MARIA ĐẶNG TƯƠI thực hiện

Tại Trung tâm Mục vụ Sài Gòn, nơi Ngài ở hiện nay, vào tuổi 84, Đức Hồng y Gioan Baotixita vẫn minh mẫn ngồi trò chuyện, dù sức sức khỏe Ngài có yếu đi so với lần được gặp Ngài ba năm trước.

“Ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời”

• Đồng Hành: 25 năm trước Đức Hồng y đã chọn khẩu hiệu Như thầy yêu thương vào ngày được tấn phong giám mục. Vì sao Đức Hồng y chọn câu này?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Làm giám mục là để phục vụ, để theo Chúa, phục vụ cho nhiều người hơn, phục vụ trong yêu thương. Chúa đến, Chúa nhập thể làm người và yêu thương tất cả. Làm Giám mục là tiếp tục con đường đi của Chúa, vậy thì phải “Như Thầy yêu thương”.

• Đồng Hành: Trong cuộc đời phục vụ, hẳn Đức Hồng y có nhiều kinh nghiệm gặp Chúa?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đó là thời gian đầu làm Tổng Giám mục Giáo phận Sài Gòn. Sau giờ kinh tối, theo thường lệ, tôi chuẩn bị cho thánh lễ hôm sau. Bỗng nhiên, tôi nghe một tiếng nói hơi lạ: “Có điều gì làm cho người âu lo đến thế?”. Sau giây phút bàng hoàng, tôi nhận ra tiếng Chúa Giê-su nói nên thưa với Người rằng:

– “Lạy Chúa, Chúa biết con quen lối sống bình dị và thinh lặng của nông thôn. Còn nơi mới lạ ở đô thị này thì chuyện gì cũng được đưa lên giấy trắng mực đen, đưa lên Internet, cả chuyện tốt lẫn chuyện xấu, chuyện thật lẫn chuyện ảo, dễ tạo ra dư luận phân rẽ, dễ làm cho khoảng cách giữa người với người thêm sâu xa.

– Ngươi không thấy chính ta cũng không thoát khỏi dư luận phũ phàng của người đời sao? Người không biết hậu quả của dư luận đó đưa ta đến đâu ư? Ngươi không nhớ rằng bước theo ta cũng có nghĩa là đồng hành với ta trên đường thập giá ư?

– Lạy Chúa, thật ra con đã học biết điều đó, thế nhưng Chúa biết khả năng của con là giới hạn.

– Ta hiểu thấu lòng người và đồng cảm với người. Chính vì thế mà ta đã gởi và tiếp tục gỏi Thánh thần mà Chúa Cha đã trao ban cho ta, để Người luôn dẫn dắt người qua từng chặng thử thách cam go. Ngươi có tin vào Người không?

– Thưa Chúa, con tin.

Chợt tỉnh lại, tôi không còn nghe thấy Người nữa nhưng vẫn cảm nhận một thứ ánh sáng và sức mạnh huyền diệu còn lan tỏa…

Con người thường giải quyết vấn đề bằng quyền lực

• Đồng Hành: Câu chuyện của Đức Hồng y cho thấy có nhiều thách thức trong cuộc sống của con người bé mọn…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Con người trong gia đình, trong xã hội, trong Giáo hội có nhiều khó khăn, nhiều vấn đề giải quyết. Và thường họ giải quyết bằng sức mạnh của quyền lực, của thế lực, thậm chí cả bạo lực. Người Ki-tô hữu cũng dễ theo thói đời, bỏ quên sức mạnh của tình yêu mà Thiên Chúa đã đổ vào lòng họ. Chúng ta cũng dễ quên rằng Chúa Giê-su yêu thương và hi sinh cho ta được sống dồi dào, là để cho chúng ta cũng biết yêu thương và hi sinh cho nhau như vậy.

Tạ ơn Chúa đã gởi đến một vị chủ chĂn trÀn đây tình yêu thương như khẩu hiệu “Như ThẦy yêu thương”

Đức Giám mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám quản Tông tòa Tổng Giáo phận Sài Gòn

Tôi vẫn thường xuyên cầu nguyện cho người người ghi khắc vào tâm trí: Thiên Chúa là tình thương, đạo Chúa là đạo yêu thương, sống đạo là mến Chúa và yêu người. Mến Chúa đi đôi với yêu người. Mến Chúa còn là thực thi ý Chúa trong đời sống gia đình, cộng đoàn và xã hội.

• Đồng Hành: Đức Hồng y vừa nhắc đến gia đình. Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn năm 2018 là năm đồng hành cùng các gia đình trẻ. Đức Hồng y cũng đã từng dịch cuốn sách nhỏ về tâm lý nữ giới đối chiếu với nam giới. Vì sao phải đối chiếu, thưa Đức Hồng y?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Đối chiếu để hiểu nhau. Nó soi sáng cho mỗi người đổi mới sự hiểu biết về chiều sâu đời sống con người, nam cũng như nữ, trong gia đình cũng như trong cộng đồng. Đổi mới sự hiểu biết sẽ giúp đổi mới cách giáo dục trong gia đình và trong học đường, đổi mới cách tự rèn luyện bản thân trong trường đời. Đặc biệt đổi mới giúp người trẻ đón nhận gia đình như quà tặng của Đấng Tạo hóa, vì sự sống và sự phát triển của gia đình nhân loại.

• Đồng Hành: Thưa Đức Hồng y, môi trường sống hiện nay khiến mọi người, nhất là các thành viên trong gia đình ít dành thời gian cho nhau…

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Điều đó rất nguy hại, nhất là cho gia đình và trẻ em. Có một bài thơ của tác giả vô danh mà tôi rất thích:

• Đồng Hành: Dấu nhấn nào với Đức Hồng y khi bước theo Thầy trên đường tình yêu cứu độ?

+ Đức Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: Có bốn dấu nhấn như sau:

– Một là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương nhập thể làm người và bước theo Chúa hòa nhập vào đời sống nhân loại.

– Hai là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương phục vụ cho sự sống con người và bước theo Chúa dấn thân phục vụ đời sống nhân loại.

– Ba là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương hi sinh đến cùng và bước theo Chúa hiến thân cùng hiến mạng sống mình vì sự sống của nhân loại.

– Bốn là chiêm ngắm Chúa Giê-su yêu thương đổi mới sự sống con người và bước theo Chúa mở rộng nước Chúa cho nhân loại.

• Đồng Hành: Xin cảm ơn Đức Hồng y!

The post Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn: 25 năm đi cùng khẩu hiệu ‘Như Thầy yêu thương’ appeared first on Đồng Hành.

Cách đây gần hai năm, vào chiều ngày 10 tháng 7 năm 2023, tôi có cơ hội lần đầu tiên đến Giáo xứ Đức Hòa thuộc tỉnh Long An, Giáo phận Mỹ Tho. Tôi đến để dâng thánh lễ tạ ơn với giáo dân ở đây mừng 50 năm linh mục của cha Phê-rô Kim Long.

Mừng kim khánh, làm phép… kim tĩnh

Đức Hòa trước đây là một giáo xứ nghèo và nhỏ, chỉ có chừng 500 giáo dân. Cha Kim Long cho biết mục đích của cha đến sống ở nơi này là để có cơ hội vừa giúp mục vụ vừa có nhiều giờ để viết thánh ca. Có lẽ thời gian 21 năm làm cha xứ ở đây, cha Kim Long đã có nhiều cảm hứng để viết ra những sáng tác giá trị, đóng góp hữu hiệu cho thánh nhạc Việt nam.

Tưởng cũng nên biết, cho đến lúc này cha đã viết trên sáu ngàn bài thánh ca. Nhiều bài mới cha viết sau này, cha cho in ra từng tập, mỗi tập có trên dưới ba trăm bài với tên gọi Niệm suy lời Chúa. Đây là những bài thánh ca ngắn hầu hết chỉ trong một trang, cha lấy cảm hứng từ lời Chúa, hoặc từ một ý tưởng đạo đức của các thánh hay từ phụng vụ…

Tôi được cha gởi tặng từ cuốn một đến cuốn thứ tám. Được biết cha Kim Long tự viết các bài thánh ca này trên máy vi tính. Ngài thường nói với tôi: “Mình còn có thể làm gì được cho Chúa và Giáo hội thì cứ làm”.

Điều gây ấn tượng vào ngày hôm ấy, đó là cha Kim Long cùng một số người thân trong gia đình và thân hữu từ một vài nơi khác cũng có mặt để làm phép… kim tĩnh, chỗ mà cha chọn làm nơi an nghỉ của mình sau một ngày nào đó “Khi Chúa thương gọi con về”.

