Đêm mất ngủ gặp vị tu sĩ online

Hôm rồi vào đêm chung kết hoa hậu quá nửa khuya về sáng, giật mình thức giấc rồi chớ hề ngủ lại được. Tôi bèn cầm lấy chiếc smartphone, vào mạng Bigo Live để xem giới trẻ tâm tình qua hình thức video trực tiếp (live stream).

Đang lướt qua “nhà” của những bạn trẻ thức quá khuya trong cơn ghiền chat, tôi giật mình thắng ngay cái két lại trước nhà một vị áo vàng. Ngạc nhiên chưa, một vị tu sĩ đang khai thác ưu thế và sức hấp dẫn của mạng xã hội có hình cục cựa, có tiếng nỉ non này để mà thuyết giảng.

Vị tu sĩ đó say sưa giảng giáo lý, trong khi có những người đang xem phản hồi qua những comment bằng chữ hay những biểu tượng biểu cảm.

Vị tu sĩ này lại làm chuyện “thắp lên ngọn lửa” là tham gia để giảng đạo lý. Và vị tu sĩ này không hề đơn độc. Trên các mạng truyền thông xã hội như Facebook, YouTube, Twitter,… lâu nay vẫn có nhiều vị tu sĩ xuất hiện để hành đạo bên cạnh những tín hữu của mình.

Có những vị linh mục hằng tuần vẫn siêng năng đưa lên trang Facebook của mình những thông tin cập nhật về xứ đạo, giáo phận và cả Giáo hội. Tất nhiên là không thể thiếu những bài đọc, bài giảng lễ.

Mỗi khi có một sự kiện gì đó có liên quan tới Công giáo ở địa phương hay trên thế giới, người ta có thể vào các mạng xã hội để tìm những chia sẻ, những thông tin. Người này chia sẻ cho kẻ khác, cứ vậy thông tin lan tỏa khắp cả thế gian, không phân biệt ngôn ngữ và quốc gia.

Giáo hội luôn đi đầu trong ứng dụng công nghệ

Công giáo vốn là một tôn giáo tiên tiến (chẳng trách mà ngày xưa ở xứ Việt, nó bị gọi là đạo Tây và có biết bao người theo đạo đã bị triều đình bách hại). Vì thế, chẳng có gì phải ngạc nhiên khi từ rất lâu rồi, Giáo hội Công giáo luôn ý thức được sức mạnh của truyền thông đại chúng trong hoạt động tôn giáo của mình.

Nhật báo Mỹ New York Times (3-12-2012) viết như vầy: “Giáo hội Công giáo có lẽ là một trong những cơ cấu thay đổi chậm chạp nhất trên thế giới nhưng khi vào thời thông tin liên lạc với niềm tin của mình, Giáo hội lại tiếp nhận sớm”. Ý muốn nói là tuy bảo thủ siêu cấp độ nhưng cũng cách tân thiên hạ vô đối.

Này nhé. Năm 1896, Đức Giáo hoàng Leo XIII đã trở thành vị giáo hoàng đầu tiên xuất hiện trên phim. Năm 1931, Đài Phát thanh Vatican Radio được thành lập và Đức Giáo hoàng Pius XI là vị giáo hoàng đầu tiên lên sóng phát thanh. Tới năm 1949, Đức Giáo hoàng Pius XII là giáo hoàng đầu tiên xuất hiện trên truyền hình.

Nên nhớ là chỉ sau Chiến tranh thế giới thứ II (1945), những chiếc tivi đen trắng mới bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trong các ngôi nhà ở Mỹ và Anh. Và mãi đến những năm 1950, truyền hình mới trở thành một phương tiện truyền thông hàng đầu tạo được ảnh hưởng tới ý kiến công chúng.

Mạng Facebook ra đời năm 2004 và tới năm 2009, Vatican lập website Pope 2 You, đưa ra một ứng dụng gọi là “Đức giáo hoàng gặp gỡ bạn trên Facebook” và một ứng dụng khác cho phép người đọc tải các bài nói chuyện và các thông điệp của đức giáo hoàng về smartphone của họ. Năm 2011, Vatican mở một website tin tức riêng là News.va. Vậy là Giáo hội online toàn tập và multimedia.

