MARIA ĐẶNG TƯƠI thực hiện

Tại Trung tâm Mục vụ Sài Gòn, nơi Ngài ở hiện nay, vào tuổi 84, Đức Hồng y Gioan Baotixita vẫn minh mẫn ngồi trò chuyện, dù sức sức khỏe Ngài có yếu đi so với lần được gặp Ngài ba năm trước.

“Ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời”

• Đồng Hành: 25 năm trước Đức Hồng y đã chọn khẩu hiệu Như thầy yêu thương vào ngày được tấn phong giám mục. Vì sao Đức Hồng y chọn câu này?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Làm giám mục là để phục vụ, để theo Chúa, phục vụ cho nhiều người hơn, phục vụ trong yêu thương. Chúa đến, Chúa nhập thể làm người và yêu thương tất cả. Làm Giám mục là tiếp tục con đường đi của Chúa, vậy thì phải “Như Thầy yêu thương”.

• Đồng Hành: Trong cuộc đời phục vụ, hẳn Đức Hồng y có nhiều kinh nghiệm gặp Chúa?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đó là thời gian đầu làm Tổng Giám mục Giáo phận Sài Gòn. Sau giờ kinh tối, theo thường lệ, tôi chuẩn bị cho thánh lễ hôm sau. Bỗng nhiên, tôi nghe một tiếng nói hơi lạ: “Có điều gì làm cho người âu lo đến thế?”. Sau giây phút bàng hoàng, tôi nhận ra tiếng Chúa Giê-su nói nên thưa với Người rằng:

– “Lạy Chúa, Chúa biết con quen lối sống bình dị và thinh lặng của nông thôn. Còn nơi mới lạ ở đô thị này thì chuyện gì cũng được đưa lên giấy trắng mực đen, đưa lên Internet, cả chuyện tốt lẫn chuyện xấu, chuyện thật lẫn chuyện ảo, dễ tạo ra dư luận phân rẽ, dễ làm cho khoảng cách giữa người với người thêm sâu xa.

– Ngươi không thấy chính ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời sao? Người không biết hậu quả của dư luận đó đưa ta đến đâu ư? Ngươi không nhớ rằng bước theo ta cũng có nghĩa là đồng hành với ta trên đường thập giá ư?

– Lạy Chúa, thật ra con đã học biết điều đó, thế nhưng Chúa biết khả năng của con là giới hạn.

– Ta hiểu thấu lòng người và đồng cảm với người. Chính vì thế mà ta đã gởi và tiếp tục gỏi Thánh thần mà Chúa Cha đã trao ban cho ta, để Người luôn dẫn dắt người qua từng chặng thử thách cam go. Ngươi có tin vào Người không?

– Thưa Chúa, con tin.

Chợt tỉnh lại, tôi không còn nghe thấy Người nữa nhưng vẫn cảm nhận một thứ ánh sáng và sức mạnh huyền diệu còn lan tỏa…

Con người thường giải quyết vấn đề bằng quyền lực

• Đồng Hành: Câu chuyện của Đức Hồng y cho thấy có nhiều thách thức trong cuộc sống của con người bé mọn…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Con người trong gia đình, trong xã hội, trong Giáo hội có nhiều khó khăn, nhiều vấn đề giải quyết. Và thường họ giải quyết bằng sức mạnh của quyền lực, của thế lực, thậm chí cả bạo lực. Người Ki-tô hữu cũng dễ theo thói đời, bỏ quên sức mạnh của tình yêu mà Thiên Chúa đã đổ vào lòng họ. Chúng ta cũng dễ quên rằng Chúa Giê-su yêu thương và hi sinh cho ta được sống dồi dào, là để cho chúng ta cũng biết yêu thương và hi sinh cho nhau như vậy.

Tạ ơn Chúa đã gởi đến một vị chủ chĂn trÀn đây tình yêu thương như khẩu hiệu “Như ThẦy yêu thương”

Đức Giám mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám quản Tông tòa Tổng Giáo phận Sài Gòn

Tôi vẫn thường xuyên cầu nguyện cho người người ghi khắc vào tâm trí: Thiên Chúa là tình thương, đạo Chúa là đạo yêu thương, sống đạo là mến Chúa và yêu người. Mến Chúa đi đôi với yêu người. Mến Chúa còn là thực thi ý Chúa trong đời sống gia đình, cộng đoàn và xã hội.

• Đồng Hành: Đức Hồng y vừa nhắc đến gia đình. Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn năm 2018 là năm đồng hành cùng các gia đình trẻ. Đức Hồng y cũng đã từng dịch cuốn sách nhỏ về tâm lý nữ giới đối chiếu với nam giới. Vì sao phải đối chiếu, thưa Đức Hồng y?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đối chiếu để hiểu nhau. Nó soi sáng cho mỗi người đổi mới sự hiểu biết về chiều sâu đời sống con người, nam cũng như nữ, trong gia đình cũng như trong cộng đồng. Đổi mới sự hiểu biết sẽ giúp đổi mới cách giáo dục trong gia đình và trong học đường, đổi mới cách tự rèn luyện bản thân trong trường đời. Đặc biệt đổi mới giúp người trẻ đón nhận gia đình như quà tặng của Đấng Tạo hóa, vì sự sống và sự phát triển của gia đình nhân loại.

• Đồng Hành: Thưa Đức Hồng y, môi trường sống hiện nay khiến mọi người, nhất là các thành viên trong gia đình ít dành thời gian cho nhau…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Điều đó rất nguy hại, nhất là cho gia đình và trẻ em. Có một bài thơ của tác giả vô danh mà tôi rất thích:

• Đồng Hành: Dấu nhấn nào với Đức Hồng y khi bước theo Thầy trên đường tình yêu cứu độ?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Có bốn dấu nhấn như sau:

– Một là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương nhập thể làm người và bước theo Chúa hòa nhập vào đời sống nhân loại.