Đây quả là tấm gương cho mọi người về đức tin của cha Phê-rô Kim Long. Ngài xác tín vào sự an bài của Chúa, dù sống dù chết, ta luôn ở trong bàn tay “quyền năng và yêu thương của Chúa”.

Hôm ấy, cha Kim Long nói vui thôi, nhưng chắc là đúng như vậy: “Chưa có ai, ngay cả các thánh, làm phép cho chính ngôi mộ hay kim tĩnh của mình, trừ Kim Long: Mừng kim khánh linh mục xong thì đích thân làm phép kim tĩnh và để lại đấy, chờ lệnh của Chúa”.

Mọi người có mặt hôm ấy tin rằng Chúa sẽ thực hiện điều cha Kim Long ước nguyện, qua một tâm tình ngài đã sáng tác và rất thích hát đi hát lại. Cha thường tha thiết cất lên trong các dịp lễ đó đây để nói với Chúa: “Ở lại với con, ở lại với con. Đừng về nữa!”.

Không muốn “nhiễm mùi đời” vào thánh ca

Tưởng cũng nên biết, như cha Kim Long cho biết, từ năm 1957, cha đã viết thánh ca và bài thánh ca đầu tiên ngài viết là bài Con hân hoan bước lên bàn thờ Chúa. Những bài thánh ca của cha Kim Long ngay từ đầu được phổ biến trong tuyển tập với tên là Ca lên đi.

Những tác phẩm này cho đến nay vẫn được các nhà thờ khắp nơi vang lên để cầu nguyện với rất nhiều chủ đề, như: Ca tụng Chúa, Ngợi ca tình yêu, Mùa vọng và Giáng sinh, Mùa chay và Phục sinh, Thiên chức linh mục, Thánh lễ, Thánh Thể, Thánh Tâm, Chúa Thánh Thần, Đức Mẹ, Chư thánh, các Bí tích, Cầu hồn, Sám hối…

Với chủ đề Ca lên đi, cha Kim Long viết mười một bài. Ngài cũng viết nhiều bộ lễ có tên là Ca lên đi. Sau 1975, cha đã cho phát hành khá nhiều tuyển tập Ca lên đi. Trong đó có những ca khúc bình dân và cả những bài hợp xướng.

Vào dịp kỷ niệm kim khánh linh mục 1968-2018, ngoài một trăm bài Ngợi ca tình yêu, cha cũng cho phát hành tuyển tập Ca lên đi với một ngàn bài thánh ca cũ và mới của ngài.

Hầu như mọi giáo dân, đều hát thuộc lòng bài Linh hồn tôi tung hô Chúa. Không chỉ một hay hai, mà nhiều bài cha Kim Long lấy cảm hứng từ lời kinh Magificat của Đức Mẹ.

Từ ngàn xưa cha đã yêu con là bài được hát rất nhiều vào dịp lễ truyền chức linh mục. Mỗi khi có lễ an táng hay lễ giỗ, thường nơi đâu cũng cầu nguyện với bài: Từ vực sâu u tối, Trong gian truân tôi đã kêu cầu, Từ chốn luyện hình, Maria Mẹ ơi…

Bài thánh ca nổi tiếng và bất hủ mà không chỉ người Công giáo, mà cả người không theo đạo Chúa cũng biết đến, đó là bài Kinh Hòa bình. Cha Kim Long cho tôi biết, ngài không muốn để “nhiễm mùi đời” vào những tâm tình của cha nơi những bài thánh ca, nên cha không viết một bản nhạc đời nào cả. Tuy nhiên, với tính nghệ sĩ, nên có những lần trong bữa ăn, cha hay hát vui: “Rượu một bên và bia một bên…”.

Cha vẫn sống mãi trong tâm tình cầu nguyện

Có Chúa luôn ở với ngài, nên nhiều người và chính cha Kim Long tưởng rằng ngài đã có Ngày về với Chúa, nhất là ngay từ năm 1994, nghĩa là hơn ba mươi năm qua, khi ngài phát hiện bệnh ung thư cấp tính. Thế nhưng Chúa muốn cha vẫn tiếp tục còn ở lại giữa cuộc đời, mang niềm vui sống cho nhiều người.

Ai cũng nhận thấy, nhất là vào những năm gần đây, ngài không chỉ đi lại rất khó khăn, mà tỏ ra trên gương mặt những cơn đau về xương khớp. Tôi hay nghe cha nói với nụ cười trên môi: “Tốt thôi! Có dịp để đền tội, hay để thông phần với sự thương khó của Chúa”. Cho đến trưa ngày 17 tháng 6, thông tin cha qua đời được mau chóng loan đi khắp nơi.

Tạ ơn lòng thương xót của Thiên Chúa đã đưa cha Kim Long vào cuộc đời và được sống trên trần gian 84 năm với rất nhiều đóng góp cho nền thánh nhạc Việt Nam. Dù không còn gặp lại cha ở trên cõi tạm này, nhưng chúng ta tin chắc rắng cha vẫn sống mãi nơi những tâm tình cầu nguyện của rất nhiều người tín hữu Công giáo bằng những bài thánh ca mà cha đã để lại.

Tôi có vinh dự là mỗi lần gặp và ngồi với cha, cha cũng thường nhắc đến tâm tình trong một bài thánh ca của tôi: “Cho con sinh ra trong ngàn người, rồi cha khẽ gọi con đi. Cha biết con yếu đuối, xin cho con niềm phó thác và lòng trông cậy”.

Bằng chính tâm tình của cha Kim Long trong một bài Thánh ca của cha, chúng ta cùng với cha cảm mến:

Một triều hồng ân chan chứa

Chúa nhuần thấm cả đời con

Từ trong lòng thân mẫu

Chúa nắn con nên hình nên dạng

Âu yếm dẫn con vào đời…

Chúa không chỉ dẫn cha Kim long vào đời và mời gọi cha nhập Dân Thánh Chúa, mà Chúa thương, khẽ gọi cha về với Người, cho cha được nhập đoàn với những người công chính ở trên Nước Trời. Xin phó thác cha cố Nhạc sĩ Kim Long cho lòng Chúa xót thương. Amen

The post Cha KIM LONG làm phép KIM TĨNH cho chính mình appeared first on Đồng Hành.

Bài thánh ca Con hân hoan (bước lên bàn thờ Chúa) xuất hiện trong danh mục thánh nhạc Việt Nam vào đúng năm tôi chào đời (1957). Lúc đó, chủng sinh Kim Long chưa được ai dạy phải viết thánh ca như thế nào mà chỉ có một may mắn được sống gần người thầy luôn sẵn sàng giúp đỡ, khuyến khích là Linh mục – Nhạc sĩ Ngô Duy Linh. Khi tôi viết những dòng này, bài thánh ca ấy vẫn còn nguyên nét hân hoan của giữa thế kỷ trước.

Tác giả, Linh mục – Nhạc sĩ Kim Long là một trong những cây đại thụ của nền thánh nhạc Việt Nam bên cạnh các cố Linh mục – Nhạc sĩ Tiến Dũng, Hoàng Kim và Đức Giám mục Nguyễn Văn Hòa.

Những bước khởi đầu đến với bình ca và thánh nhạc

Mới 8 tuổi, cậu bé Kim Long đã tham gia ca đoàn nơi mình sinh ra, Giáo xứ Bách Tính, Giáo phận Bùi Chu. Khi ấy cậu hát lễ chỉ bằng tiếng Latin. Hát thuộc lòng tuy không hiểu nhưng những bài bình ca đầu tiên đó đã ảnh hưởng rất nhiều đến tâm thức và ý hướng dấn thân cho thánh ca mà cha Kim Long luôn quý trọng và theo đuổi.

Năm 10 tuổi, cậu Kim Long vào Trường Thử và lớn lên trong tâm tình nơi những bài thánh ca đầu tiên của Nhạc đoàn Lê Bảo Tịnh, Nhạc đoàn Sao Mai, trong đó có bài thánh ca Con sẽ bước lên bàn thờ (lời: Hoàng Ngô – nhạc: Hoàng Phúc).

Vào thời đó, linh mục thường đọc Thánh vịnh trước khi bước lên bàn thờ. Cậu Kim Long thấm đẫm niềm hân hoan từ bài thánh ca này cũng như một số bài tương tự của vài tác giả khác (như Tiến Dũng, Huyền Linh, Hương Phong, Liên Thắng…) với mơ ước sớm đến ngày mình cũng được bước lên bàn thờ. Trong tâm tình này, với nguyện vọng tha thiết nhất của một người đi tu làm linh mục, giai điệu của bài thánh ca Con hân hoan đã bật lên một cách tự nhiên:

Con hân hoan bước lên bàn thờ Chúa,
Chúa là hoan lạc tuổi xuân xanh con.
Con nâng muôn phím tơ ngợi khen Chúa,
tiếng lòng rung nhịp với muôn tâm hồn.