Còn nhớ hồi năm 2011, Đức Giáo hoàng Benedicto XVI đã viết rằng: Các mạng xã hội và truyền thông mới đưa ra “một cơ hội vĩ đại” nhưng ngài cũng cảnh báo rằng chúng mang tới nguy cơ “vong thân” (tự đánh mất mình – alienation) và tự buông thả đam mê lạc thú (self-indulgence)”. Hồn ai nấy giữ à nghen.

Các buổi lễ thụ phong, truyền chức từ khấn dòng, thụ phong phó tế, linh mục, cho tới tấn phong giám mục, hồng y và cả giáo hoàng, tất tần tật đều được quay phim và đưa lên mạng YouTube cho cả thế giới cùng xem mọi lúc, mọi nơi.

Nếu không có YouTube, làm sao tôi ngồi ở một góc Chợ Lớn có thể xem được những sự kiện lớn của Giáo hội Công giáo đang diễn ra tận Rome của nước Ý. Thậm chí có những sự kiện được phát sóng trực tiếp và có phiên dịch tiếng Việt hẳn hoi. Tôi đã được dự từ xa như vậy lễ đăng quang của Đức Giáo hoàng Phanxicô, lễ phong thánh, lễ tấn phong các hồng y,… Cảm giác thiệt là phiêu linh, cứ như đang chạm tay tới ngạch cửa Thiên đàng!

Đặc biệt, trong cao điểm mùa dịch Covid 19, khắp nơi trên toàn cầu được theo dõi thánh lễ online của Đức Giáo hoàng Phanxicô từ Vatican. Người trong nước thì tha hồ lựa chọn những thánh lễ online do các giám mục, linh mục mình yêu quý để hiệp thông từ xa.

Có lẽ chưa bao giờ thánh ca lại được quảng bá sâu rộng và không biên giới như ngày nay, với mạng YouTube. Có một ca đoàn ở nhà thờ Sapa tận Lào Cai đã tổ chức ghi hình những bản thánh ca do họ trình diễn rồi phát lên YouTube.

Tôi không thể ngờ được các bạn ở nơi địa đầu đất nước lại có thể thực hiện được những video clip thánh ca chuyên nghiệp đến như vậy. Một buổi chiều, tôi vào mạng tìm kiếm với từ khóa “thánh ca Công giáo” và có được khoảng 143.000 kết quả. Mặc sức mà nghe hết ngày dài tới đêm thâu nhé.

Tương tác với giáo dân

Truyền giáo và sống đạo qua các mạng truyền thông xã hội ư? Sao lại còn hỏi kia chứ, nhào vô trong vòng một nốt nhạc đi mà. Liệu Giáo hội được lợi hay bị hại nếu như vị cha xứ và hội đồng mục vụ giáo dân có tài khoản trên Facebook, Twitter,… để thường xuyên tương tác với các giáo dân.

Hai bên sẽ hiểu nhau hơn và biết được bổn phận của mình hơn. Vào mỗi thứ Bảy, cha và mấy ông trùm đưa lên mạng xã hội những thông tin mà giáo dân cần lưu ý cho ngày Chúa nhật hôm sau. Thánh lễ sẽ đạt hiệu quả cao hơn nếu như giáo dân trước đó đã được đọc qua những bài đọc, Lời Chúa,… và được lưu ý, nhắc nhở phải làm những gì.

Các sinh hoạt và cuộc sống của giáo xứ được chia sẻ (dĩ nhiên những gì có thể chia sẻ công khai) trên các mạng xã hội cũng giúp cộng đồng gắn kết với nhau hơn. Kìa, nhà cụ X đang cần giúp đỡ, cả giáo khu cùng xúm lại nghen. Trưa nay, nhà ông trùm họ có đám giỗ kìa, xách lốc bia lại thôi. Cứ thế mà sống đạo sao vui và sinh động đến thế.

PHẠM HỒNG PHƯỚC

>> Đi lễ thời kỹ thuật số

The post Tông đồ thời Facebook appeared first on Đồng Hành.