– Hai là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương phục vụ cho sự sống con người và bước theo Chúa dấn thân phục vụ đời sống nhân loại.

– Ba là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương hi sinh đến cùng và bước theo Chúa hiến thân cùng hiến mạng sống mình vì sự sống của nhân loại.

– Bốn là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương đổi mới sự sống con người và bước theo Chúa mở rộng nước Chúa cho nhân loại.

• Đồng Hành: Xin cảm ơn Đức Hồng y!

The post Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: 25 năm đi cùng khẩu hiệu ‘Như Thầy yêu thương’ appeared first on Đồng Hành.

1.

Nhiều nhà thờ có bàn thờ, nhà tạm, mặt nhật, các bức tượng kiệu rước do các nghệ nhân chạm trổ, sơn son thếp vàng rất đẹp. Thế nhưng sau này những đồ thờ tự này dần bị thay thế hết. Giáo dân ngày nay chạy theo mốt, thích tượng làm bằng thạch cao, men, nhôm, hoặc composite rồi sơn lòe loẹt lên. Họ thích xi măng, đá rửa, gạch men Trung Quốc… Còn tượng gỗ, tòa chầu, bàn thờ sơn son thếp vàng bỏ đi hết…

Xuất phát từ những thị hiếu như trên, dân buôn đồ cổ thu gom hết. Những đồ cổ đó nhà thờ bán ra rất rẻ, nhưng dân buôn đồ cổ thu lại và bán ra rất đắt. Trước đây có người đưa bức chạm bằng gỗ, trên có viết chữ Latin thếp vàng. Nhà thờ nào đó thanh lý chỉ vài trăm nghìn đồng. Nhưng khi chuộc lại, tôi phải bỏ ra cả ngàn đô la Mỹ.

Sau này tôi đã tặng lại cho nhà truyền thống Giáo phận Hải Phòng. Đức cha Hải Phòng Giuse Vũ Văn Thiên cũng rất chú trọng vấn đề bảo tồn nên tôi tặng để ngài lưu giữ.

Chính vì quý mến sự quan tâm đến văn hóa của Đức cha nên tôi cũng tặng mấy cái tủ áo lễ cổ mà tôi tình cờ mua được. Những chiếc tủ này nếu tôi không mua thì sợ chúng sẽ biến mất, nhưng mua lại thì cái nào giá cũng gần chục triệu đồng. Mua thì không có tiền, mà không mua thì rất đau xót khi nhìn thấy những đồ cổ của nhà thờ bị chảy máu.

Ngoài ra, trước đây tôi còn sưu tập được một chiếc kiệu kỳ an (kiệu Thánh Thể) cổ. Chiếc kiệu đã hơn 100 tuổi mà còn lành lặn nguyên xi. Lúc bấy giờ tôi mua hết 33 triệu đồng. Mặc dù tôi đã ra tay “cứu” kiệu khỏi tay giới buôn đồ cổ, thế nhưng quá trình trưng bày thì kiệu lại “bị” chuyển hết nơi này tới nơi khác. Bây giờ chiếc kiệu đang ở đâu, thực tình tôi cũng không được biết. Đồ vật mình khổ công “cứu” mà cuối cùng cũng bị hư hao dần, thất lạc thì nói gì những đồ cổ khác!

Lại kể chuyện, cách đây chừng hai năm, tôi mua bộ hai Thiên Thần cầm giá nến cao 3 m bằng gỗ nguyên khối chạm trổ tinh xảo. Bộ hai Thiên Thần cầm giá nến này một xứ đạo nào đó bỏ đi, dân buôn đồ cổ mua lại. Họ đem tới chỗ tôi, tôi phải chuộc lại với giá 70 triệu đồng. Nhìn đường nét của hai bức tượng này tôi đoán có thể tác giả điêu khắc là ông Phó Gia.

Phải nói thẳng, lỗi để thất lạc những vật phẩm thờ tự, lỗ hổng trong việc bảo tồn văn hóa vật thể Công giáo chính là ở các đấng chủ chăn đã lơ là không coi trọng các giá trị văn hóa. Quyền quyết định những thay đổi này nằm ở tầng lớp linh mục là chủ yếu, chứ ở trên các Đức Giám mục không chủ trương như thế.

2.

Nhà truyền thống là nơi bảo tồn văn hóa phi vật thể Công giáo của giáo phận. Thế nhưng hiện nay rất ít giáo phận, giáo xứ có nhà truyền thống. Tổng Giáo phận Sài Gòn cũng thành lập nhà truyền thống, nhưng hầu như không phát huy được bao nhiêu.

Việc quy hoạch phòng truyền thống thiếu tính ổn định, cứ chuyển qua chuyển lại, sửa chữa… Do vậy, các vật phẩm bảo quản không được tốt. Lúc Tổng Giáo phận mới thành lập phòng truyền thống, có tổ chức trưng bày bộ sưu tập đèn Ánh sáng muôn dân của tôi bao gồm 1.000 chiếc đèn. Khách nước ngoài rất thích vào xem bộ đèn. Sau này, phòng truyền thống lại được trưng dụng ngăn ra làm văn phòng. Thế là bộ đèn cái thì bể, cái thì lăn lóc. Tôi phải thu hồi lại, đóng thùng cất vào kho.

Vấn đề sưu tập và bảo tồn sách cổ cũng ít được quan tâm. Trước đây có cha Nguyễn Hưng (đã qua đời) quan tâm đến các thư tịch cổ. Ngài cất công đi ra Bắc, sang tận Pháp sưu tầm những cuốn sách Hán – Nôm cổ. Hiện nay bộ sách này đang được lưu tại phòng truyền thống Tổng Giáo phận. Tuy nhiên, điều đáng tiếc là kho sách đến giờ rất ít người tìm hiểu khai thác.