Bài thánh ca này là bước khởi đầu cho “tiếng lòng” của một linh mục – nhạc sĩ mang đầy tâm huyết với thánh ca.

Khi lên đại chủng viện, vào năm 1960 Con hân hoan được ra mắt trong tập bài hát mang tựa đề Suối thiêng (tập 6 của loạt sách bài hát thánh ca Minh nhạc do Đa Minh Thiện Bản phát hành). Cũng trong năm này, bài thánh ca Kinh hòa bình bất hủ đã được khai sinh. Và ngay năm sau, tập thánh ca Ca lên đi đầu tiên (đến nay có 25 tập) ra đời, do Nhà in Nguyễn Bá Tòng thực hiện.

Trong những bước đi ban sơ này, thầy Kim Long còn may mắn khi có được sự đồng cảm, khích lệ của hai người vừa là đàn anh, vừa là thầy mới du học về, đó là Nhạc sĩ Hải Linh và Linh mục Ngô Duy Linh. Tuy nhiên, lúc này việc tu học là quan trọng và thầy Kim Long phải cố gắng dung hòa giữa thánh nhạc với chương trình huấn luyện tại chủng viện.

Mỗi cây đại thụ sáng tác theo mỗi hướng

Sau khi đạt được nguyện vọng tha thiết nhất đời mình là lãnh nhận tác vụ linh mục vào ngày 14 tháng 5 năm 1968, cha Kim Long được cử đi du học tại Giáo hoàng Học viện về Thánh nhạc ở Roma.

“Tôi chọn chuyên ngành Bình ca (và dĩ nhiên còn phải học những môn khác nữa như hòa âm, đối âm, hay là tẩu khúc…) vì nghĩ rằng bình ca thuộc về phụng vụ, có những giá trị đặc biệt đem lại ánh sáng cho việc sáng tác thánh ca của mọi thời đại”, ngài đã chia sẻ như vậy.

Nhiều người cho rằng linh mục trẻ Kim Long đã chọn sai hướng vì từ năm 1965 Công đồng Vaticano II đã khuyến khích việc sử dụng tiếng bản xứ trong phụng vụ. Trong khi đó, bình ca không thể rời khỏi tiếng Latin. Tuy học và tốt nghiệp về bình ca ở bậc Magistero (tương đương với tiến sĩ) nhưng nhạc sĩ Kim Long không bao giờ có ý định sáng tác một bài bình ca nào cả. Ngài chủ trương học lấy tinh thần bình ca như một ngôn ngữ diễn đạt bản văn phụng vụ tiếng Việt chứ không “Việt hóa bình ca” bằng cách dịch ra từ lời ca Latin của các ca khúc Gregoriano như có người đã định hướng sai lầm.

Nếu khi còn bé, vẫn hát được tiếng Latin dù không hiểu thì giờ đây, ngài hiểu hơn ai hết tư tưởng của Đức Giáo hoàng Pi-ô XII rằng, khi được hát lên, nhạc bình ca như một bản dịch giúp chúng ta hiểu được bản văn hơn. Từ đó, Linh mục – Nhạc sĩ Kim Long đã tìm ra một hướng đi rõ rệt cho con đường sáng tác thánh ca của mình: Khảo sát cách hình thành và gắn bó giữa lời và nhạc trong bình ca để tìm cách tốt nhất dùng âm nhạc chuyển đạt ca từ tiếng Việt trong các bài thánh ca. Ngài chọn hướng đi riêng cho mình: Viết thánh ca, nghĩa là nhạc có lời và trong phụng vụ thì lời quan trọng hơn, còn âm nhạc chỉ là phương tiện chắp cánh.

Dù cách biệt tuổi tác, bốn đại thụ của thánh nhạc Việt Nam trên đây vẫn như những đồng nghiệp thân thiết với nhau. Tuy mỗi người có hướng đi riêng nhưng đều chung một mối quan tâm là thánh nhạc Việt Nam như Linh mục – Nhạc sĩ Tiến Dũng đã từng chia sẻ với tác giả của Kinh hòa bình: “Ông Kim Long ơi, tôi với ông tuy có nhiều khác biệt… nhưng phải dẹp đi tất cả để lo cho thánh nhạc Việt Nam”.

Tuy tốt nghiệp về bình ca ở bậc Magistero (tương đương tiến sĩ) nhưng cha Kim Long không bao giờ có ý định sáng tác một bài bình ca nào cả.

Có người thắc mắc, có chăng sự “phân công nội bộ” hay sự thỏa thuận giữa các nhạc sĩ ấy. Thắc mắc ấy cũng dễ hiểu vì từ năm 1992, khi Ủy ban Thánh nhạc Việt Nam được hình thành, trong cương vị Tổng Thư ký, hằng tháng cha Kim Long luôn đến bàn thảo với vị Phó ban là cha Tiến Dũng (Trưởng ban là Đức Giám mục Phao-lô Nguyễn Văn Hòa). Nhưng cha Kim Long cho biết: “Không hề có ‘phân công nội bộ’. Mỗi người một cảm nghiệm, mình cảm nghiệm thế nào thì làm theo cách đó như người nghệ sĩ, không nên gò bó trong một khuôn khổ nào. Phần tôi chọn bình ca để học hồi còn ở Roma, nhưng lại chọn dấn thân cho thánh ca”.

“Chúa chọn con chứ con chẳng có gì”

Trong đêm thánh nhạc mừng kim khánh linh mục của mình tại Trung tâm Mục vụ Sài Gòn trong tháng 4-2018, cha Kim Long đã chia sẻ: “… 50 năm nay tôi luôn suy niệm: “Không phải con chọn Thầy mà chính Thầy đã chọn con”. Chúa chọn con chứ con chẳng có gì cả. Ngay trong gia đình con không ai biết hát. Mẹ con thậm chí còn không biết đọc. Thế mà Chúa đã cho con một chút khả năng để phục vụ…”.

Với tâm tình đó, cha Kim Long muốn trao lại cho các thế hệ nhạc sĩ hai chìa khóa để phục vụ thánh nhạc hiệu quả: Năng khiếu và kỹ thuật.

Năng khiếu là khả năng Chúa ban cho, người năm nén, kẻ một nén. Nhưng có năng khiếu không chưa đủ, Chúa muốn chúng ta phải góp phần của mình vào để sinh lợi từ nén bạc Người trao. Phần đóng góp đó chính là việc học hỏi, trau dồi kỹ thuật để phát triển năng khiếu thêm cho tốt và đúng hướng hơn. Nhiều tác giả viết được vài bài may mắn được nhiều người biết và dùng đến thì dễ ngại học hỏi thêm và tự bằng lòng với kết quả trước mắt. Chân trời âm nhạc vô biên, không nên tự mãn với những thành công nhỏ bé.

Vào ngày 24-6-2006, trước các thử nghiệm những cách thức mới để thu hút nhiều người đến với thánh lễ, khi thấy người ta sử dụng guitar và tambourines trong thánh lễ, nguyên Giáo hoàng Benedict XVI đã nói: “Có thể hiện đại hóa thánh nhạc nhưng không nên đi ngoài truyền thống của ca khúc Gregorian và thánh nhạc hợp xướng đa âm”. Linh mục – Nhạc sĩ Kim Long đã và vẫn đi với ơn Chúa trên con đường xuất phát từ bình ca.

The post Linh mục – Nhạc sĩ Kim Long: Học bình ca, cả đời viết thánh ca appeared first on Đồng Hành.

KIM ĐIỀN

Sách Nghệ thuật chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng và cuốn Hoà âm vui do Đồng Hành Art xuất bản.

Buổi lễ ra mắt sẽ được tổ chức vào lúc 8 giờ 30 ngày Chúa nhật 15-10-2023, tại Đường Sách Nguyễn Văn Bình (cạnh nhà thờ Đức Bà Sài Gòn).

Đến với chương trình, khách tham dự sẽ được giảm giá 20% với chữ ký trực tiếp của tác giả, được thưởng thức phần trình diễn của Dàn nhạc VNHO (thuộc Đồng Hành Art) và Dàn Hợp xướng Suối Việt (thuộc BACH Music School).

Nghệ thuật chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng, Hoà âm vui là hai tác phẩm của Tiến sĩ Nguyễn Bách, do Đồng Hành Art cùng với Nhà Xuất bản Phụ nữ Việt Nam và Nhà Xuất bản Tổng hợp TPHCM xuất bản.

Đây là cuốn sách vô cùng cần thiết, hữu ích cho các ca đoàn, các dàn nhạc, dàn kèn tại các giáo xứ. Sách cung cấp cho người đọc một số kiến thức căn bản về điều kiển ban hợp xướng, ca đoàn và điều khiển dàn nhạc.

