Đêm Hội Trùng Dương và Đại kết Kitô giáo

Thuở ấy, hai buổi trình diễn “đầu đời” tại Nhạc đoàn Thảo cầm viên Sài Gòn và Trường Quốc gia Âm nhạc (nay là Nhạc viện TPHCM) vào năm 1965 đã quy tụ nhiều ban hợp xướng nổi tiếng như Ban Hương Quê của LM Trần Học Hiệu, Ban Cơ Đốc Phục Lâm của Lê Văn Khoa, Trường Thái Bình Dương Tự Do và Trường Minh Viễn ở Chợ Lớn, Ban An Phong Học viện Dòng Chúa Cứu Thế của Ca trưởng Bosco Đào Quang Hùng.

Tiếng lành đồn xa, liên tiếp các buổi trình diễn sau đó của Ban Hợp xướng Trùng Dương đến Viện Đại học Đà Lạt, sau đó công diễn tiếp tại Hí viện Hòa Bình cho người dân xứ sở ngàn hoa thưởng thức, đánh thức “giấc ngủ êm đềm” của thành phố mộng mơ. Sau Đà Lạt là Đại học Dược khoa Sài Gòn, Trường Quân nhạc Thủ Đức… Le Ciel Étoile (của J.Haydn), Opus 44 Hallelujah Chorus (G. Handel) là những tác phẩm mà Việt Nam lúc bấy giờ chưa mấy ai hát, và Ban Hợp xướng Trùng Dương rất thành công khi lần đầu trình diễn đã làm mê hoặc lòng người.

Hơn một năm sau, vào tháng 1-1967, Đêm Trùng Dương II diễn ra tại Trường Quốc gia Âm nhạc dưới quyền chủ tọa của Đức Khâm mạng Tòa thánh tại Việt Nam – Đức ông Angelo Palmas, một sự ưu ái đặc biệt dành cho Ban Hợp xướng. Lúc này, ngoài Ca trưởng Trần Văn Quý còn có hai ca phó là Lại Quốc Hùng và Nguyễn Hoàng Hương.

Sự có mặt của Lại Quốc Hùng đã làm cho Ban Hợp xướng Trùng Dương thêm phong phú hơn về nguồn lực, khả năng sáng tạo và nhất là phong cách trình diễn, bởi chính anh đã viết lời Việt cho rất nhiều nhạc phẩm nổi tiếng để hát trong ca đoàn.

Cho đến nay, ít ai biết rằng, các ca khúc trữ tình bất hủ nhiều người biết và hát, như Dạ Khúc (Hymne à la Nuit), Trời Sao Hoan Ca (Le Ciel Étoile), Lâu đài Dưới Trăng (Haruko, dân ca Nhật), Mộng đầu Xuân (Santa Lucia), Như cánh chim mỏi mòn (Comme un Oiseau Passager)… là do chính Lại Quốc Hùng viết lời Việt.

Có một điểm đáng chú ý là, trong suốt thời gian từ 1965 – 1967, ca đoàn Trùng Dương luôn có mặt trong chương trình Thánh ca Phục sinh tại nhà thờ Regina Pacis (42 Tú Xương) do Liên đoàn Sinh viên Công giáo tổ chức.

Đây là chương trình tập hợp các ca đoàn Công giáo, Anh giáo, Cơ Đốc Phục Lâm, Giáo hội Mennonites… và được xem là biểu tượng của tinh thần đại kết kể từ sau Công đồng Vaticano II. Kinh Lạy Cha luôn là lời kinh kết thúc sau mỗi buổi diễn mà tất cả các giáo phái Kitô cùng cất lên trong vòng tay nắm chặt thật cảm động.

Không dừng lại, sau đó Ban Hợp xướng Trùng Dương được mời xuất hiện trên một chương trình truyền hình đặc biệt của Truyền hình Đức (DW), Đài Truyền hình Sài Gòn, dàn nhạc thính phòng của Nhạc trưởng Vũ Thành…

Sau Tết Mậu Thân 1968, vì nhiều lý do khách quan và chủ quan, các thành viên của Trùng Dương kẻ ở lại, người ra đi, kẻ khác “thuyên chuyển hộ khẩu”… Cho đến khoảng đầu năm 1969, Ca trưởng Trần Văn Quý quyết định rời Liên đoàn Sinh viên Công giáo và dọn “gánh hát” về Trung tâm Công giáo (nay là trụ sở Hội đồng Giám mục Việt Nam tại đường Trần Quốc Toản, Quận 3, Sài Gòn).