Gần đây có một chuyện bị vuột mất mà tôi rất tiếc. Đó là việc nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu đồng ý hiến toàn bộ kho tư liệu nghiên cứu của ông lại cho Tổng Giáo phận Sài Gòn. Tôi có mặt trong buổi ký kết cùng với Đức Hồng y Phạm Minh Mẫn, cha Tổng đại diện Huỳnh Công Minh.

Điều kiện mà cụ Nguyễn Đình Đầu đưa ra là xin có một phòng để lưu trữ và khai thác làm việc. Cuối cùng không biết do đâu, kho tài liệu này vuột mất.

3.

Trong vụ phá nhà thờ Trà Cổ ở Quảng Ninh, tôi có hỏi Đức cha Giuse Vũ Văn Thiên, Giám mục Giáo phận Hải Phòng, ngài nói nhà thờ gốc bằng gỗ lâu lắm rồi, chịu lực bằng những cột lim. Hồi chiến tranh biên giới đã hư hỏng nặng và từng sửa lại. Bây giờ chỉ còn cây tháp là vững chắc một chút. Nguyên ngôi nhà thờ nhìn dáng bên ngoài như vậy nhưng bên trong đã xuống cấp. Ngày xưa xây bằng vữa, vôi chứ không phải là xi măng cốt sắt… Đức cha cho biết đã đến lúc cần phải xây lại rồi. Giáo dân trong xứ cũng đồng lòng với cha xứ việc xây mới, nới rộng ra.

Thôi thì riêng nhà thờ Trà Cổ dù tiếc cũng đành phải vậy. Không phải Đức cha, cha xứ không quan tâm chuyện bảo tồn mà các ngài đã cố hết sức nhưng không còn cách nào khác là phải đập để xây mới. Thế nhưng còn nhiều ngôi nhà thờ khác gắn với lịch sử khi cha ông lập làng, lập xứ. Do vậy, theo tôi nếu có điều kiện thì nên giữ lại ngôi nhà thờ cũ, xây ngôi nhà thờ mới trong khuôn viên thì quá tốt.

Tôi còn nhớ một kinh nghiệm về tu sửa nhà thờ vào khoảng những năm 1960. Khi ấy gia đình tôi làm việc tại sở cao su Vườn Ngô (Trảng Bom, Đồng Nai). Trong sở cao su có ngôi nhà thờ Vườn Ngô do Pháp xây và họ cũng chính là chủ đồn điền. Khi ấy, cha già Phúc muốn nới rộng hai cánh đầu thánh giá ra.

Cha mới bắt tay sửa thì chủ đồn điền biết và họ can thiệp liền. Họ đề nghị để họ mời kỹ sư bên Pháp sang. Họ nghiên cứu tham khảo ý muốn của bên nhà thờ như thế nào rồi đưa ra phương án thiết kế mở rộng, chứ không cho cha xứ mở rộng tùy tiện.

Yêu cầu của họ là tính toán mở rộng phải phù hợp với thiết kế cũ cũng như đảm bảo các yếu tố về kỹ thuật. Điều này khác hoàn toàn với người Việt Nam mình, cứ thích mở rộng là đập và chắp vá!

Tôi đã từng về thăm nhà thờ Ninh Cường, Giáo phận Bùi Chu. Ninh Cường là ngôi nhà thờ rất lớn. Có thể nói về thiết kế, về tính dân tộc chỉ sau nhà thờ Phát Diệm. Dàn gỗ, cột kèo không thể chê được. Những chiếc đấu bằng đá ở chân cột nhà thờ cao cỡ 1m. Bộ cột thì sơn son rất đẹp. Trước nhà thờ còn có cả cái hồ rất hợp phong thủy. Tuy nhiên, sau này nhà thờ cũng qua các đợt sửa chữa, kiến trúc trở nên chắp vá, chỉ có bộ giữa thì còn giữ được tương đối.

Nhà thờ thứ hai mà việc sửa chữa khiến tôi ngạc nhiên và buồn đó là nhà thờ Domaine De Marie ở Đà Lạt. Về thiết kế tổng quan thì vẫn còn y nguyên. Thế nhưng cung thánh thì đã sửa lại hết, nhìn không còn phù hợp với tổng thể.

Đó là hai ví dụ cho thấy việc các giáo xứ tự sửa mà không tham khảo các nhà chuyên môn, các kiến trúc sư có kinh nghiệm. Còn nhiều nơi khác cũng đang làm kiểu này.

LM GIUSE NGUYỄN HỮU TRIẾT, Trưởng ban Mục vụ Văn hoá, TGP Sài Gòn

>> Bài 1: Xây cho nở mặt nở mày với thiên hạ

>> Bài 2: Cha sau giải toả công trình của cha trước

The post Bảo tồn văn hoá Công giáo – Bài 3: Đau xót nhìn cổ vật nhà thờ chảy máu appeared first on Đồng Hành.

Câu chuyện “trẻ hóa” một thời

Cha Giuse D. Tâm sự: “Cuộc vận động cũng không ít nhiêu khê, bởi các cụ đã từng rất nhiều năm giữ vị thế, sáng tối mưa nắng thế nào cũng áo dài khăn đóng đến nhà thờ đọc kinh dâng lễ.

Sau lưng các cụ lại có rất đông con cháu và cả trăm gia đình có dây mơ rễ má vốn cùng một làng di cư cố cựu từ miền Bắc vào, vẫn coi mình là dân có công đầu sáng lập nên giáo xứ. Đáng nói hơn nữa, cụ nào cũng xấp xỉ 80 tuổi hoặc hơn thế.