Hiện nay, tài liệu tiếng Việt về nghệ thuật chỉ huy khá là khan hiếm, nên có nhiều người đã từng điều khiển ban hợp xướng nhà thờ, trường học hoặc muốn bước vào lãnh vực điều khiển, nhưng không có tài liệu học tập nghiên cứu. Vì vậy, cuốn sách là tài liệu cực kỳ cần thiết trong lĩnh vực chỉ huy dàn nhạc.

Nội dung chính của cuốn sách này gồm ba phần:

1. Phần I : Kỹ thuật điều khiển tổng quát

2. Phần II : Chỉ huy hợp xướng

3. Phần III : Chỉ huy dàn nhạc

Phần I trình bày về các vấn đề liên quan đến kỹ thuật điều khiển đã được hệ thống hóa theo tiêu chuẩn quốc tế như: thế đứng trong khi chỉ huy, biểu đồ hướng dẫn đánh các loại nhịp với kỹ thuật non espressivo, espressivo, molto espressivo – legato, staccato, marcato, kỹ thuật khởi tấu và chấm dứt, kỹ thuật “hot stove”, kỹ thuật diễn tả cường độ, kỹ thuật sử dụng tay trái, kỹ thuật điểm bè, v.v..

Phần II đề cập các vấn đề liên quan đến ban hợp xướng, từ việc thành lập hoặc chấn chỉnh ban hợp xướng, cách sắp xếp, tổ chức tập dượt đến phương pháp huấn luyện. Ngoài ra, chúng tôi hướng dẫn cách phân tích nhạc phẩm, nêu lên những tiêu chuẩn để xét giá trị của bản nhạc nhằm mục đích giúp người chỉ huy hợp xướng nắm được những yếu tố để đánh giá một nhạc phẩm trước khi quyết định chọn để tập.

Phần III đề cập đến khái niệm về nhạc khí, các loại dàn nhạc và cách sắp xếp dàn nhạc. Mục đích của phần này là giúp người đọc làm quen với các loại nhạc khí và chỗ ngồi của các nghệ sĩ trong dàn nhạc để không bỡ ngỡ khi có dịp chỉ huy hợp xướng hoặc dàn nhạc.

Bên cạnh nội dung chính còn có phần phụ lục để hỗ trợ thêm cho người học, đặc biệt là Phụ lục 3, “Tra cứu thuật ngữ chuyên ngành” và Phụ lục 4, “Danh mục các hình và biểu đồ liên quan đến kỹ thuật chỉ huy”. Đây là hai phụ lục chưa có trong lần xuất bản trước đây.

Sau buổi lễ ra mắt, độc giả có thể tìm mua sách tại:

– Đồng Hành Art School (654/12 Lạc Long Quân, phường 9, Tân Binh.

– Nhà sách online Tiki

– Các nhà sách Công giáo: Nhà sách Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp (Dòng Chúa Cứu Thế), Nhà sách Trung tâm Mục vụ Tổng Giáo phận Sài Gòn, Nhà sách Chí Hoà

– Hệ thống nhà sách Phương Nam

– Nhà sách NXB Phụ Nữ Việt Nam

– Nhà sách NXB Tổng hợp TPHCM

Mọi thông tin xin liên hệ:

Đồng Hành Art: 654/12 Lạc Long Quân, phường 9, Tân Bình.

ĐT/zalo: 089 66 55 747

The post Lễ ra mắt sách Nghệ thuật chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng appeared first on Đồng Hành.

Chẳng biết từ khi nào, tôi cảm mến vị linh mục bình dân, chánh xứ một giáo xứ lớn, ở giữa đất Sài Gòn hoa lệ này. Có lẽ bởi lân la hỏi chuyện rồi viết loạt bài về thú chơi đồ cổ của ngài, mà đa phần là cổ vật Công giáo chăng! Mà điều đó có quan trọng gì đâu! Quan trọng là tôi nhận thấy ở ngài một sự uyên bác, thâm sâu, một tấm lòng thương yêu người nghèo vô vị lợi, một người cha hiền lành và là một linh mục vui tươi, dí dỏm nữa.

Nhớ ngày đó, mê kho sách cổ của ngài, rồi thích thú với hàng trăm cổ vật ở Giáo xứ Tân Sa Châu, cứ thỉnh thoảng, ghé ngài nghe ngài kể câu chuyện đồ cổ, với lối nói bình dân, ngài kể cho tôi nghe lịch sử của từng món đồ có trong nhà, rồi những cuốn sách có từ thời nào, ai viết, đã bao nhiêu năm. Thường thì những cuốn sách đó có tuổi đời hơn tôi rất nhiều, vài chục, có khi lên đến trăm tuổi. Thế rồi loạt bài Khám phá kho đồ cổ cha Triết ra đời.

Cũng nhờ đó, tôi biết được thêm về lịch sử Việt cũng nhưng lịch sử truyền giáo của Giáo hội Việt Nam. Chẳng hạn như cây thánh giá của vua Bảo Đại, các cuốn sách của Trương Vĩnh Ký, tranh xưa… Nhiều lúc thấy cái này lạ, cái kia lạ, tôi hỏi.

Bằng một giọng bình dân dí dỏm rất riêng, ngài nói: “Thì ông thêm vô mới có chớ làm sao có, ngu thế!”. Cách nói chuyện của ngài, làm tôi thấy ấm áp, thân thương như đang sống giữa một giáo xứ truyền giáo của giáo phận truyền giáo vậy.

Nhưng đâu chỉ có thú mê đồ cổ! Cha còn tổ chức hoặc hướng dẫn giáo dân tổ chức nhiều hoạt động, nhiều chương trình cho người nghèo đang mưu sinh ở Sài Gòn: Bàn ăn yêu thương, xe bánh 2.000 đồng, bình nước miễn phí, gian hàng không đồng… Khi Sài Gòn bùng dịch, cũng chính nơi Giáo xứ Tân Sa Châu là một trong những nơi có sáng kiến để nâng đỡ người khó khăn, giúp họ vượt qua dịch bệnh.

Chưa kể, hiếm có giáo xứ nào ở Sài Gòn mà luôn mở toang cánh cổng như Tân Sa Châu. Thắc mắc thì nghe giáo dân nói cha muốn thế. Để chi? Để trời trưa nắng nóng, thì dưới tàng cây, chiếc ghế đá, hiên nhà thờ là nơi nghỉ ngơi của cô bán ve chai, chú bán vé số, anh shipper…

Nếu ngài không là một mục tử dấn thân, yêu thương người nghèo khổ, làm gương cho con cái trong giáo xứ, thì có lẽ những hoạt động bác ái ấy đã không có nơi giáo xứ Tân Sa Châu này. 29 năm, từ 1993 đến 2022, chánh xứ Tân Sa Châu, chắc chắn ngài để lại không ít gương lành cho giáo dân nơi đây! Tôi cảm phục ngài ở điều đó.

Cha Giuse Nguyễn Hữu Triết cũng là một con người cầu nguyện. Tôi thường thấy ngài cầu nguyện, hay lần hạt sau lễ chiều. Hình ảnh một linh mục cao niên, đi đi lại lại trong sân nhà thờ, làm cho người ta cũng cảm thấy muốn trở nên sốt mến hơn việc thiêng liêng.

Có một lần, sau lễ, ngài gọi tôi và tặng cho tôi một bức tượng Đức Mẹ, lạ lạ, đẹp đẹp, rồi ngài dặn: “Nhớ lời cha, cầu nguyện với Đức Mẹ nghen con!”.

Thú thật, hồi đó, tôi chẳng mấy khi chạy đến với Mẹ. Nhưng rồi sau đó, tôi đến với Mẹ nhiều hơn và chính Mẹ đã dẫn tôi đến với Giê-su con Mẹ, trong một chiều mưa tại Lavang!

Hôm nay, có con bé cúi đầu trước linh cữu cha, nhớ về cha, vị linh mục thích sưu tầm cổ vật Công giáo đã về với thiên thu, vĩnh hằng, nơi có Đấng mà cha tôn thờ đang dang tay ôm cha vào cung lòng của ngài. Cám ơn cha, nhớ cha: Linh mục Giuse Nguyễn Hữu Triết.

• Linh mục Giu-se Nguyễn Hữu Triết là thành viên Ban Cố vấn tạp chí Đồng Hành. Ngài luôn động viên Ban Biên tập, có những góp ý thiết thực để nội dung Đồng Hành ngày càng tốt hơn. Khi thì gặp gỡ trao đổi trực tiếp, lúc gọi điện, lúc thì gửi email… cha luôn đau đáu với nội dung của Đồng Hành, mong muốn Đồng Hành là một kênh làm tông đồ qua lĩnh vực văn hóa, truyền thông.

