng) ở các họ đạo Việt Nam được hình thành từ lúc nào. Tài liệu trên đây chỉ nhấn mạnh vào sự ra đời của các nhạc đoàn và hoạt động sáng tác của các nhạc sĩ Công giáo. Theo chúng tôi, những sáng tác ấy sẽ mãi mãi được nằm trong tủ sách hay ký ức nếu không có người thể hiện, đó là những ca đoàn hoặc độc lập, hoặc gắn liền với các nhạc đoàn này.

Cụm từ “ca đoàn” không khác gì “singer group” hay “vocal group”. Trong khi đó “ban hợp xướng” là một thuật ngữ chuyên ngành như “choir” “chorus”.

Từ những ca đoàn ban đầu như thế, hợp xướng Công giáo phát triển nhanh chóng và đóng góp đáng kể vào hoạt động hợp xướng Việt Nam, cả về số lượng lẫn chất lượng.

Cho đến nay, khi nhắc đến loại hình hợp xướng, giới chuyên môn của âm nhạc thế tục đều nhìn nhận rằng có một truyền thống hợp xướng mạnh mẽ và lâu năm trong các ca đoàn Công giáo. Bên cạnh đó, do yêu cầu khách quan, hiện tượng ca đoàn tham gia vào các hoạt động hợp xướng thế tục ngày càng nhiều (những liên hoan hợp xướng, các chương trình biểu diễn thánh ca Giáng sinh trong môi trường thế tục…).

Cũng như trên thế giới, càng ngày càng không có sự phân biệt rạch ròi giữa “choir” và “chorus”. Hơn nữa, khi hòa mình vào xã hội, có một yếu tố cần được giới Công giáo quan tâm nhiều hơn đó là tính truyền giáo. Hát có thể là một phương tiện truyền giáo tốt.

Đây là cơ hội để chúng ta biến đổi môi trường quanh mình. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết để biến đổi thành công là hòa mình vào môi trường chúng ta đang sống và làm việc. Muốn hòa mình, trước hết phải tự phá bỏ ranh giới (như tên gọi riêng, quy định hay luật lệ cục bộ,…).

Nhiều người cho rằng tên gọi “ca đoàn” là của riêng hợp xướng Công giáo, để phân biệt đạo và đời. Đây chính là ranh giới cần phá bỏ. Tại sao chúng ta không gọi “Ban hợp xướng Suối Việt” thay cho “Ca đoàn Suối Việt”? Tại sao chúng ta cứ muốn làm rõ “của đạo” với “của đời”? Ngoài chuyện tự cô lập mình với môi trường xung quanh, theo chúng tôi, tên gọi “ca đoàn” còn không mang tính âm nhạc chuyên nghiệp bằng “ban hợp xướng”.

Cách đây hơn 18 năm, trong âm nhạc thế tục, chúng tôi có đề nghị không nên dùng từ “nhạc viện” để gọi “conservatory” vì chưa chính xác so với nguồn gốc của thuật ngữ này. Nhiều người trong giới chuyên môn của thành phố đã phản ứng, cho rằng “nhạc viện” là thuật ngữ có truyền thống lâu đời.

Ngày nay, có hai trong số ba conservatory của cả nước đã bỏ tên gọi “nhạc viện” mà thay bằng “học viện âm nhạc”. Thiết tưởng từ bỏ truyền thống là một điều không dễ, nhưng nếu cần và có lợi thì nên can đảm, nhanh chóng thay thế.

TS NGUYỄN BÁCH

>> Bài thánh ca gây nhiều tranh cãi về thần học

The post Nên gọi là CA ĐOÀN hay BAN HỢP XƯỚNG? appeared first on Đồng Hành.

Không phải tất cả các bài hát đều được tuyển chọn

• Đồng hành: Xin Đức cha cho biết các nguyên tắc tuyển chọn mà Ủy ban Thánh nhạc đã đề ra khi thực hiện các tuyển tập Thánh ca Việt Nam?

+ Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản: Nếu tính hết các bản thánh ca sáng tác từ năm 1975 đến nay, theo ước tính của cha giáo Kim Long, có khoảng 500.000 bài. Vì thế, không phải tất cả bài của các nhạc sĩ sáng tác đều được lựa chọn.

Trước hết, những bài được tuyển chọn phải là những bài được nhiều cộng đoàn hát và được các trưởng ban Thánh nhạc của các giáo phận, các chủng viện, các dòng tu giới thiệu lên. Qua việc được cộng đoàn chấp nhận, Ủy ban Thánh nhạc mới thẩm định về nội dung, âm nhạc, thần học. Chứ đâu phải cứ Ủy ban Thánh nhạc đưa ra là người ta chấp nhận.

“Trong nghệ thuật, mỗi người đứng một góc, có quyền nhìn một vấn đề ở những góc độ khác nhau. Chính nhờ cái chiều kích ấy, nó bổ sung cho nhau”.

Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản

• Đồng hành: Thực tế thì có những nhạc sĩ Công giáo có số lượng tác phẩm rất lớn và những tác phẩm ấy đều đạt chất lượng. Trường hợp này “định mức” cho từng tác giả sẽ như thế nào, thưa Đức cha?

+ Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản: Trường hợp điển hình về nhạc sĩ viết nhiều tác phẩm có thể kể đến cha Kim Long. Gia tài sáng tác của ngài tất cả có khoảng trên 3.000 bài thánh ca, nếu kể cả các tác phẩm thánh ca vào đời là khoảng 500 ngàn bài. Vì thế, để cộng đoàn có nhiều lựa chọn, chúng tôi chọn nhiều tác giả và nhiều khuynh hướng.

Cứ mỗi tác giả như thế, các trưởng ban thánh nhạc giáo phận, dòng tu, chủng viện đề nghị về thì Ủy ban Thánh nhạc sẽ duyệt xét theo từng khuynh hướng, giai đoạn.

• Đồng hành: Ngược lại, có một số ý kiến đặt vấn đề rằng tại sao một số tác giả không được biết đến mà lại có tới năm bài trong tuyển tập này?

+ Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản: Khi coi lại thì tôi thấy có thể những bài hát này được biết đến ở vùng này nhưng còn xa lạ với những vùng khác. Thế nhưng ở vùng miền mà có nhiều anh em trong ban duyệt xét thì họ biết rõ. Đó cũng không phải là vấn đề lớn.

Nếu xét về khuynh hướng âm nhạc, có thể mình không chấp nhận người ta ở điều này, điều kia. Nhưng theo tôi, các bài thánh ca phụng vụ có mục đích giúp cho cộng đoàn cầu nguyện để gặp gỡ Chúa. Khi mà cộng đoàn gặp gỡ Chúa thì có người thích hợp với dòng nhạc này, có người thích hợp với dòng nhạc kia. Quan trọng là những bài hát đó được viết theo đúng tinh thần của phụng vụ.

Kiểm tra về từ ngữ, âm nhạc

• Đồng hành: Thưa Đức cha, việc xuất bản tuyển tập đâu chỉ là công việc tuyển chọn, sàng lọc tác phẩm như người ta thấy ở bề nổi?

+ Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản: Đúng vậy, ngoài việc tuyển chọn thì còn nhiều vấn đề khác nữa. Ủy ban Thánh nhạc đã gửi thư đến các nhạc sĩ tác giả để xin các vị cho sửa đổi một số điểm trong tác phẩm cho thích hợp với phụng vụ và thần học. Nếu các nhạc sĩ đồng ý cho sửa thì mới sửa. Có những vị yêu cầu khi sửa phải cho họ xem trước.