Cha hoặc ông họ cũng là các bậc trưởng thượng từ nhiều năm. Công bằng mà nói, các cụ đã là nhân tố tích cực trong việc đoàn kết các thành phần trong giáo xứ, gìn giữ được truyền thống giữ đạo…”.

Bằng những bước đi khéo léo, Hội đồng Mục vụ này đã dần thay đổi bộ mặt. Ban đầu cha sở giữ lại vài ba cụ có tuổi nhưng còn khỏe mạnh, có uy tín trong cộng đoàn bởi có con là linh mục. Có cụ nguyên là giáo viên nên tương đối có trình độ.

Mấy người con của cụ cũng còn rất trẻ, hăng hái hoạt động phục vụ cộng đoàn trong nhiều công việc như ca trưởng, đánh đàn trong ca đoàn, huynh trưởng. Cha sở đã khéo léo “cấy” những người trẻ có năng lực, trình độ vào phụ tá cho các cụ. Một thời gian ngắn sau đó Hội đồng Mục vụ này đã có những thay đổi về chất cả đạo lẫn đời.

Theo ông Phanxicô Phạm Văn Điệp, nay đã gần 90 tuổi, lúc đó ông mới ngoài 50, nguyên là công chức tòng sự tại văn phòng một bộ tương đối có thế lực trước năm 1975. Nhà đông con nên cũng nhiều khó khăn, gia đình độ nhật bằng việc buôn bán lặt vặt ngay tại nhà. Ông thì làm thêm nghề sửa đồng hồ… Cha đến mời ông tham gia Hội đồng Mục vụ.

Ông từ chối mãi với lý do không phải dân cố cựu trong xứ, hơn nữa ít sốt sắng trong đời sống đạo. Cuối cùng, vì nể nang cha xứ, ông nhận lời vào làm với nhiệm vụ phó rồi tổng thư ký.

Cùng lúc với ông, có các ông trẻ hơn nữa, như ông H. mới hơn 30 tuổi, kỹ sư mới nhập xứ từ cuối năm 1978. Ông Q. gần 40, là tín đồ Tin Lành mới cải đạo. Đồng thời, cha sở còn mời một vài ông khác cũng lứa tuổi trên dưới 40 xuất thân từ dân làng cố cựu, có họ hàng gần xa với các cụ tiền bối trong Hội đồng Mục vụ trước.

Lớp trẻ cứ thế mà thay dần. Trước hết là sơ mi, cà vạt, hay complet gọn gàng, lịch thiệp thay vì áo dài đen, khăn đóng thậm thượt. Anh em đã cùng với cha sở canh tân lề lối làm việc, đóng góp nhiều ý kiến trong tổ chức sinh hoạt, xây dựng cơ sở vật chất, hoàn thiện hoặc phát triển các đoàn thể trong giáo xứ.

Hầu hết lớp trẻ này vẫn được tín nhiệm. Có người đã liên tục hoạt động với các vai trò nhiệm vụ khác nhau từ phó, trưởng các giáo họ, thành viên ban thường vụ đến hơn 25 năm. Giờ đây, ở giáo xứ này có đến hơn phân nửa thành viên Hội đồng Mục vụ là người trẻ.

Người trẻ là cần, nhưng chưa đủ

Khoảng chục năm gần đây, việc bầu cử Hội đồng Mục vụ đã được hầu hết các giáo xứ tiến hành, không còn do cha sở chỉ định như trước nữa.

Tại không ít giáo xứ, ví dụ như ngay tại Tổng Giáo phận Sài Gòn, những người này tuy gọi là trẻ (chỉ vì ít tuổi, chỉ khoảng trên dưới 40), nhưng rất thụ động, chỉ ngồi đó trông chờ cha sở chỉ đâu đánh đấy.

Hầu hết những người trẻ có năng lực trình độ xã hội, chưa nói đến vấn đề đạo hạnh, thì còn lo bao nhiêu công việc và trách nhiệm với gia đình, xã hội, họ không còn có thời gian cho việc hàng xứ.

Hoặc họ đóng vai trò hình thức, lễ tân phục vụ vào các dịp lễ lạc, thậm chí giữ vai trò bảo vệ, gác cổng nhà thờ, nhà xứ, là người đốc công trong lúc cần xây dựng tu bổ cơ sở, là nhân viên văn thư giúp cha sở một vài thủ tục hành chính khi giáo dân cần…

Nhiều cha sở thừa nhận, Hội đồng Mục vụ có được mấy ông trùm trẻ như vậy đã là quí hóa lắm. Thực tế rất khó tìm được những người trẻ có năng lực, trình độ để cộng tác với cha sở trong các hoạt động mang tính chiều sâu như sống đạo, truyền đạo giữa cộng đoàn và bà con lương dân sống chung quanh mình.

Hầu hết những người trẻ có năng lực trình độ xã hội, chưa nói đến vấn đề đạo hạnh, thì còn lo bao nhiêu công việc và trách nhiệm với gia đình, xã hội, họ không còn có thời gian cho việc hàng xứ.

Đào tạo và quan tâm đúng mức với người trẻ

Giáo luật hiện hành đã có quy định đầy đủ,cụ thể về vai trò, nhiệm vụ và quyền hạn của HĐMV hay còn gọi là Hội đồng Giáo xứ.

Tại Việt Nam, các vị trùm, trưởng, chức sắc trong Hội đồng Mục vụ phần lớn được cha sở tin yêu, cộng đoàn quí trọng. Các vị thường được xếp đặt vị trí trang trọng trong nhà thờ, tiệc tùng cũng mâm trên cỗ đầy, của ngon vật lạ cũng ưu tiên, cha sở luôn giành những ưu tiên mỗi dịp hiếu hỷ, cưới xin, tang chế cho gia đình quí chức.