• Cha trả lời phỏng vấn, viết bài trong rất nhiều chuyên đề quan trọng của Đồng Hành: Chuyên đề về người Công giáo mê tín với bài Tin lời thầy bói là chối bỏ quyền năng Chúa; Chuyên đề Bảo tồn văn hóa vật thể Công giáo: Đừng khoanh tay nhìn cổ vật nhà thờ chảy máu; Hát nhiều nhưng chưa đúng phụng vụ…

The post ‘Ông cha đồ cổ’ Giuse Nguyễn Hữu Triết đã hóa thiên thu appeared first on Đồng Hành.

“Lạy Chúa, con đường nào Chúa đã đi qua, con đường nào Ngài ra pháp trường, mão gai nào hằn lên đau xót? Lạy Chúa, thánh giá nào Ngài vác trên vai, đau thương nào phủ kín tâm tư, đường tình đó Ngài dành cho con? Ôi, sao lại dành cho con, hay vì Ngài…?”.

Khi ấy, Linh mục – Nhạc sĩ Chu Văn Chi (tức Paul Văn Chi, Văn Chi, Văn Uyên, Thu Văn) đã đau đớn thốt lên như vậy trong lúc ngã trên luống cày. Rồi như “bừng tỉnh”, ngài lớn tiếng trong niềm tin phó thác cậy trông: “Xin cho con bước đi với Ngài. Xin cho con cùng chết với Ngài, để được sống với Ngài vinh quang!”.

Mỗi ngày gánh 120 đôi thùng nước tưới

Cha Văn Chi bắt đầu nhớ lại: “Mùa Phục sinh năm 1978, chúng tôi mỗi ngày gánh 120 đôi nước lao động để tưới cây thuốc lào và vườn rau. Vì mùa này nước rất cạn, mỗi lần kín nước là một lần phải cúi xuống với hai thùng nước và mũi phải chạm vào cây cầu gỗ như hôn cầu tới khoảng 120 lần vậy! Sau 15 năm học hành trong các chủng viện, khi lao động trên ruộng đồng nông trường, những luống rau và luống thuốc lào trơn trượt, áo quần thốc thếch, tôi té lên té xuống tưởng chừng có lúc kiệt sức…”.

Cha Văn Chi xúc động nói: “Hứng nhạc bừng lên, tôi đã sáng tác ca khúc này trong tin yêu và phó thác, hy sinh trọn vẹn ngay trên ruộng đồng. Sau đó, tôi đã ghi lại những nốt nhạc và ngay chiều tối tập cho ca đoàn Hương Trường Giang hát đầu tiên trong thánh lễ tại giáo xứ Thái Hòa (Cái Sắn, Kiên Giang). Con đường Chúa đã đi qua như một tâm tư để lên đường bước theo con đường Chúa đã đi qua”.

Đêm hôm đó, bản nhạc được viết trên luống cày đã hoàn thành phần ký âm, hòa âm và ca từ của ba phiên khúc với một điệp khúc.

Bài thánh ca ngay sau đó trở nên nổi tiếng vì giai điệu mượt mà, sâu lắng, tiết tấu nhả nhịp đầy tình tự, được dệt trên nền lời nguyện đầy tâm tình tự vấn, độc thoại với Thiên Chúa Cha cùng con chí thánh của Ngài. Ca sĩ thâu băng đầu tiên có lẽ là Lệ Hằng, sau đó là Như Mai.

Nhiều ca sĩ khác trong các CD cũng có nhạc phẩm này. Không lâu sau đó, Con đường Chúa đã đi qua đã được dịch sang phiên bản tiếng Anh với tựa đề The Way of love và được một nữ ca sĩ người Mỹ hát, ghi hình (bởi Muziboo Music Recording) rồi phát trên Youtube.

Cha giáo không cho học đàn vì sợ xuất tu

Cha Văn Chi bắt đầu sáng tác từ năm 16 tuổi, khi còn là cậu học trò lớp đệ tứ (lớp 9) niên khóa 1964 – 1965 qua ca khúc đầu tay Tình yêu Chúa bằng câu mở đầu: “Tình yêu Chúa vượt muôn biên giới, Chúa ơi!”, với hai bè đơn giản theo kiểu đối âm. Bài này được Linh mục – Nhạc sư Tiến Dũng tuyển vào Sách Bài mẫu.

“Tôi thấy vinh dự lắm, vì là đứa con đầu lòng mà! Tuy thế, tôi vẫn không được chọn học đàn, vì quý cha giáo sợ tôi xuất tu mất. Thế là tôi đành chấp nhận”, vị nhạc sĩ tài hoa chia sẻ.

Các sáng tác của Nhạc sĩ Paul Văn Chi có nhiều phong cách đặc thù khác nhau, kết hợp giữa ngũ cung Việt Nam và nét nhạc Âu – Mỹ, dựa trên nền tảng Thánh Kinh, đặc biệt là Thánh Vịnh được thai nghén trong tâm tình Việt Nam, như là những lời kinh trong cuộc sống thường ngày.

Tính đến thời điểm hiện tại, Linh mục – Nhạc sĩ Văn Chi đã sáng tác được khoảng 1.400 nhạc phẩm thánh ca và nhạc sinh hoạt. Tất cả gói ghém khoảng 83 tác phẩm các loại: Âm nhạc và các tác phẩm văn hóa Việt Nam, từ Việt Nam trước năm 1975 và sau đó tại Philippines, Australia, Hoa Kỳ… Phát hành tổng cộng 38 CD và DVD thánh ca.

Đây quả là một đóng góp đồ sộ cho nền thánh nhạc Việt Nam nói riêng, thánh nhạc nói chung. Trong đó bản đại hợp xướng Nữ vương Việt Nam được trình diễn tại nhiều quốc gia cùng với dàn nhạc giao hưởng thính phòng Hoa Kỳ, Sydney (Úc châu)…

XUÂN THÁI

>> Hát cộng đồng: Vì sao giáo dân không chịu mở miệng?

The post Giai thoại thánh ca: “Con đường Chúa đã đi qua” viết từ cú bật ngã trên luống cày appeared first on Đồng Hành.

Giáo hội thúc giục việc hát cộng đồng

Thật vậy, các hiến chế và huấn thị của Giáo hội liên quan đến thánh nhạc và phụng vụ đều đã thúc giục các giám mục và các vị mục tử phải “nhiệt tâm lo lắng để trong bất cứ lễ nghi nào có hát, tất cả cộng đoàn tín hữu đều có thể tham dự một cách linh động vào những phần dành riêng cho họ” (Hiến chế về Phụng vụ thánh, số 114, do Công đồng Vaticano II ban hành ngày 4-12-1963). “Thật không có gì tưng bừng và vui vẻ hơn trong một buổi cử hành phụng vụ mà toàn thể cộng đoàn biểu lộ đức tin và lòng đạo đức của mình ra bằng lời ca tiếng hát” (Huấn thị về Âm nhạc trong Phụng vụ, số 16, do Thánh bộ Nghi lễ ban hành ngày 5-3-1967).

Tình trạng tiêu cực ở giáo xứ của anh bạn tôi cũng có thể là tình trạng chung của nhiều cộng đoàn giáo dân hôm nay: Ù lì, thụ động, chỉ thích nghe chứ không thích hát, thích làm những khán giả lặng câm hơn làm những người dự phần tích cực vào các nghi thức phụng vụ.

Tại sao vậy? Có phải vì họ lười mở miệng, vì ngại hát giữa công chúng, hoặc vì không có sách hát, không thuộc bài hát, hoặc vì cung hát cao quá, không thích hợp, hoặc vì chẳng được ai mời gọi, khuyến khích, hoặc vì tất cả những lý do nêu trên?

Là những người đảm nhận vai trò phụ trách thánh nhạc trong các nghi lễ phụng vụ, sau vị linh mục quản xứ, anh chị em ca trưởng chúng ta ít nhiều phải chịu trách nhiệm về tình trạng tiêu cực nói trên.

Một số kinh nghiệm tổ chức hát cộng đồng

Vậy, xin cho phép tôi được chia sẻ với quí anh chị một vài gợi ý cho việc tổ chức hát cộng đồng qua từng bước chuẩn bị như sau:

1. Tham gia tích cực vào việc ca hát

Trước hết, nên giúp cho Cộng đoàn hiểu biết và ý thức hơn về tầm quan trọng và sự cần thiết phải tham gia tích cực vào việc ca hát trong thánh lễ và các nghi thức phụng vụ.

Phụng vụ không phải là công việc chỉ dành riêng cho một số ít người, nhưng là công việc chung của cả nhiệm thể Chúa Kitô, đồng thời mỗi thành phần trong nhiệm thể đều có phần vụ riêng mình.