Trong lúc mọi người đang chuẩn bị cho Đêm Trùng Dương III thì vợ chồng ca trưởng Trần Văn Quý chia tay với Ban Hợp xướng vì lý do công tác, Ca phó Lại Quốc Hùng cũng bận công tác đi xa nên Ca phó Nguyễn Hoàng Hương chịu trách nhiệm thực hiện Đêm Trùng Dương III, tháng 5-1969.

Sau 50 năm hoạt động, tầm ảnh hưởng của Trùng Dương đã lan ra rộng khắp, không chỉ trong nước mà cả ở nước ngoài.

Sau Đêm Trùng Dương IV với Ca trưởng Trần Chúc, Ban Hợp xướng Trùng Dương còn tổ chức một số chương trình ca nhạc gây quỹ thiện nguyện giúp nạn nhân chiến cuộc. Cho đến hai tuần trước ngày mãn nhiệm, cựu Ca trưởng Trần Văn Quý đã qua đời tại thủ đô Buenos Aires, Argentina. Tiếc nhớ người ca trưởng tài hoa bạc mệnh, nhiều cựu thành viên Trùng Dương đã tập hợp lại hình thành Ca đoàn Vô Danh (chưa kịp đặt tên) dưới quyền điều khiển của ca trưởng Hoàng Hương, tồn tại song song với ca đoàn Trùng Dương của Ca trưởng Trần Chúc.

Năm 1975, Ban Hợp xướng Trùng Dương thu âm Trường ca Mẹ Việt Nam của Nhạc sĩ Phạm Duy với dàn nhạc Nghiêm Phú Phi. Bản thu âm nay không còn.

Chặng cuối cùng của Ban Trùng Dương, trước tháng 4-1975 là tại nhà thờ Mạc Ty Nho. Nơi đây đã thai nghén những tác phẩm âm nhạc nổi tiếng do bà Phan Thị Hằng, phu nhân của cố ca trưởng Trần Văn Quý cất công mang về từ Argentina. Nhưng Ban Hợp xướng Trùng Dương đã tan rã sau tháng 4-1975.

“Lang thang” theo dòng đời…

Tháng 10-1975, không một ai ngờ rằng Trùng Dương lại hồi sinh nhưng “lột xác” hoàn toàn. Bấy giờ, tại nhà thờ Đắc Lộ của các cha Dòng Tên trên đường Yên Đổ (nay là Lý Chính Thắng), theo gợi ý của Linh mục – Nhạc sĩ Khuất Duy Linh, Chính xứ Đắc Lộ, Ca đoàn Cung Chiều – hậu duệ phiên bản 1 của Ban Hợp xướng Trùng Dương – chính thức ra đời.

Sau đó, nhiều ca đoàn cũng theo chân Cung Chiều hồi sinh. Năm 1979, Ca đoàn Lang Thang, hậu duệ phiên bản 2 chào đời, dưới quyền điều khiển của Ca trưởng Hoàng Hương và cố vấn Linh mục – Nhạc sĩ Vũ Khởi Phụng, sau khi Ca đoàn Cung Chiều tan rã vào năm 1978.

Cái tên Lang Thang mà ca đoàn mang danh, đã đi lang thang khắp nơi, từ kinh tế mới Lê Minh Xuân – Bình Chánh, Tân Quý Đông – Nhà Bè, Kinh Điều – Bến Tre, đến các trại phong Thủ Thiêm, Bến Sắn, Di Linh, trẻ đường phố tại Don Bosco Đà Lạt, đồng bào thiểu số tại Lang Biang, Đức Mẹ La Vang…

Năm 1982, như một cái duyên đưa đẩy, Lang Thang lại dừng chân tại nhà thờ Tân Định với tên gọi mới: Ca đoàn Bê Linh. Tại đây, ban hát hồi sinh mạnh mẽ sau lần ra mắt Đức Hồng Y Giuse Maria Trịnh Văn Căn, Tổng Giám mục Hà Nội.