Hơn 45 năm trước, quy chế Hội đồng Mục vụ của một địa phận thuộc loại đông giáo dân nhất nhì miền Nam lúc đó, còn quy định rất cụ thể: Chánh, phó trương qua đời được treo mấy lá cờ tang, trống chiêng báo tử thế nào… Nên đã ít nhiều gây nên một cuộc đua ngấm ngầm hoặc công khai để giành, thậm chí mua phiếu bầu chức tước.

Vấn đề đào tạo đội ngũ thành viên Hội đồng Mục vụ chỉ mới được quan tâm khoảng trên dưới chục năm gần đây, với các khóa thường huấn, mỗi năm vài ba buổi, do giáo phận tổ chức. Chúng ta có thể làm được gì để huy động lớp trẻ sẵn sàng vào phục vụ Hội Thánh ngay tại các giáo đoàn địa phương? Trẻ không chỉ là ít tuổi đời, mà trẻ trong nhận thức, kiến thức, ý thức vai trò của mình trong Hội đồng Mục vụ.

PHẠM HÙNG NGHỊ

>> Hội đồng Mục vụ – Bài 1: Tre già nhưng măng chưa mọc

The post Hội đồng Mục vụ – Bài 2: Việc trẻ hoá còn rất nhiêu khê appeared first on Đồng Hành.

Giáo xứ nào cũng có Hội đồng Mục vụ. Trong khi chờ đợi để có quy chế chung cho tất cả các giáo phận trên toàn quốc, nhiều giáo phận đã được đức giám mục phê chuẩn và ban hành Quy chế Hội đồng Mục vụ Giáo xứ, hay có nơi gọi là Kim chỉ nam Hội đồng Mục vụ Giáo xứ.

Việc trẻ hóa Hội đồng Mục vụ còn gặp nhiều rào cản

Quy chế Hội đồng Mục vụ Giáo xứ của Tổng Giáo phận Sài Gòn năm 2015 (dựa trên Sắc lệnh Tông đồ Giáo dân số 10, 26 và Giáo luật Điều 536, 53) cho phép hạn tuổi để được chọn vào Hội đồng Mục vụ giáo xứ là từ 30 đến 70.

Thế nhưng hiếm nơi nào có thành viên Hội đồng Mục vụ khoảng 30 hoặc 40 tuổi trụ vững. Riêng một số giáo xứ thuộc cộng đồng người Việt ở hải ngoại, người lãnh trách nhiệm trong một giáo xứ thường là những anh chị em giáo dân trẻ, độ trên dưới 40 tuổi.

Tại một số giáo xứ, có những lần giáo dân cũng đã bầu người trẻ vào Hội đồng Mục vụ. Thế nhưng khi chính thức làm việc chẳng được bao lâu thì họ gặp phải sự chống đối dữ dội. Nguyên nhân là vì những người trẻ này mặc dù rất năng nổ nhưng lại thiếu sự khiêm tốn, một đức tính rất cần thiết cho một người làm công việc phục vụ trong Hội đồng Mục vụ, theo gương của chính Chúa Giêsu, Con Người đến không phải để được phục vụ, nhưng là để phục vụ…. (Mt 20, 28).

Nhận trách nhiệm là thành viên của Hội đồng Mục vụ, họ đã phải hy sinh rất nhiều để đồng hành với các linh mục trong vai trò của một người tôi tớ phục vụ. Thế nên đa số giáo dân trong giáo xứ ưu tiên chọn những người không chỉ có đời sống đức tin, có điều kiện sống và có trình độ tương đối, mà họ cần phải có năng lực.

Tại nhiều nơi, người được bầu chọn vào Hội đồng Mục vụ có khi là kỹ sư, giáo sư hay bác sĩ… Hàng tuần, trước hoặc sau thánh lễ, họ đã thay cha xứ của mình phổ biến các sinh hoạt của giáo xứ hay đề ra các kế hoạch mục vụ và cả kế hoạch tài chánh cho giáo xứ.

Cánh tay nối dài của cha xứ

Những anh chị em được bầu chọn vào Hội đồng Mục vụ, mỗi người một phần vụ riêng, là những cộng sự viên, cũng có nghĩa là những cánh tay nối dài của linh mục quản xứ trong các công việc chung của giáo xứ.

Tại TGP Sài Gòn, từ nhiều năm qua đã có những giáo xứ mà người giữ chức vụ Chủ tịch HỘI ĐỒNG MỤC VỤ là phụ nữ như Tân Định, Gò Vấp… Một tín hiệu đối xử bình đẳng trong Giáo hội đáng được học hỏi.

Quy chế Hội đồng Mục vụ giáo xứ của Tổng Giáo phận Sài Gòn đã nêu bật nhiệm vụ của họ là: Ngoài việc “hợp tác với cha chánh xứ trong công tác quản trị giáo xứ” họ cũng cùng với cha xứ “xây dựng giáo xứ thành một cộng đoàn tư tế phụng thờ Thiên Chúa, sống, làm chứng và loan truyền Tin Mừng, yêu thương và phục vụ cho sự sống và phẩm giá con người trong bối cảnh văn hóa xã hội ngày nay”.

Thế nên, những người này có sứ vụ rất cao quí và những trách nhiệm khá nặng nề. Đó chính là những sứ vụ của Chúa Kitô: Mục tử, Tư tế và Ngôn sứ. Những ai đã lãnh nhận bí tích Thánh tẩy, từ giám mục, linh mục, tu sĩ cho đến giáo dân đều được chia sẻ vào các sứ vụ này.