Vì thế, khi cử hành phụng vụ, tất cả mọi thành phần đều được mời gọi đóng góp phần mình, cụ thể là việc tham gia ca hát. Việc tham gia ca hát này không những vừa là bổn phận vừa là quyền lợi của các tín hữu, mà còn là phương thế khắc phục tính thụ động vốn dễ gây nên lo ra và chia trí.

Chỉ cần vài ba phút trước khi ôn hát trong một hai thánh lễ Chúa nhật nào đó, chúng ta có đủ thời giờ để trích dẫn cho Cộng đoàn nghe một vài đoạn ngắn các văn kiện về phụng vụ và thánh nhạc liên quan đến việc hát cộng đồng, chẳng hạn như:

– Mẹ Giáo Hội tha thiết ước mong toàn thể các tín hữu được hướng dẫn tham dự các việc cử hành phụng vụ cách trọn vẹn ý thức và linh động. Việc tham dự ấy là do chính bản tính phụng vụ đòi hỏi. (Hiến chế về Phụng vụ thánh, số 14, do Công đồng Vaticanô II ban hành ngày 4-12-1963).

– Điều rất cần thiết là khi tham dự các nghi lễ thánh, các tín hữu không thể làm như họ là những người ngoài cuộc hoặc là những khán giả câm lặng, nhưng họ phải nhận thức một cách sâu sắc vẻ đẹp của phụng vụ, phải dự phần vào các nghi lễ thánh, đồng thời phải lần lượt góp tiếng với vị chủ tế và ca đoàn theo như luật định. (Thông điệp Đấng Trung gian của Thiên Chúa, số 192, do Đức Giáo hoàng Piô XII ban hành ngày 20-11-1947).

– Các bài hát tôn giáo phổ thông sẽ góp phần kỳ diệu làm cho các tín hữu tham dự Thánh lễ không phải như những khán giả câm lặng và thụ động, nhưng như một cử tọa biết hòa hợp tâm hồn và giọng hát với nghi lễ thánh, và hiệp nhất lòng sốt sắng của mình với các kinh nguyện của linh mục… (Thông điệp Kỷ luật về Thánh Nhạc, số 61, do Đức Giáo Hoàng Piô XII ban hành ngày 25-12-1955).

Nếu quí anh chị không quen hoặc còn ngại ngùng với công việc “giáo dục cộng đoàn” này, chúng ta có thể nhờ qua cha quản xứ; bởi vì “vô tri bất mộ”, không biết thì không thích, cho nên chỉ khi nào cộng đoàn hiểu rõ được giá trị cao quí và bổn phận thiêng liêng của việc tích cực dự phần vào các nghi lễ Phụng vụ thì chúng ta mới có hy vọng họ hăng hái góp chung lời ca tiếng hát!

2. Ca đoàn không có nhiệm vụ hát thay cho cộng đoàn

Vào một dịp khác, nên giải thích cho cộng đoàn hiểu rằng ca đoàn không phải là một đơn vị biệt lập có nhiệm vụ hát thay cho cộng đoàn. Nhưng ca đoàn cũng thuộc về cộng đoàn, là thành phần nồng cốt của cộng đoàn, và với khả năng ưu tú, họ có nhiệm vụ làm cho các nghi lễ thêm rực rỡ vui tươi, đồng thời giúp cho cộng đoàn tham gia tích cực vào việc ca hát.

Vì thế, cộng đoàn cần phải biết góp chung lời ca tiếng hát với ca đoàn trong những phần dành cho mình như bộ lễ, các câu thưa, Thánh Vịnh đáp ca, Tung hô Tin mừng, Mầu nhiệm Đức tin, Vinh tụng ca, Kinh Lạy Cha, hoặc phần điệp khúc của ca nhập lễ, ca tạ lễ, trong khả năng và với tất cả sự nhiệt tình của mỗi người.

Rồi chúng ta cũng nên thường xuyên và kiên trì mời gọi, khuyến khích, cổ vũ mọi người tham gia ca hát, vì nhiều khi giáo dân còn rụt rè, ngại ngùng, nhất là khi họ không nghe những người bên cạnh hoặc chung quanh họ cùng hát. Cũng đừng quên nhắc nhở thêm rằng tiếng hát của cộng đoàn luôn luôn cần thiết trong tất cả mọi nghi thức phụng vụ; bởi vì trong các dịp lễ đặc biệt long trọng, giáo dân thường có ý nghĩ sai lầm là họ chỉ nên lắng nghe chứ không nên hát theo ca đoàn!?

3. Chọn những bài hát đơn giản

Tuy nhiên, để tạo được sự hứng khởi cho cộng đoàn trong việc tham gia ca hát, chúng ta chỉ nên chọn những bài hát đơn giản, mang tính chất cộng đồng, không nhất thiết lúc nào cũng phải thật sinh động, vui tươi, nhưng chắc chắn phải luôn có tâm tình phù hợp với ngày lễ hoặc với mùa phụng vụ.

Một trong những lợi điểm của việc chọn lựa này là chúng ta sẽ không tốn nhiều thời gian để tập hát hoặc ôn lại cho cộng đoàn. Ngoài ra, phải liệu sao cho những bài hát này luôn vừa với tầm cữ giọng hát và khả năng ca hát của cộng đoàn, cũng như phải chuẩn bị đầy đủ sách hát hoặc sử dụng màn hình để trình chiếu các bài hát.

4. Dành thời gian ôn hát trước thánh lễ

Hiện nay, phần đông các nhà thờ đều đã có sách hát hoặc ít ra đã có màn hình trình chiếu các bài hát. Nhưng nếu không được tập hát hoặc ôn lại trước thì cộng đoàn của chúng ta vẫn dễ dàng trở thành những khán thính giả thụ động. Làm sao họ dám mạnh dạn cất tiếng hát khi họ không biết, không thuộc bài hát? Vì thế, sau khi đã chuẩn bị thật kỹ lưỡng, chúng ta nên dành ra năm, bảy phút trước thánh lễ để tập hát hoặc ôn hát cho cộng đoàn.

Nếu ở giáo xứ chưa có thói quen này, anh chị em chúng ta nên bàn thảo với linh mục quản xứ để xin phân bổ thời gian; và cho dù có phải cắt bớt một vài câu kinh để dành thời gian cho việc tập hát cộng đoàn, thiết tưởng đó cũng là điều hoàn toàn cần thiết và hữu ích! Đồng thời khi hát, chúng ta nên sử dụng một vị trí thích hợp nào đó để có thể cùng lúc điều khiển cả ca đoàn và cộng đoàn.

* * *

“Tiếng hát của Cộng đoàn là ưu việt và không thể bỏ được” (Tài liệu Universa Laus, số 3.6, bản dịch Việt ngữ của LM Đỗ Xuân Quế). Lời xác quyết này, một lần nữa, cho chúng ta thấy tầm quan trọng và sự cần thiết của việc hát cộng đồng. Ước mong anh chị em ca trưởng luôn quan tâm mời gọi, hướng dẫn, khuyến khích và cổ vũ tất cả cộng đoàn dân Chúa tham gia vào phụng vụ một cách linh động và tích cực hơn nữa, bằng chính lời ca tiếng hát của mỗi người.

ĐỖ VY HẠ

>> Bờ đá xanh tạ tội: Bài hát gây “cớ vấp phạm” cho nhiều người

The post Hát cộng đồng: Vì sao giáo dân không chịu mở miệng? appeared first on Đồng Hành.

Mỗi khi nhắc đến Nhạc sĩ Đỗ Vy Hạ, người ta nhắc đến Bờ đá xanh tạ tội. Để minh chứng cho điều này, tôi vào Google tìm chữ Bờ đá xanh tạ tội, và tôi đã đếm được 45 website có nói đến hoặc lưu trữ bài hát này. Nhiều website đã có những bài hướng dẫn cách cầu nguyện khi tĩnh tâm và đề nghị dùng bài hát này cho phần thống hối hòa giải.

“Có một website của đạo Tin Lành xếp bài hát này sau phần bài giảng của vị mục sư”, một sư huynh đồng môn của nhạc sĩ Đỗ Vy Hạ, đã kể lại một kỷ niệm về vị nhạc sĩ Công giáo tài ba này như vậy.

Cả Phật tử cũng thuộc

Nhạc sĩ Đỗ Vy Hạ, tên thật Đỗ Văn Hiệp, người con của miền cát trắng Nha Trang. Một mẩu chuyện có thật, từng làm anh xúc động. Đó là vào một lần nọ, một anh bạn của anh ở Houston cho biết, cô thư ký của anh ấy vốn là một Phật tử cũng thuộc bài hát. Trong những giây phút hát cho lòng mình, cô cũng đã ngâm nga những lời “như viên đá xanh ngủ yên giấc mộng lành”.