Sau hơn 10 năm “lang thang”, giữa năm 1989, Bê Linh được mời hát Hòn Vọng Phu của Lê Thương tại Trường ĐH Tổng Hợp TP. Hồ Chí Minh, nhân một dịp lễ kỷ niệm của trường. Tháng 10-1989, nhân kỷ niệm 200 năm đại cách mạng Pháp, Bê Linh kết hợp với Ban Pháp văn Trường ĐH Tổng hợp và Viện Trao đổi Văn hóa với Pháp (IDECAF), chuẩn bị tổ chức Đêm Trùng Dương V, sẵn dịp “phục hồi” lại Ban Hợp xướng Trùng Dương. Tiếc là một ngày trước đêm diễn, đêm hội đã không được diễn ra vì lý do khách quan.

Sau hai lần tham gia vào chương trình biểu diễn theo lời mời, gồm chương trình hợp xướng Hòn vọng phu mừng Noel và Tết Nguyên đán 1992 của đạo diễn Cảnh Đôn và thực hiện video tape Ave Maria, Xin dâng lời cảm tạ của hãng phim Phương Nam năm 1996, Trùng Dương đã chính thức “tái xuất giang hồ” với tên gọi ban đầu: Ban Hợp xướng Trùng Dương.

Những đóng góp thầm lặng

Từ sau năm 1975, nét mới của Ban Hợp xướng Trùng Dương chính là những sinh hoạt xã hội. Khởi đầu là những Cây Mùa Xuân ở Lang Thang, phát quà Noel cho trẻ em ở Lang Biang và Don Bosco, hội chợ cho bạn nghèo ở trại phong Di Linh, với đồng bào K’Hor… Thời kỳ này, chính Linh mục – Nhạc sĩ Tiến Lộc là linh hồn dẫn dắt, tạo cảm hứng cùng hạnh phúc nhỏ nhoi cho từng thành viên Ban Hợp xướng, dù lội ruộng ở miền Tây hay băng ngàn tít tận Cao Nguyên.

Theo thời gian, những cố gắng và hy sinh của Trùng Dương đã chắt chiu, tập hợp lại để thực hiện những CD thánh nhạc giúp bà con giáo dân thêm lòng sốt sắng cầu nguyện. Ky ky cóp cóp thế mà thành, đến nay Ban Hợp xướng Trùng Dương đã có được bảy CD thánh nhạc, đó là Niềm vui trong Chúa, Đạo ca trong đời, Hy vọng tin yêu (hợp tác với nhóm Lâm Bích), Lòng trời (hợp tác LM Đinh Trung Nghĩa, SJ), Người đã đến (Mùa Chay và Phục sinh), Hồn Việt (10 Hành khúc tuổi trẻ), Vua bình yên (10 bài kinh điển Giáng sinh). Một CD thứ tám dự định với chủ đề Kính nhớ các thánh tử đạo Việt Nam.

Sau nhiều lần lỗi hẹn, cuối tháng 9-2007, Ban Hợp xướng Trùng Dương đã toại nguyện khi thực hiện thành công Đêm Trùng Dương V tại nhà thờ Mạc Ty Nho với chủ đề Trùng Dương và Hồ Đăng Tín, như một lời cảm ơn nhân sinh nhật ông.

Có thể nói, sau 50 năm hoạt động, tầm ảnh hưởng của Trùng Dương đã lan ra rộng khắp, không chỉ trong nước mà cả ở ngoài nước. Nhiều tác phẩm “cây nhà lá vườn” do Trùng Dương sáng tác đã được hát lên tại các cộng đoàn Công giáo người Việt ở hải ngoại. Đặc biệt, cho đến nay, ban Trùng Dương “gốc” vẫn trung thành với thể loại hợp xướng bốn bè gồm rất nhiều thể loại, từ cổ điển Tây phương, bán cổ điển, đương đại jazz, rock đến âm nhạc dân tộc Bắc – Trung – Nam.

Tôn chỉ của Trùng Dương trước sau như một: “Không đề cao cá nhân – Không tồn quỹ – Không làm tôi hai chủ”. Nhiều thành viên cốt cán được xem là linh hồn của Trùng Dương, như LM Khuất Duy Linh, LM Vũ Khởi Phụng, LM Tiến Lộc, LM Nguyễn Văn Hiền,  LM Quang Uy, LM Lê Quang Việt, LM Nguyễn Huy Lịch, Hồ Đăng Tín…

XUÂN NGHI

>> Bài 1: Ca đoàn Đắc Lộ Trẻ: Châm ngòi lửa phong trào thánh ca trẻ

> Bài 3: Ca đoàn trở thành tên bộ lễ Seraphim (opens in a new tab)”>>> Bài 3: Ca đoàn trở thành tên bộ lễ Seraphim

The post Những ca đoàn vang bóng một thời – Bài 2: Trùng Dương: Nửa thế kỷ thăng trầm appeared first on Đồng Hành.