Đi lễ ở đất nước Phật giáo Thái Lan

Thái Lan là một đất nước Phật giáo với 94,6% số dân là Phật tử. Thiên Chúa giáo nói chung chỉ chiếm 0,7% số dân. Riêng Công giáo chiếm 0,4% số dân. Vì thế, có rất ít nhà thờ Công giáo. Cả nước được chia thành hai tổng giáo phận: Bangkok tại thủ đô và Thare & Nonseng tại tỉnh Sakon Nakhon.

Những lần sang thủ đô Bangkok, dù đang trú ngụ tại đâu, vào ngày Chúa nhật tôi thường đi lễ tại nhà thờ Holy Redeemer Church trên đường Witthayu, thuộc quận Pathum Wan. Đây là một nhà thờ quốc tế do các linh mục thuộc Dòng Chúa Cứu thế phụ trách, có người bản xứ và người nước ngoài.

Ngày Chúa nhật ở đây có tám lễ, từ 6 giờ 30 sáng tới 7 giờ tối, chia ra bốn lễ tiếng Thái và bốn lễ tiếng Anh. Từ 8 giờ 30 sáng tới 11 giờ trưa tập trung liền ba lễ tiếng Anh (lễ còn lại lúc 5 giờ 30 chiều), chắc cho phù hợp với giờ giấc của du khách.

Ở Philippines, bên ngoài nhà thờ có chỗ bán hoa và nhà hàng kiêm quán cà phê Tamayo’s. Người đi lễ có thể rủ bạn bè, người thân ăn sáng trong khuôn viên nhà thờ.

Có lần do trễ giờ, tôi phải đi lễ tiếng Thái, đúng là chỉ còn biết theo trình tự của chủ tế mà tự dự lễ theo thói quen của mình. Vào các lễ tiếng Anh, bên cạnh du khách nước ngoài thì có những người Thái đa phần thuộc tầng lớp trên, có học thức cao.

Nhà thờ khá lớn, có hàng rào bao quanh. Sân nhà thờ rộng để có chỗ cho giáo dân đậu xe hơi. Sau mỗi thánh lễ Chúa nhật, khoảng sân cuối nhà thờ nhộn nhịp, thật vui vì người đi lễ nán lại trò chuyện, các linh mục và tu sĩ cũng có mặt để trò chuyện với người đi lễ và chụp ảnh lưu niệm với ai có nhu cầu – thường là du khách. Đặc biệt là có phục vụ bánh nước, trái cây miễn phí, dường như ai có món gì thì đem tới mời nhau.

Đi lễ ở Philippines

Mặc dù danh chính ngôn thuận là một đất nước thế tục, đảo quốc Philippines có tới 82,9% số dân là giáo dân Công giáo. Chịu ảnh hưởng nặng nề bởi nền văn hóa Tây Ban Nha qua một thời gian dài bị Tây Ban Nha đô hộ (từ những thập niên đầu thế kỷ XVI tới cuối thế kỷ XIX) và với đặc thù một đảo quốc ở phía tây Thái Bình Dương có khoảng 7.500 đảo lớn nhỏ, người Philippines và văn hóa Philippines dường như mang dấu ấn của cả văn hóa Tây Ban Nha lẫn lối sống hải đảo.

Họ sống sôi nổi, đầy màu sắc và phóng khoáng. Và các giáo dân Công giáo Philippines cũng sống đạo và hành đạo như vậy. Nói chung là màu mè và vui thiệt là vui.

Hôm đến nhà thờ Quiapo Basilika No Nazareno ở Plaza Miranda (Metro Manila), tôi đã chú ý tới những người bán hàng rong bày bán ở cổng nhà thờ những xâu hoa thơm giống như thường thấy ở những ngôi chùa bên Thái Lan. Giáo dân mua những xâu hoa trắng muốt này để dâng kính. Hôm đó có lễ rước kiệu và tượng vị thánh được mặc áo thật và còn được dán thêm những mẩu giấy màu.