Ví dụ bài Trên con đường về quê của nhạc sĩ Nguyễn Khắc Xuyên. Đây là bài hát rất hay, nổi tiếng cả trong và ngoài Giáo hội. Nhưng xét về mặt thần học và đối thoại tôn giáo thì nó có một số điểm cần xem lại. Trên con đường về quê mà chỉ có Mẹ, tâm tình này hơi chủ quan. Điểm nương tựa chính của chúng ta là Chúa, Mẹ là một phương thế mà Chúa dùng để giúp chúng ta. Nếu giữ nguyên lời này thì có nhiều điểm cần phải giải thích.

Cho nên Ban Biên tập tuyển tập phải sửa đổi, mặc dù lời gốc rất hay. Tuy nhiên, khi sửa rồi thì hát lên nó không được như tâm tình của bài cũ. Bởi vậy có những vị đề nghị lấy nguyên lời cũ để đưa vào.

Lần hội thảo thánh nhạc sắp tới, chúng tôi lên chương trình là sẽ mời các chuyên gia về Thánh Mẫu học, thần học và chuyên gia về phụng vụ để phân tích. Ủy ban Thánh nhạc sẽ cùng với các chuyên gia phân tích xem bài hát có ảnh hưởng gì trong đời sống đức tin hoặc trong vấn đề đối thoại tôn giáo, đặc biệt là trong phong trào đại kết hay không? Sau đó chúng tôi mới quyết định. Mỗi một chuyện nhỏ như vậy mà anh em thấy, nó là cả một vấn đề.

• Đồng hành: Khi đã ra mắt hai tuyển tập Thánh ca Việt Nam thì những bài hát chưa được tuyển chọn có được sử dụng không, thưa Đức cha?

+ Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản: Vừa rồi tôi đã nhấn mạnh rằng không phải chỉ những bài có mặt trong tuyển tập thì mới được hát. Nhưng mà tất cả bài đã được Imprimatur (được phép in) thì vẫn được hát chứ đâu có sao!

“Tôi cố gắng điều hợp các anh em nhạc sĩ ngồi chung với nhau, biết lắng nghe nhau để có những bài hát cầu nguyện một cách đúng đắn”.

Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản

Chúng ta phải hiểu rằng những bài được đưa vào tuyển tập là những bài đã được Ban Thánh nhạc kiểm tra về từ ngữ, về nội dung và về âm nhạc. Sau tuyển tập này sẽ còn những tuyển tập khác nữa.

• Đồng hành: Đức cha vừa nói về việc Imprimatur. Hiện nay việc này được thực hiện thế nào, thưa Đức cha?

+ Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản: Các thành viên trong Ủy ban Thánh nhạc thực sự là làm việc quá tải, bởi ai cũng phải có công việc riêng. Một tuần mới dành riêng một ngày để duyệt xét. Mà một buổi làm việc có khi chỉ duyệt được một, hai bài thôi. Cho nên người ta cứ thắc mắc sao thời gian duyệt cứ kéo dài. Nếu sau này các linh mục và các anh em nhạc sĩ của mình phong phú hơn thì sẽ có nhiều người dành riêng để chuyên lo việc đó.

Ngay cả bây giờ, đã ít nhất hai kỳ đại hội về thánh nhạc, anh em đề nghị làm trang web riêng cho Ủy ban Thánh nhạc, để đưa lên đó những thông tin, bài mới để anh em cập nhật nhưng chưa làm được. Nếu sắp xếp riêng một người để lo trang web thì không có kinh phí. Chúng tôi cố gắng thu xếp để có một người thường trực lo trang web này, vấn đề tài chính tuy khó nhưng vẫn có thể thu xếp được nhưng vấn đề con người thì khó hơn.

• Đồng hành: Xin cảm ơn Đức cha!

LÊ LINH DUY thực hiện

>> Kinh Thánh nói gì về âm nhạc?

The post Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản: Cộng đoàn là nơi thanh lọc thánh ca appeared first on Đồng Hành.