Các giám mục kế vị các tông đồ thi hành sứ vụ cách trọn vẹn và các ngài thông truyền cho các linh mục qua bí tích Truyền chức. Giáo dân, nhất là những anh chị em được chọn vào Hội đồng Mục vụ có cơ hội và điều kiện được cộng tác với cha xứ của mình, cũng là cộng tác với đức giám mục, qua đó được cộng tác với chính Chúa Kitô trong sứ mệnh cao đẹp.

Những việc làm còn mang tính thế tục

Ở Việt Nam, vào thời gian trước đây và ngay cả hiện nay, những người được bầu chọn vào Hội đồng Mục vụ thường phải là những người đã lớn tuổi. Khi đã “trúng cử”, họ được gọi là “cụ chánh” hay “cụ trùm”. Bà vợ hay ông chồng của họ cũng nhờ đó mà lên chức “bà chánh”, “ông trương”…

Như tôi được biết, mặc dù đã có lời khuyến cáo của các vị hữu trách, có những anh chị em tại một xứ đạo, khi có chức trong Hội đồng Mục vụ, dù chỉ là người phụ trách một đoàn thể hay một ban ngành trong giáo xứ (như âm thanh, ánh sáng…) hoặc được giữ chức ông từ (là người giật chuông, mở và đóng cửa nhà thờ) vẫn tổ chức những bữa ăn “khao chức” rất hoành tráng.

Trước khi mãn nhiệm, họ cũng mời thực khách đến tham dự rất đông, có lẽ với ý ngay lành là để mừng “bằng tri ân” do cha xứ cấp cho. Dù không còn có trách nhiệm như thời gian đương chức, nhưng các ông bà anh chị em này vẫn tiếp tục được gọi là ông chánh, bà trùm, ông trưởng, bà quản…

Có những trường hợp không hay đã xảy ra, có thể là do giáo dân và cũng có thể là do cha xứ. Khi không được cha xứ ghi nhận công đức của mình vào ngày mãn nhiệm, các thành viên Hội đồng Mục vụ và gia đình cùng cả dòng họ đã tỏ ra rất bất bình với cha xứ vì ngài thiếu công bằng hay thiên vị. Nhưng lại cũng có những người đứng về phía cha xứ, cho rằng “làm việc cho Chúa, không cần biểu dương những thành tích cá nhân”.

LM VINH SƠN NGUYÊN HOÀ, SSS

>> Hội đồng Mục vụ – Bài 2: Việc trẻ hoá còn lắm nhiêu khê

The post Hội đồng Mục vụ – Bài 1: Tre già nhưng măng chưa mọc appeared first on Đồng Hành.

Đó là chia sẻ của anh Trần Huy Khoa, người sáng lập Trung tâm Nghiên cứu công nghệ sinh học Bio Sun, nhân vật đầu tiên của Việt Nam nghiên cứu và phát triển thành công bốn chủng đông trùng hạ thảo quý hiếm, cậu bé tự kỷ ngày nào.

Đi đến ước mơ với cú lội ngược dòng

Sau rất nhiều lần hẹn gặp không thành do Khoa đang khá bận rộn với công việc nghiên cứu và kinh doanh của mình, cuối cùng tôi cũng đã hẹn được Khoa trong buổi tối muộn ở Sài Gòn. Hiện anh là giáo dân của Giáo xứ Tân Định, Tổng Giáo phận Sài Gòn.

Lúc còn bé, ngồi học trong lớp Khoa chỉ ngơ ngác, thất thần cười một mình, mơ mộng về những điều không tưởng…

Tôi không thấy vẻ mệt mỏi sau một ngày dài làm việc và nghiên cứu. Khoa vẫn với phong thái hào hứng và nụ cười tràn đầy năng lượng trên môi.

Nếu như nhà bác học nổi tiếng Thomas Edison đã từng bị thầy giáo của mình chế giễu ông là một cậu bé ngu dốt và điên khùng, thì tuổi thơ của Trần Huy Khoa cũng đầy sự chế giễu, dè bỉu của mọi người xung quanh bởi họ cho rằng đứa trẻ tự kỷ này rồi cũng sẽ chẳng làm nên trò trống gì cả.

Thế nhưng cũng ít ai biết rằng ẩn sâu trong vỏ bọc khù khờ của cậu là ước mơ trở thành một bác sĩ để kiếm được thật nhiều tiền, xây một ngôi nhà thật lớn với những tiện nghi cao cấp cho gia đình mình. Và hơn hết cậu bé luôn nhắc đến hai chữ phụng sự!

Năm 13 tuổi, Khoa được cậu ruột đưa vào Sài Gòn nuôi nấng, dạy dỗ. Khoa đã dần thay đổi và ý thức được cuộc sống mới của mình, vừa đi học vừa đi làm thêm đủ nghề để phụ giúp cậu. Lúc đó Khoa chỉ có một ý nghĩ đơn giản, cậu phải học để trở thành bác sĩ.

Tuy nhiên, ước mơ của Khoa bị ngưng lại vì thi trượt Trường ĐH Y Dược TP.HCM. Chán nản, tẻ nhạt và vô vị, đó là khoảng thời gian mà Khoa dường như đã mất đi động lực.

Sau đó, anh quyết định tham gia các hoạt động từ thiện như chăm sóc bệnh nhân HIV, ung thư hay những người nằm liệt giường… Thấy được sức khỏe của họ có tiến triển, Khoa như lấy lại được tinh thần khi phát hiện ra lý tưởng phụng sự xã hội và con người.

Ý tưởng kinh doanh đến từ những người đau khổ

Khoa chia sẻ: “Chính niềm tin vào Chúa, vào đạo đã giúp Khoa khởi nghiệp công việc hiện tại của mình”. Anh có một trung tâm nghiên cứu về công nghệ sinh học. Trung tâm hình thành từ quá trình Khoa tham gia thiện nguyện chăm sóc các bệnh nhân HIV, bệnh nhân ung thư và người già neo đơn.