Gầy dựng cơ ngơi từ một “kẻ ngoại đạo” với âm nhạc

Từ một “kẻ ngoại đạo”, Lê Sơn Hà đã tạo dựng một hình ảnh gần gũi với giới yêu âm nhạc, nghệ thuật. Sự thành công đó có một phần không hề nhỏ ở tính cách con người anh.

Khác với nhiều nhà buôn bán nhạc cụ, vốn xem lợi nhuận là yếu tố cốt lõi của kinh doanh, Nhạc cụ Vũ Uyên mà ông chủ của nó, cựu chủng sinh Sao Biển Nha Trang Bartholoméo Lê Sơn Hà, là một tay chịu chơi thứ thiệt. Tôi vẫn hay nói vui với chúng bạn như vậy.

Đó là một gã ham vui, thích đùa, mê nghệ thuật, quý nghĩa, trọng tình. Chỉ những tố chất ấy thôi đã tạo cho gã thành một kẻ kinh doanh không con buôn. Ai lần đầu có dịp tiếp xúc với anh, sẽ dễ cảm nhận sự gần gũi, thành tâm.

Anh tham gia trong lĩnh vực xây dựng từ những năm 1985 – 2010 và là người từng tham gia thi công nhiều công trình lớn tại Sài Gòn. Thế rồi, mệt mỏi vì tuổi tác, anh suy tính tìm một công việc nào đó nhẹ nhàng mà thư thả hơn.

Lân la với nhóm bạn học từ thuở hàn vi, anh được các huynh đệ đồng môn ở Nha Trang rủ rê theo nghề đàn. Những huynh đệ này là những người dạy nhạc có tiếng ở vùng đất được mệnh danh xứ trầm hương. Vậy là anh theo.

Bạn bè, thân hữu tìm đến anh nhiều lúc phải gọi điện thoại hẹn trước, do không biết lúc nào anh có mặt, lúc nào anh… vào nhà thờ.

Ban đầu Lê Sơn Hà kết nhóm làm ăn chung với một đồng môn ở Nha Trang, chủ yếu cho thiện nguyện. Lợi nhuận được bao nhiêu đều để lại làm việc bác ái tại Giáo phận Nha Trang.

Đã kinh doanh, dù là thiện nguyện, cũng cần mở rộng thị trường để mang nhiều tiếng đàn, lời ca đến với người yêu nhạc hơn. Với anh, thị trường Nha Trang không đủ để anh thực hiện ước mơ của mình. Anh mở thêm địa điểm bán nhạc cụ ở Sài Gòn. Dần dần, anh dừng hẳn ở Nha Trang, “nhường” thị phần vốn của bạn bè lại cho bạn bè.

Nhạc cụ Vũ Uyên đã chính thức định danh tại Sài Gòn, âm thầm chia phần với những thương hiệu nhạc cụ tiếng tăm khác ở vùng đất cạnh tranh đầy khắc nghiệt này. Đó là vào khoảng đầu năm 2011. Nguồn hàng ban đầu do bạn bè hỗ trợ, chia sẻ cũng như được tận tình chỉ dẫn cách tìm nguồn chuẩn.

Đến nay, toàn bộ nguồn hàng được Lê Sơn Hà nhập khẩu trực tiếp từ Nhật Bản, chủ yếu là các loại đàn guitar, piano điện, key board. Showroom Vũ Uyên luôn có sẵn vài trăm cây guitar đủ thể loại với các nhãn hiệu nổi tiếng như Yamaha, Morris, Aria, Takamine, Matsuoka, ZenOn, Tokai, Kurosawa, Terada, Kansas, Morales, Cat’s Eyes…

Gần đây, anh còn nhập những cây guitar thượng phẩm từ Tây Ban Nha Manuel Rodriguez (MR).