Anh tỏ ý không tin, anh bạn đã yêu cầu cô ấy hát qua điện thoại. Lạ thật! Cô ấy hát câu: “Vâng, vâng Chúa ơi, dương trần đầy chơi vơi” nghe chẳng ngập ngừng tí nào cả! Vậy mà, số phận của bài hát thật nghiệt ngã. Câu hát “Như viên đá xanh ngủ yên giấc mộng lành” đã bị bình phẩm là kiểu nói trần tục. Theo tác giả, điều khôi hài cho riêng mình là đã cảm xúc hình ảnh này ở một nơi chẳng trần tục chút nào!

“Trong số không ít những ca sĩ đã sử dụng bài hát này,
chỉ duy nhất
có LM Nguyễn Sang gần đây đã email xin phép tác giả mà thôi!”.

Cũng như nhiều sáng tác khác của anh, Bờ đá xanh tạ tội được viết thiên về gam thứ, mỗi khi cất lên nghe nó trầm buồn làm sao ấy!

Đỗ Vy Hạ tự sự: “Nó phù hợp với cá tính riêng của tôi và đồng thời đó cũng là kết quả của những trải nghiệm, những suy tư về thân phận của con người”.

Thuở còn ở Việt Nam, phục vụ tại giáo xứ Thanh Hải (Giáo phận Nha Trang), linh mục chính xứ của anh đã tặng cho anh danh hiệu “Nhạc sĩ của Mùa Chay”. Chính tác giả của Bờ đá xanh tạ tội cũng phải công nhận những tâm tình và cảm xúc về Mùa Chay trong năm phụng vụ dễ gây cho mình nhiều xúc động. Đặc biệt, người con xứ trầm hương được sinh ra và lớn lên trong xứ đạo có truyền thống tổ chức những lễ nghi về Mùa Chay và Phục Sinh rất long trọng.

Nổi tiếng từ bài thánh ca này, vang danh cũng bởi giai điệu trầm lắng, ca từ thổn thức của Bờ đá xanh tạ tội thế nhưng bài hát ấy cũng gây cho tác giả quá nhiều trăn trở. Anh đã từng công khai đòi “khai tử” đứa con tinh thần của mình bởi không muốn nó trở thành “tảng đá” làm “cớ vấp phạm” cho nhiều người…

“Viên đá xanh” là viên đá nào?
Như viên đá xanh ngủ yên giấc mộng lành
Con say tiếng ca quên tình người bao la.
Trong nỗi ước mơ bờ môi khẽ tạ tội
Vâng, vâng Chúa ơi! Dương trần này chơi vơi…

Từng ca từ trong lời nhạc của bài hát đều tràn đầy một tâm tình tha thiết, nguyện cầu, không bóng bẩy, đẩy đưa câu chữ nhưng kỳ thực rất chân tình, dịu ngọt pha chút trầm lặng, suy tư…

Lúc ấy, phần đông các thầy đại chủng sinh trở về nhà bố mẹ “tu tại gia”, và Đỗ Vy Hạ nằm trong số ấy.

“Nhà bố mẹ tôi nằm bên kia đường, đối diện với mặt tiền nhà thờ Giáo xứ Thanh Hải, Nha Trang. Hình ảnh “trơ như đá” của những viên cuội xanh được dát đầy mặt tiền nhà thờ hằng ngày đập vào mắt tôi, để rồi một thoáng nào đó gợi lên cho tôi tâm tình của một tội nhân, một thân phận người qua lời Thánh vịnh 50 tôi vẫn đọc trong các giờ kinh phụng vụ: “Ngày mới sinh, tôi mắc tội rồi. Trong lòng mẹ, tôi đã là bất chính”, Nhạc sĩ Đỗ Vy Hạ xâu chuỗi lại ký ức về nguồn cơn sự thai nghén nên đứa con “trơ như đá”, tức Bờ đá xanh tạ tội ấy.

Chẳng mấy chốc, bài thánh ca nổi tiếng khắp trong và ngoài nước. Khi chia sẻ với chúng tôi, Đỗ Vy Hạ cho biết không thể nhớ nổi nó được bao nhiêu ca sĩ hát và thu âm, anh chỉ nhớ mỗi điều: “Trong số không ít những ca sĩ đã sử dụng bài hát này, chỉ duy nhất có LM Nguyễn Sang gần đây đã email xin phép tác giả mà thôi!”.

Anh không viết nhiều dòng nhạc vào đời, chỉ dăm bảy bài gì đó cho đến nay thôi. Bờ đá xanh tạ tội thuộc dòng nhạc vào đời này. Vậy mà nó từng được nhiều ca đoàn hát trong phụng vụ. Và đó chính là “cớ vấp phạm” mà anh đã từng nói.

Chậm rãi sau một ngụm nước mát, trầm lòng trong đôi phút suy tư, những hoài niệm một thời chất chứa bắt đầu hiện về. Đỗ Vy Hạ say sưa: “Bờ đá xanh tạ tội là một trong những sáng tác đầu tay của tôi được in trong tập nhạc vào đời Ca Khúc Trường Sinh 1 của nhóm Ca Lời Hằng Sống. Tôi thừa nhận rằng đúng như thể loại vào đời của nó, Bờ đá xanh tạ tội không bao giờ thích hợp với phụng vụ và chưa bao giờ được phép sử dụng trong phụng vụ!”.

Về sau, lấy cảm hứng từ dụ ngôn Người cha nhân từ (Lc. 15, 11-32), tôi giữ nguyên nhạc, viết lại lời ca cho 3 phiên khúc, đổi tựa đề thành Lời kinh tạ tội rồi gởi đi xin phép “Imprimatur”.

Bài ca Lời kinh tạ tội, không còn lời ca “Như viên đá xanh ngủ yên giấc mộng lành…”, nhận được phép sử dụng trong phụng vụ của Đức Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Hoà và được in trong Tuyển tập Ca khúc lên đền cũng của nhóm Ca Lời Hằng Sống và trong tập nhạc Phụng vụ Thường Niên năm A của Giáo phận Nha Trang.

XUÂN THÁI

>> Bài thánh ca gây nhiều tranh cãi về thần học

The post Bờ đá xanh tạ tội: Bài hát gây “cớ vấp phạm” cho nhiều người appeared first on Đồng Hành.

Đưa bản sắc ngôn ngữ Việt vào ca khúc Tây phương

Tuy tuổi đã khá cao nhưng Nhạc sĩ Nguyễn Khắc Xuyên không mất vẻ tinh anh và nói chuyện về thánh nhạc như một chàng nhạc sĩ trẻ. Nhân dịp đó tôi được nghe những giai thoại ngắn về việc ông sáng tác các bài thánh ca đã sống rất lâu trong lòng mỗi người Công giáo Việt Nam như: Cao cung lên (nhạc: Hoài Đức, lời Nguyễn Khắc Xuyên), Bê Lem ơi, Này dân Sion, Sống gần Mẹ, Lạy Mẹ xin yên ủi và đặc biệt là Trên đường về quê.

Chẳng ai dạy Nguyễn Khắc Xuyên về sáng tác nhưng âm nhạc của những bài thánh ca đã len lỏi vào huyết quản, trái tim ông từ những ngày còn là cậu bé 10 tuổi, học nội trú ở trường Thử (Hà Nội).

Tại đó, ông được học cách đọc các cung sách (sách dẫn đường giữ đạo, sách tập đi đàng nhân đức và truyện các thánh). Những cung giọng khác nhau khi đọc ba loại sách này đã giúp ông rất nhiều trong việc đưa bản sắc ngôn ngữ Việt Nam vào thể loại ca khúc Tây phương.

Những người không học nhạc mà sáng tác như ông dễ mang mặc cảm tự ti, không muốn hoặc không dám phổ biến sáng tác của mình đến người xung quanh. Nguyễn Khắc Xuyên không như thế. Ông giới thiệu chúng đến những người mà ông cho rằng nắm vững chuyên môn hơn mình và cũng đón nhận những chỉ bảo với lòng quảng đại của các đàn anh.

Tháng 2-1945, ông gửi ba bài thánh ca Lạy Mẹ xin yên ủi, Tôi chỉ muốn yêu và Tiếng chuông chiều đến cho Nhạc sĩ Hùng Lân.

Ngắm tranh bật ra ca khúc

Kể từ Giáng sinh năm đó, ông được nhóm của Hùng Lân mời cộng tác. Trong khoảng thời gian 1946- 1948, Nguyễn Khắc Xuyên tham gia sáng tác thánh ca trong nhóm này. Đây là lúc ra đời bài thánh ca bất hủ Trên đường về quê.