Chính những lần tận mắt chứng kiến cảnh người bệnh đang quằn quại chiến đấu với bệnh tật và sinh tử, Khoa có một trăn trở là mình phải làm nghề liên quan đến sức khỏe, hay chính xác hơn là đi tìm một giải pháp nào đó để hạn chế căn bệnh ung thư ở Việt Nam. Đó là tiếng nói mà Khoa nghĩ rằng trong sâu thẳm tâm hồn, Chúa có một tiếng mời gọi để mình đi theo lý tưởng phục vụ.

Từ đó ý tưởng kinh doanh đầu tiên được nhen nhóm. Khoa cùng nhóm bạn đã nghiên cứu ra một loại thuốc trị bệnh cho cây trồng, thay thế các loại thuốc hóa học trị bệnh cho cây trồng nhằm giảm ung thư ở Việt Nam.

Nguyên liệu chính của loại thuốc trị bệnh cho cây trồng này được làm từ gạo, dịch chiết từ vỏ tôm, cua. Điều này đối với Khoa không đơn thuần là việc kinh doanh mà hơn hết nó phải mang tinh thần vì cộng đồng, tức là bảo vệ sức khỏe con người, bảo vệ môi trường, sinh thái.

Bản thân Khoa nhận thấy đây cũng chính là điều giúp Khoa thực hiện hoài bão, sứ mệnh mà anh ao ước từ nhỏ khi còn được học trong trường dòng của các sơ Mến Thánh Giá.

Hãy cho đi tất cả những giá trị mình có

Cho đến nay, tất cả công việc nghiên cứu và kinh doanh của Khoa đang hướng đến giá trị lõi mà Khoa đã đặt ra, đó là nghiên cứu ra các sản phẩm phục vụ cho môi trường sống. Sau khoảng thời gian dài tập trung nghiên cứu, gần đây Khoa đã nghiên cứu thành công thuốc trị bệnh cho thủy sản và làm sạch nguồn nước nuôi trồng một cách an toàn, nhờ sử dụng công nghệ sinh học enzym của vi sinh vật kết hợp với dịch chiết của vỏ tôm, cua để đưa về dạng nano với tên khoa học là nano chitosan.

Sản phẩm này thay thế được cho các chất hóa học mà người nuôi trồng sử dụng để trị bệnh cho tôm, cá hoặc xử lý nước. Đây cũng là khát vọng lớn mà Khoa đã làm được.

Hơn tám năm Khoa luôn trăn trở là làm cách nào để có thể giúp đỡ cho những bệnh nhân ung thư, làm sao để chăm sóc sức khỏe cho chính người thân của mình. Chính trong những chuyến đi làm công tác xã hội, Khoa được gần gũi với việc chăm sóc bệnh nhân ung thư.

Rồi mỗi lần về nhà nhìn mẹ ngày càng suy yếu, ra ngoài nhìn những bệnh nhân đau đớn chống chọi với căn bệnh của mình lại làm Khoa khao khát hơn nữa, càng có động lực hơn nữa để tìm ra được giải pháp, để báo hiếu mẹ và giúp những bệnh nhân ung thư.

Nhìn những bệnh nhân đau đớn chống chọi với căn bệnh làm Khoa khao khát hơn nữa, càng có động lực hơn nữa đi tìm giải pháp.

Ngưng câu chuyện một chút, Khoa ngậm ngùi: “Cách đây khoảng ba năm khi mình đã nghiên cứu, nuôi cấy thành công dược liệu quý đông trùng hạ thảo và đây là công thức mà công nghệ của các nước trên thế giới đang làm. Lúc đó hạnh phúc lắm, cứ tưởng như có thể đưa dòng sản phẩm này ra thị trường ngay được. Thế nhưng đó lại là lúc mình suy ngẫm và e ngại nó sẽ để lại những di chứng về sau”.

Thế là Khoa lại quyết định mạo hiểm thêm lần nữa, đó là nuôi cấy đông trùng hạ thảo trên môi trường dinh dưỡng hoàn toàn tự nhiên (yến sào, gạo huyết rồng, dịch chiết trái cây). Khi ấy anh vẫn biết rằng có thể sẽ gặp nhiều thử thách và có thể thất bại hoàn toàn với công trình nghiên cứu này.

Khi tôi hỏi Khoa không sợ thất bại, không sợ phải bước lại những bước chân đầu tiên sao, Khoa chỉ cười và nói: “Rất sợ. Tôi đã mất 5-6 năm để nghiên cứu ra sản phẩm. Trong quá trình nghiên cứu gặp phải rất nhiều thất bại.

Có lúc mình như đứng giữa ngã ba đường vì số tiền 4-5 tỉ đồng đã ra đi, thậm chí trong công ty chỉ còn vài chục triệu đồng để duy trì hoạt động. Bản thân tôi phải đi đến lựa chọn bỏ cuộc hoặc tiếp tục nghiên cứu.

Lúc đó thật sự tôi muốn bỏ cuộc nhưng trong sâu thẳm có một tiếng nói cứ thôi thúc mình không được bỏ cuộc. Vậy là mình lại tiếp tục giấc mơ còn đang dang dở”.

Khoa đã trải qua những giai đoạn mất ăn, mất ngủ thậm chí là khủng hoảng lớn về tinh thần cũng như đức tin. Thật may, đến giai đoạn không còn gì để mất thì Khoa thành công. Anh cảm nhận được Chúa đã nâng mình lên bằng cánh tay hồng ân của Người.

The post Cậu bé tự kỷ khởi nghiệp appeared first on Đồng Hành.