Còn ở nhà thờ Chánh tòa Manila Cathedral, sau khi dâng lễ xong, linh mục chủ tế để nguyên áo lễ đứng tại cung thánh cho ai thích thì đến chụp ảnh chung làm kỷ niệm. Cái nghi thức rảy nước thánh mới vui và ngộ làm sao. Lễ xong, những người nào muốn nhận nước thánh thì đứng chung quanh cung thánh như khi đi rước lễ. Mấy cậu giúp lễ rinh từ trong ra một chiếc xô khá lớn, một cây dùi gỗ thật lớn và dài như chiếc mái chèo thuyền. Xô đó đựng nước thánh.

Vị chủ tế cầm lấy chiếc dùi khổng lồ nhúng vào xô nước rồi cầm hai tay quơ một cái theo vòng ra phía trước. Nước thánh bắn tung tóe lên những người đi lễ đang đứng chung quanh. Thậm chí có những người đứng gần bị ướt quần áo như thể mắc mưa.

Bên ngoài nhà thờ có chỗ bán hoa và nhà hàng kiêm quán cà phê Tamayo’s. Tại đây có bán trà, cà phê, nước ngọt, bánh sandwich, nhiều món cơm… Vậy là sau khi dự lễ Chúa nhật, người đi lễ có thể rủ bạn bè, người thân ăn sáng trong khuôn viên nhà thờ.

Mỹ: Xong lễ, cha và giáo dân kéo nhau đi nhà hàng

Lần ở San Francisco (bang California), tôi đi lễ ở nhà thờ St. Patrick’s gần khách sạn. Ngôi nhà thờ cổ trên đường Mission này có từ năm 1851. Ở Mỹ do có vô số đạo Thiên Chúa nên trong tên gọi hay trên các bảng tên đều phải ghi rõ là nhà thờ của đạo nào. Như nhà thờ này ghi là Catholic Church (nhà thờ Công giáo). Không chú ý dễ bị lầm vì nhiều nhà thờ của những đạo Thiên Chúa cứ na ná nhau.

Hôm đó vị chủ tế đang làm lễ trên bàn thờ thì cửa nhà thờ mở ra. mấy người đàn ông vô gia cư (homeless) vào ngồi ở những hàng ghế cuối. Có lẽ mấy người này không có đạo. Họ ngồi đó mà quậy tưng, không giậm giày xuống sàn, gõ lên ghế thì hát ư ử, thậm chí la rú lên.

Vị chủ tế chỉ ngưng lại một chút, hướng mắt về chỗ ồn ào đó, rồi nhanh chóng tiếp tục dâng lễ. Những người đi lễ cũng chỉ ngoái cổ lại nhìn một lần rồi tiếp tục dự lễ. Chẳng hề có ai tới nhắc nhở những kẻ phá rối kia. Xã hội Mỹ tự do mà, miễn là đừng trực tiếp đụng chạm tới một ai cụ thể và không làm gì vi phạm pháp luật – vốn cực kỳ chi li.

Hôm tới thành phố Boston (bang Massachusetts), vị sư huynh đồng môn thời trung học chở tôi đi lễ. Nhà thờ xây kiểu cổ điển rất lớn. Cộng đồng giáo dân người Việt được giao cho tầng hầm để dâng lễ và sinh hoạt.

Tan lễ chiều, cha người Việt và một số giáo dân kéo nhau tới một nhà hàng của một giáo dân người Việt cách đó vài trăm mét để ăn tối cùng nhau. Sư huynh cho biết hễ ai có món gì thì mang tới, nhất là những mùa đi câu được cá lớn là mang tới nhờ nhà hàng làm giùm.

Hôm đó, vị linh mục để dành cho tôi một con tôm hùm – đặc sản nổi tiếng của Boston – bự chảng, nặng hơn 2 cân Anh (hơn 1 kg).

Tại một nhà thờ lớn ở thành phố Orlando (bang Florida), sau thánh lễ vị chủ tế cũng để nguyên áo lễ ra phía cuối nhà thờ trò chuyện cùng những người đi lễ và sẵn lòng chụp ảnh kỷ niệm với những ai có nhu cầu.