Mùa thu năm 1946, khi ngắm bức tranh của họa sĩ nổi tiếng Lê Văn Đệ (1906-1966) in trên một cuốn lịch treo tường mô tả Đức Mẹ Việt Nam mặc áo hồng điểm vàng, tóc đen để xõa, hai tay ôm Chúa Hài đồng, Nguyễn Khắc Xuyên đã xúc động và bật lên cả từ lẫn nhạc cùng lúc:

Trên con đường về quê mà vắng bóng Mẹ,
Con biết cậy vào ai, biết nương nhờ ai?

Sau này, mặc dù bài thánh ca trên đã quá phổ biến, có người vẫn phê bình vì tác giả coi Đức Mẹ là nền tảng ơn Cứu độ chứ không phải Chúa. Tính đơn sơ của một nghệ sĩ chân chính nơi Nguyễn Khắc Xuyên đã cho ông lòng can đảm từ bỏ lối diễn tả dễ gây ngộ nhận đó mà chấp nhận đề nghị của Linh mục- N hạc sư Tiến Dũng để chúng ta có được ca từ mới:

Trên con đường về quê mà có bóng Mẹ,
Con tiến vững thêm lòng tin, tiến lên bằng yên.
Trên con đường về quê cùng bước với Mẹ,
Con tiến lên bằng yên, vững thêm lòng tin.

Nguyễn Khắc Xuyên đã rất vui khi được sửa đổi ca từ của mình để từ việc gây hiểu lầm “cần Mẹ hơn Chúa” trở thành “có Mẹ đồng hành”. Tiếc rằng cho tới nay nhiều nguồn tài liệu thánh ca trên các trang mạng vẫn còn giữ “mà vắng bóng Mẹ” để rồi nhiều ca sĩ, trong đó có cả một vài linh mục vẫn hát và ra CD “mà vắng bóng Mẹ” thay vì “đồng hành với Mẹ”.

Đức Giám mục Vinh Sơn NGUYỄN VĂN BẢN, nguyên Chủ tịch Uỷ ban Thánh nhạc, Hội đồng Giám mục Việt Nam:
ĐIỂM NƯƠNG TỰA CHÍNH CỦA CHÚNG TA LÀ CHÚA
Trên đường về quê của nhạc sĩ Nguyễn Khắc Xuyên là bài hát rất hay, nổi tiếng cả trong và ngoài Giáo hội. Nhưng xét về mặt thần học và đối thoại tôn giáo thì nó có một số điểm cần xem lại. Trên con đường về quê mà chỉ có Mẹ, tâm tình này hơi chủ quan. Điểm nương tựa chính của chúng ta là Chúa, Mẹ là một phương thế mà Chúa dùng để giúp chúng ta. Nếu giữ nguyên lời này thì có nhiều điểm cần phải giải thích.

TS NGUYỄN BÁCH

>> Đức Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản: Cộng đoàn là nơi thanh lọc thánh ca

The post Bài thánh ca gây nhiều tranh cãi về thần học appeared first on Đồng Hành.

“Một lần cũng lâu rồi, tôi đi cùng với mấy sơ từ Sài Gòn đến thăm Đan viện Châu Sơn, Lâm Đồng. Được trở lại thăm chốn cũ, biết bao cảm xúc tràn về. Từ phòng khách đan viện nhìn ra phía núi khi xưa vẫn hằng ngày đi chăn bò, tôi chợt ngẫu hứng hát: Con cứ ngỡ rằng núi Thái Sơn không bao giờ ngã xuống… Tôi hát mà chẳng hiểu mình vừa hát cái gì, rồi vội ghi vào mảnh giấy theo thói quen. Trước đó, thân phụ của tôi vừa qua đời…”.

Nữ tu Maria Vô nhiễm Nguyễn Thị Hương Lan, tức Nhạc sĩ Trầm Hương, Dòng Con Đức Mẹ Mân Côi Chí Hòa (FMSR), đã chia sẻ cảm xúc về giây phút xuất thần sáng tác bài thánh ca Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời. Bài hát làm rung động biết bao con tim yêu âm nhạc thánh, nhất là những tâm hồn đang tan vỡ vì mất đi đấng sinh thành.

Đậm chất thánh, ngoài phụng vụ

Con cứ ngỡ rằng núi Thái Sơn không bao giờ ngã xuống.
Con cứ ngỡ rằng bàn tay Cha mãi mãi bên con.
Nhưng hôm nay bóng dáng Cha đã khuất xa rồi, núi Thái Sơn ngả bóng cuối trời
Con ở lại với nỗi đơn côi gọi thầm tên Cha. Cha ơi! Cha hỡi…

Ca từ không cầu kỳ, bóng bẩy nhưng là những tâm sự đầy tràn yêu thương, chất chứa tấm lòng của người con tưởng nhớ về đấng sinh thành, dưỡng dục mình đã khuất sau buổi hoàng hôn của cuộc đời.

Không đẹp sao được khi đó là lời tâm tình đầy thánh thiện của người con thảo dành cho cha, cho mẹ. Thế nhưng Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời không phải là bài thánh ca phụng vụ, nghĩa là không hát trong thánh lễ Misa. Đây là bản nhạc thánh ngoại phụng vụ, được hát “Ad libitum” (tùy chọn kết lễ an táng-cầu hồn, hát cộng đoàn ngoài thánh lễ, sinh hoạt cầu nguyện gia đình…), được tác viết ở cung La thứ để “Nhìn dòng nhạc cho nó đẹp và để bớt những dòng kẻ phụ” – lời Nhạc sĩ Trầm Hương.

Lời tự sự thổn thức con tim

Bản nhạc được viết một mạch, không phiên khúc, điệp khúc nhưng đầy triết lý, tự sự, đánh động vào tâm can những ai đang khuất cha, nhớ mẹ.

Nam ca sĩ có chất giọng trầm ấm, truyền cảm Gia Ân là người thu âm đầu tiên bản Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời cùng với nữ ca sĩ Mai Ly. Sau đó, nhiều ca sĩ Công giáo khác cũng tìm đến nhạc sĩ Sr. Trầm Hương để chia sẻ sự đồng cảm với tác giả.

Phần lớn các bài thánh ca của nhạc sĩ Trầm Hương được viết trong lúc thảnh thơi khi đi chăn bò trên triền núi.

Đó là ca sĩ Phi Nguyễn, ca sĩ Phan Đinh Tùng (hát trong album của tác giả phát hành), LM Nguyễn Sang. Chính sự rung động tình cảm mãnh liệt của bài thánh ca về đạo hiếu ngoại phụng vụ ấy, lần đầu tiên nó được cất lên bởi một tu sĩ Phật giáo – Đại đức Thích Thiện Mỹ, trụ trì chùa Viên Giác, Đồng Nai. Rồi sau đó đại đức đã cho thu âm vào album của mình, mà theo một Phật tử của ngài, “mỗi lần nghe thầy hát xong, lần nào con cũng khóc…”.

Nhận xét về bài thánh ca làm lay động lòng người này, nhạc sĩ Trầm Hương đã khiêm hạ: “Thỉnh thoảng sơ cũng có vào YouTube để nhìn “những đứa con tinh thần” của mình, xem chúng được đón nhận như thế nào. Và thật nó quá lòng sơ mong ước. Sơ không mong được biết đến tên tuổi, cũng không mong nhận tác quyền. Bởi vì Chúa đã cho sơ tất cả một cách nhưng không”.

Bắt đầu viết nhạc từ năm 1972, lúc đó nữ tu Hương Lan 23 tuổi và chưa qua trường lớp hòa âm, sáng tác nào. Từ năm 1975, cùng với các chị em, sơ Lan được chuyển đến Đan viện Châu Sơn, Đơn Dương (Lâm Đồng).

Phần lớn các bài thánh ca của sơ Trầm Hương được viết trong lúc thảnh thơi khi đi chăn bò trên triền núi. Châu Sơn với núi cao, cỏ xanh, trời rộng khiến tâm hồn bình an hạnh phúc, chừng như đã thấy được cõi vô biên… Rồi một buổi chiều tà thanh thản trên sân thượng tu viện, thấy xa xa có cái gì đó như những sợi khói nhẹ vương, tựa làn hương trầm lảng bay lên cõi trời cao, chợt thầm nghĩ: “Mình sẽ là Trầm Hương”. Tác giả Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời đã tâm sự về bút danh Trầm Hương của mình như vậy.

XUÂN THÁI

>> Giai thoại thánh ca: Xin Vâng – bài hát bị các sơ chê

The post Sơ Trầm Hương và phút xuất thần viết bài thánh ca “Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời” appeared first on Đồng Hành.