Lễ ngân khánh đơn sơ âm thầm

Đồng tế với Đức TGM Phao-lô Bùi Văn Đọc trong thánh lễ tạ ơn chỉ có cha Tổng đại diện I-nha-xi-ô Hồ Văn Xuân, Đức ông Giu-se Trịnh Minh Trí – Chủ tịch Liên đoàn Công giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ và một số linh mục thân hữu. Tham dự thánh lễ có các tu sĩ và nhân viên làm việc tại Tòa TGM, thân nhân Đức TGM Phao-lô, cùng một số giáo dân thường xuyên tham dự thánh lễ tại tòaTGM.


Điều này khá khác biệt với những thánh lễ kỷ niệm ngân khánh, ngọc khánh linh mục hoặc khấn dòng thật long trọng với đoàn đồng tế có khi lên đến cả 100 linh mục không chỉ trong mà còn cả ngoài giáo phận, với những nghi thức quan trọng, những băng hình quay xong rồi cất.

Điều này vẫn thường xảy ra tại các giáo xứ, giáo phận, nhất là thời điểm mùa hè, được xem là “mùa gặt” của các tu sĩ với những lễ truyền chức và khấn dòng.

Cũng vậy, 25 năm là khoảng thời gian dài so với đời người và càng dài đối với sứ vụ linh mục. Bởi vậy, đối với nhiều linh mục, dịp này sẽ được tổ chức lớn để tạ ơn Chúa và tri ân mọi người.

Thế nhưng Đức TGM Giu-se lại chọn cách âm thầm, không tổ chức, không thông tin, không thiệp mời. Ngài khiêm tốn cho biết: “Ở trên đất Phát Diệm, học Đức cha Phát Diệm mừng ngân khánh linh mục âm thầm”.

Một thực tế không thể phủ nhận là không khó khăn gì để nhìn thấy những hình ảnh rước xách lễ lạt hoành tráng trong các lễ tạ ơn khấn dòng hay mừng tân chức linh mục, giám mục trên trang web của các giáo phận tại Việt Nam hiện nay.

Do vậy việc tổ chức lễ mừng 17 năm giám mục của Đức TGM Phao-lô Bùi Văn Đọc và 25 năm linh mục của Đức TGM Giu-se Ngô Quang Kiệt một cách đơn sơ, âm thầm quả là những tấm gương cần có, nhất là trong hoàn cảnh xã hội Việt Nam trong giai đoạn hiện tại.

Coi tấm thiệp mời như một bảo chứng

Trộm nghĩ, điều này không chỉ là nhu cầu của chính các tu sĩ, nhưng còn có nguyên nhân sâu xa từ sở thích của nhiều giáo dân. Với những người này, thiệp mời tham dự các lễ mở tay của các tân linh mục, kim khánh, ngân khánh… chẳng khác nào tấm căn cước chứng minh họ là công dân Nước Trời trong tương lai. Được xuất hiện trong những buổi tiệc mừng như thế là một cách tự giới thiệu mình là ngườI đạo đức, được thân thiết vớI các tu sĩ, linh mục.

Một giáo dân có đức tin trưởng thành là người hiểu rằng thước đo đời sống đạo đức của một tín hữu là việc sống và thực thi lời dạy của Thiên Chúa qua Kinh Thánh, chứ không phải việc khẳng định vai trò của mình trong đời sống của các tu sĩ, linh mục. Chúa Giê-su nói: “Chén của Thầy, các người sẽ uống; còn việc ngồi bên hữu hay bên tả Thầy thì Thầy không có quyền cho, nhưng Cha Thầy đã chuẩn bị cho ai thì kẻ ấy mới được” (Mt 20, 20-23).

Đó là chưa nói đến hiện tượng sùng bái cá nhân, kính mến thái quá của giáo dân đối với các bậc tu sĩ, đặc biệt là linh mục, giám mục dẫn đến một số trường hợp tổ chức những buổi lễ kỷ niệm ngày “làm đầy tớ phục vụ anh em” thật tưng bừng, hoànhtráng.

Mối tương quan linh mục – giáo dân chưa trưởng thành

Thời gian qua, trên các trang mạng xã hội chuyền nhau bức ảnh Tổng thống Obama tự tay che dù khi đứng trú mưa trên một con phố ở Hà Nội. Thậm chí có cả một bức ảnh ghi lại cảnh Ngài Tổng thống che dù cho cả các cộng sự viên đang đi chung với mình. Chợt nhớ lại hình ảnh các cuộc đón rước đức giám mục về thăm mục vụ các giáo xứ hay trong các lễ hội, hầu như bao giờ cũng có một vị đi kèm để cầm dù che nắng, che mưa hay xách cặp.

Đoan chắc rằng phải là một vị trong Hội đồng Mục vụ của giáo xứ, nghĩa là người được cầm dù che, xách cặp cho đức cha phải là người có nhiều đóng góp cách này, cách khác đối với giáo xứ và dĩ nhiên trong cái nhìn của mọi người đó phải là người có đạo đức, có đời sống gương mẫu.

Thật ra không phải là các đấng bậc không có khả năng tự cầm dù, tự xách cặp đựng áo lễ nhưng bởi do cách nhìn nhận mối tương quan giữa các linh mục và giáo dân chưa thực sự trưởng thành.

Là thành phần của đàn chiên Chúa, người giáo dân có bổn phận kính trọng, quý mến và biết ơn người chủ chăn của mình, có bổn phận cầu nguyện và nâng đỡ ngài về tinh thần cũng như vật chất nhưng tất cả phải trong tinh thần dân chủ và bình đẳng.

The post Đâu phải ai cũng được cầm dù cho các đấng appeared first on Đồng Hành.