Nghe ông anh giới thiệu tôi vừa từ Việt Nam qua chơi, vị linh mục tỏ vẻ ngạc nhiên rồi cùng tôi chụp ảnh kỷ niệm. Ngay cả bà trùm nhà thờ cũng vui vẻ chụp ảnh với tôi. Cả vị linh mục lẫn bà trùm ở đây hình như gốc dân Nam Mỹ. Bang Florida gần với Cuba, Mexico, Bahamas,…

Hôm ở thành phố Sacramento (bang California), trước khi đi lễ Chúa nhật, tôi nghe cô giáo của mình hỏi phu quân đã viết cheque chưa. Ông thầy giải thích với tôi, ở đây người đi dự lễ có thể đóng góp tiền cho nhà thờ bằng tiền mặt hay bằng ngân phiếu. Lát sau, khi những nhân viên mục vụ đi thu tiền thau bằng những chiếc giỏ có cán rất dài, tôi nhìn thấy trong rổ có cả tiền mặt lẫn ngân phiếu.

PHẠM HỒNG PHƯỚC

>> Đi lễ thời kỹ thuật số

The post Đi lễ xứ người appeared first on Đồng Hành.

Nhớ thời chép đáp ca bằng phấn

Nhà thờ Bắc Hà (quận 10, TP. HCM) có nhiều trải nghiệm về cái khoản này. Ban đầu, giáo xứ dùng màn hình TV thay cho những chiếc bảng. Sau đó, nâng cấp lên dùng máy chiếu (projector) để phóng lên một cái màn chiếu gắn tuốt trên cao bên cạnh cung thánh. Khi không dùng thì gập cái màn chiếu vào vách.

Công nhận chữ nghĩa hình ảnh thì lớn thật, tới 100 inch chứ chẳng nhỏ. Nhưng cả bộ máy chiếu này cồm cộm, vướng víu quá và phá hỏng cả cái vẻ đẹp trang trí nội thất của ngôi nhà thờ hoành tráng mới xây dựng với hàng chục tỉ đồng. Mà quả thật coi nó chướng và vướng mắt quá. Vậy là nhà thờ lại quay về dùng màn hình TV.

Lần này TV có kích thước lớn hơn trước, loại thế hệ mới có đường viền mỏng, trông giống một bức tranh treo tường khi cho chiếu những tranh ảnh Công giáo. Chỉ có điều, có lẽ do muốn tiết kiệm điện và nghĩ rằng giúp kéo dài tuổi thọ TV, các ca đoàn chỉ bật màn hình khi tới lúc đọc các đáp ca hay hát phụng vụ. Còn thì màn hình được tắt đen thui như hai cái bảng đen lớn trước mắt cộng đoàn.

Tôi nghĩ, ước gì lúc quởn đó, mấy chiếc màn hình cho chiếu hình ảnh Công giáo hay hình ảnh thể hiện được ý chỉ của thánh lễ đó, càng giúp người ta thêm hiệp thông. Tất nhiên không nên chiếu video hay thay đổi ảnh liên tục làm chia trí người dự lễ. Thỉnh thoảng trong thời gian chờ giữa hai thánh lễ, có ca đoàn chơi đẹp cho phát những video clip bài hát Công giáo cho mọi người giải trí. Cái này thì lên YouTube thiếu gì.

NHÌN LÊN CÁI MÀN hình TV mà nghĩ lan man bữa nào có trực tiếp bóng đá quốc tế, cha cho chiếu phục vụ giáo dân thì sướng biết MẤY.

Nói ra thì xin quý cha tha tội, có những khi ngồi nghe cha giảng dài, tôi nhìn lên cái màn hình TV bự chảng mà nghĩ lan man bữa nào có trực tiếp bóng đá quốc tế, cha cho chiếu phục vụ giáo dân thì sướng biết chừng nào.

Tôi nhớ lại thời niên thiếu của mình có tham gia giúp lễ nhà thờ. Hồi đó, mỗi tối thứ Bảy, mấy anh chị lớn phải dùng phấn chép những lời đáp ca, Hallelujah,… của thánh lễ Chúa nhật lên những tấm bảng đen. Sau này có nhà thờ dùng những chiếc bảng trắng với cây bút lông viết bảng. Một số nơi dùng loại bảng dính với những chữ cái cắt rời để ráp lại giống như dân nhà in xếp chữ.