Hiện nay, do nhu cầu của người dùng, anh không chỉ dừng lại ở các loại đàn guitar, piano mà còn có thêm một số nhạc cụ khác như kèn, trống (jazz, cajon), violon,… Tuy nhiên, như anh chia sẻ, sở trường của anh vẫn là guitar và piano điện, bởi một lý do khá đơn giản, anh rành rẽ mấy loại đó!

Dựng cơ đồ, vẫn hăng hái làm tông đồ

Anh tham gia Hội đồng Mục vụ giáo xứ đến nay đã ba nhiệm kỳ (từ 2007). Hai nhiệm kỳ liên tiếp ở cương vị Chủ tịch Hội đồng Mục vụ GX Phú Hòa, hạt Phú Thọ, Tổng Giáo phận Sài Gòn. Với khách hàng, anh xem như thân hữu, với giáo xứ, anh là một tông đồ nhiệt thành. Không chỉ luôn luôn có mặt trong các hoạt động của giáo xứ, giáo khu, Lê Sơn Hà còn là cánh tay phải của linh mục chính xứ và đầu tàu của Hội đồng Mục vụ.

Anh thường xuyên bỏ cửa hàng mỗi khi giáo xứ có việc. Vợ anh, chị Maria Vũ Thị Kim Thoa, giọng Alto kỳ cựu của ca đoàn Cecilia Phú Hòa, trợ tá đắc lực của anh và là linh hồn của trung tâm Nhạc cụ Vũ Uyên mỗi lúc anh đi vắng.

Đối tượng khách hàng của anh chủ yếu là các anh chị em nhạc công, nghệ sĩ, học sinh sinh viên, được giới thiệu qua lại lẫn nhau. Trong đó có các cộng đoàn, dòng tu, ca đoàn, các lớp nhạc, trường nhạc tại Sài Gòn và các tỉnh phía Nam. Với các tỉnh phía Bắc, anh thực hiện giao hàng toàn quốc qua đơn đặt hàng (online, điện thoại).

“Mang nghệ thuật đến với khách hàng bằng chất lượng và sự thật” là tôn chỉ kinh doanh của Nhạc cụ Vũ Uyên, cũng thể hiện rõ nét tính cách của cá nhân Lê Sơn Hà.

Trong một lá thư viết cho anh vào dịp Noel 2015, một người bạn của anh đã hóm hỉnh thế này: “Lấy chữ tín, chữ tình làm trọng, gã luôn có trách nhiệm với đứa con trước và khi đã gả, lại kèm của hồi môn ngọt ngào khiến ai đã một lần đến với gã sẽ trở thành bạn gã, rồi se kết tâm giao. Rồi chính họ chứ không phải gã, sẽ “bán hàng” thay gã vì chữ tín của gã, trên hết là chữ tình – tình thâm giao. Gã là một tay chơi điệu nghệ!”.

Đọc nghe vui tai nhưng nó làm người khác cảm nhận một hình ảnh rất gần gũi và thân tình về một “tay chơi thứ thiệt” – bán mà chơi, chơi mà bán. Một cây đàn anh bán đi là một ân tình anh và vợ anh gửi gắm đến họ. Họ không còn là khách mà là bạn. Chỉ có bạn mới có thể đến với nhau vô điều kiện.

Ai đã đến với cơ sở của anh và tiếp xúc với anh một lần, sẽ đến lần thứ hai, bởi họ là những người bạn thâm giao của nhau. Nhưng anh chưa hề tự nhận mình là doanh nhân, với anh là làm cho thỏa niềm đam mê âm nhạc, có một khoản thu nhập nhất định để bảo đảm cuộc sống là được, không nhất thiết làm giàu.

Có lần, tôi hỏi hóm Lê Sơn Hà một câu: “Kinh doanh không muốn làm giàu, vậy kinh doanh làm chi vậy? Đua đòi với chúng bạn à?”. Anh khà khà: “Khoái là chơi thôi! Ai không muốn làm giàu? Nhưng tôi cũng không muốn làm giàu. Đủ ăn, đủ sống, có bạn bè vui chơi ở cái tuổi sắp xế chiều là vui rồi. Mọi việc có Chúa lo”. Lại Chúa lo! Tôi cắc cớ, chả tin anh ta. Lão cứ cười trừ.

The post Anh cựu chủng sinh đi buôn đàn appeared first on Đồng Hành.