Có TV, giảm chi phí in ấn

Cũng vì có những chiếc màn hình TV mà những cuốn thánh ca cộng đoàn hầu như bị thất nghiệp. Nhà thờ giảm hẳn chi phí in ấn và bảo quản chúng. Giờ đây, các lời bài hát đã được đưa lên màn hình rồi.

Tôi còn nhớ ngay sau năm 1975, tại một họ đạo hẻo lánh ở gần biên giới Campuchia, cả tháng trời tôi đã phải thắp đèn dầu, dùng một chiếc ghế đẩu làm bàn để viết lên những tờ giấy sáp (giấy stencil) sau đó kéo mực in thành những cuốn thánh ca theo kiểu quay ronéo thô sơ nhất. Bây giờ thì các bạn trẻ có thể tạo mẫu và in bằng máy tính chỉ trong ba nốt nhạc.

Cứ với cái đà công nghệ hóa như hiện nay, tôi e rằng có nơi có lúc nhà thờ không cần tới những ca đoàn bằng xương bằng thịt mà chỉ cần dùng nhạc số là cũng tưng bừng như ai. Tất nhiên, tôi nói đùa thôi, chứ ai mà lại làm thế. Ngay ở bên Mỹ hiện đại là vậy mà thánh lễ vẫn cần có những ca đoàn.

tôi e rằng có nơi, có lúc nhà thờ không cần tới những ca đoàn mà chỉ cần dùng nhạc số là cũng tưng bừng.

Thánh Augustino từng nói rằng: “Hát là cầu nguyện gấp hai lần” kia mà. Nhưng trong những trường hợp vạn bất đắc dĩ, như đi lễ ở vùng sâu vùng xa, người ta cũng có thể dùng máy phát nhạc cho thánh lễ khỏi bị “chay”.

Mà chớ có coi thường nhạc số à nghen. Trong những tháng cuối đời của mình trên giường bệnh, mẹ tôi được con cháu mở cho nghe suốt ngày đêm những đĩa nhạc thánh ca, lời giảng, kinh,…

Bà cứ nằm thiêm thiếp nghe và có lẽ suy ngẫm. Chúng tôi nghĩ rằng vào phút lâm chung, bà bị ma quỷ chèo kéo dữ lắm nhưng nhờ những lời kinh từ máy phát ra mà chúng chùn tay và bà được về với Chúa một cách an lành.

Chỉ cần online là biết giờ các lễ

Trước đây, chỉ qua sóng radio, người Công giáo ở Việt Nam mới có thể theo dõi các tin tức Giáo hội trên thế giới và tham dự hiệp thông những thánh lễ Chúa nhật, lễ trọng từ xa. Hình như phát từ Philippines.

Còn bây giờ thì mọi người có thể bị ngộp thở giữa biển trời thông tin nóng hôi hổi từ Internet. Tuyệt vời ông mặt trời nữa là mọi người có thể tham dự theo thời gian thực, nghĩa là cùng một lúc, những thánh lễ từ xa, thậm chí ở tận Vatican do Đức Thánh cha chủ tế, qua công nghệ live stream trên Internet, phổ biến nhất là qua mạng truyền thông xã hội YouTube.

Trong những sự kiện lớn của Giáo hội gần đây, Vatican và Giáo hội Việt Nam còn cho phiên dịch trực tiếp sang tiếng Việt cho bà con cùng hiệp thông để mà hiệp nhất.

Hầu như các lễ truyền chức, thụ phong trên khắp Việt Nam cũng như cả thế giới đều được ghi hình và phát trên YouTube.

Cho tới nay, có lẽ giáo phận nào cũng có trang web riêng. Nhiều giáo xứ cũng có trang riêng. Tiện cho mọi người theo dõi các thông tin, thông báo cần biết. Chẳng hạn muốn đi lễ ở nhà thờ nào, tôi chỉ cần online là biết giờ các lễ.

Còn nhiều chuyện công nghệ có liên quan tới Công giáo lắm. Có dịp, tôi sẽ xin được hầu chuyện dần dần các bạn nhé.

The post Đi lễ thời kỹ thuật số appeared first on Đồng Hành.